II ZOW 22/25
WYROK
W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ
Sąd Najwyższy w składzie:
Dnia 24 października 2025 r.
Prezes SN Wiesław Kozielewicz (przewodniczący,
sprawozdawca)
SSN Barbara Skoczkowska
Ławnik SN Robert Burek
Protokolant starszy inspektor sądowy Marta Brzezińska
przy udziale sędziego D. J. - Zastępcy Rzecznika Dyscyplinarnego dla Sądu
Okręgowego w P.
w sprawie X. Y. – sędziego Sądu Rejonowego w Ś. w stanie spoczynku
obwinionego o popełnienie siedemnastu przewinień dyscyplinarnych z art. 107 § 1
pkt 1 i 5 ustawy z dnia 27 lipca 2001 r. Prawo o ustroju sądów powszechnych –
powoływanej dalej jako: u.s.p.
na rozprawie w Izbie Odpowiedzialności Zawodowej w dniu 24 października 2025 r.,
po rozpoznaniu odwołań: X. Y. - sędziego Sądu Rejonowego w Ś. w stanie
spoczynku oraz Krajowej Rady Sądownictwa, od wyroku Sądu Dyscyplinarnego przy
Sądzie Apelacyjnym w P. z dnia 21 marca 2025 r., sygn. akt […]
orzeka:
I. zmienia zaskarżony wyrok w ten sposób, że w miejsce
wymierzonej w pkt 16 wyroku, dyscyplinarnej kary łącznej za orzeczone
w punktach 1-15 kary jednostkowe, wymierza obwinionemu X. Y.
łączną karę dyscyplinarną obniżenia uposażenia o 30% na okres
dwóch lat;
II ZOW 22/25
2
II. w pozostałym zakresie zaskarżony wyrok utrzymuje w mocy;
III. kosztami postępowania odwoławczego obciąża Skarb Państwa.
Robert Burek Wiesław Kozielewicz Barbara Skoczkowska
UZASADNIENIE
We wniosku z dnia 26 maja 2022 r., o rozpoznanie sprawy dyscyplinarnej,
skierowanym do Sądu Dyscyplinarnego przy Sądzie Apelacyjnym w P., Zastępca
Rzecznika Dyscyplinarnego dla okręgu Sądu Okręgowego w P. zarzucił X. Y. -
sędziemu Sądu Rejonowego w Ś. w stanie spoczynku, że:
1.w okresie od 18 września 2020 r. do dnia 11 marca 2022 r., orzekając w Sądzie
Rejonowym w Ś., dopuścił się oczywistej i rażącej obrazy prawa - art. 45 ust. 1
Konstytucji RP i art. 6 ust. 1 Konwencji o Ochronie Praw Człowieka i Podstawowych
Wolności - przez to, że wbrew wynikającemu z powołanych przepisów obowiązkowi
rozpoznania spraw bez nieuzasadnionej zwłoki, nie podejmując czynności lub
podejmując je z nieuzasadnioną zwłoką, doprowadził do przewlekłości postępowania
w sprawie […], co skutkowało stwierdzoną przez Sąd Okręgowy w P. przewlekłością
postępowania i koniecznością wypłaty z tego tytułu stronie tego postępowania przez
Skarb Państwu kwoty 2.000 złotych, uchybiając tym godności urzędu, to jest
popełnienia przewinienia służbowego określonego w art. 107 § 1 pkt 1 i 5 u.s.p.;
2.w okresie od 3 lutego 2020 r. do dnia 9 marca 2022 r., orzekając w Sądzie
Rejonowym w Ś., dopuścił się oczywistej i rażącej obrazy prawa - art. 45 ust. 1
Konstytucji RP i art. 6 ust. 1 Konwencji o Ochronie Praw Człowieka i Podstawowych
Wolności - przez to, że wbrew wynikającemu z powołanych przepisów obowiązkowi
rozpoznania spraw bez nieuzasadnionej zwłoki, nie podejmując czynności lub
podejmując je z nieuzasadnioną zwłoką, doprowadził do przewlekłości postępowania
w sprawie […], co skutkowało stwierdzoną przez Sąd Okręgowy w P. przewlekłością
postępowania i koniecznością wypłaty z tego tytułu stronie tego postępowania przez
Skarb Państwa kwoty 2.000 złotych, uchybiając tym godności urzędu, to jest
popełnienia przewinienia służbowego określonego w art. 107 § 1 pkt 1 i 5 u.s.p.;
II ZOW 22/25
3
3.w okresie od 29 kwietnia 2021 r. do dnia 4 marca 2022 r., orzekając w Sądzie
Rejonowym w Ś., dopuścił się oczywistej i rażącej obrazy prawa - art. 45 ust. 1
Konstytucji RP i art. 6 ust. 1 Konwencji o Ochronie Praw Człowieka i Podstawowych
Wolności - przez to, że wbrew wynikającemu z powołanych przepisów obowiązkowi
rozpoznania spraw bez nieuzasadnionej zwłoki, nie podejmując czynności lub
podejmując je z nieuzasadnioną zwłoką, doprowadził do przewlekłości postępowania
w sprawie […], co skutkowało stwierdzoną przez Sąd Okręgowy w P. przewlekłością
postępowania i koniecznością wypłaty z tego tytułu stronie tego postępowania przez
Skarb Państwa kwoty 2.000 złotych, uchybiając tym godności urzędu, to jest
popełnienia przewinienia służbowego określonego w art. 107 § 1 pkt 1 i 5 u.s.p.;
4.w okresie od 30 kwietnia 2019 r. do dnia 18 lutego 2022 r., orzekając w Sądzie
Rejonowym w Ś., dopuścił się oczywistej i rażącej obrazy prawa - art. 45 ust. 1
Konstytucji RP i art. 6 ust. 1 Konwencji o Ochronie Praw Człowieka i Podstawowych
Wolności - przez to, że wbrew wynikającemu z powołanych przepisów obowiązkowi
rozpoznania spraw bez nieuzasadnionej zwłoki, nie podejmując czynności lub
podejmując je z nieuzasadnioną zwłoką, doprowadził do przewlekłości postępowania
w sprawie […], co skutkowało stwierdzoną przez Sąd Okręgowy w P. przewlekłością
postępowania i koniecznością wypłaty z tego tytułu stronie tego postępowania przez
Skarb Państwa kwoty 2.000 złotych, uchybiając tym godności urzędu, to jest
popełnienia przewinienia służbowego określonego w art. 107 § 1 pkt 1 i 5 u.s.p.;
5.w okresie od 27 sierpnia 2018 r. do dnia 14 stycznia 2022 r., orzekając w Sądzie
Rejonowym w Ś., dopuścił się oczywistej i rażącej obrazy prawa - art. 45 ust. 1
Konstytucji RP i art. 6 ust. 1 Konwencji o Ochronie Praw Człowieka i Podstawowych
Wolności - przez to, że wbrew wynikającemu z powołanych przepisów obowiązkowi
rozpoznania spraw bez nieuzasadnionej zwłoki, nie podejmując czynności lub
podejmując je z nieuzasadnioną zwłoką, doprowadził do przewlekłości postępowania
w sprawie […], co skutkowało stwierdzoną przez Sąd Okręgowy w P. przewlekłością
postępowania i koniecznością wypłaty z tego tytułu stronie tego postępowania przez
Skarb Państwa kwoty 2.000 złotych, uchybiając tym godności urzędu, to jest
popełnienia przewinienia służbowego określonego w art. 107 § 1 pkt. 1 i 5 u.s.p.;
6.w okresie od 26 października 2020 r. do dnia 21 września 2021 r., orzekając w
Sądzie Rejonowym w Ś., dopuścił się oczywistej i rażącej obrazy prawu art. 45 ust.
II ZOW 22/25
4
1 Konstytucji RP i art. 6 ust. 1 Konwencji o Ochronie Praw Człowieka i Podstawowych
Wolności - przez to, że wbrew wynikającemu z powołanych przepisów obowiązkowi
rozpoznania spraw bez nieuzasadnionej zwłoki, nie podejmując czynności lub
podejmując je z nieuzasadnioną zwłoką, doprowadził do przewlekłości postępowania
w sprawie […], co skutkowało stwierdzoną przez Sąd Okręgowy w P. przewlekłością
postępowania i koniecznością wypłaty z tego tytułu stronie tego postępowania przez
Skarb Państwa kwoty 2.000 złotych, uchybiając tym godności urzędu, to jest
popełnienia przewinienia służbowego określonego w art. 107 § 1 pkt 1 i 5 u.s.p.;
7.w okresie od 2015 r. do dnia 13 września 2021 r., orzekając w Sądzie Rejonowym
w Ś., dopuścił się oczywistej i rażącej obrazy prawa - art. 45 ust. 1 Konstytucji RP i
art. 6 ust. 1 Konwencji o Ochronie Praw Człowieka i Podstawowych Wolności - przez
to, że wbrew wynikającemu z powołanych przepisów obowiązkowi rozpoznania
spraw bez nieuzasadnionej zwłoki, nie podejmując czynności lub podejmując je z
nieuzasadnioną zwłoką, doprowadził do przewlekłości postępowania w […], co
skutkowało stwierdzoną przez Sąd Okręgowy w P. przewlekłością postępowania i
koniecznością wypłaty z tego tytułu stronie tego postępowania przez Skarb Państwa
kwoty 4.000 złotych, uchybiając tym godności urzędu, to jest popełnienia
przewinienia służbowego określonego w art. 107 § 1 pkt 1 i 5 u.s.p.;
8.w okresie od 29 stycznia 2018 r. do dnia 28 maja 2021 r., orzekając w Sądzie
Rejonowym w Ś., dopuścił się oczywistej i rażącej obrazy prawa - art. 45 ust. 1
Konstytucji RP i art. 6 ust. 1 Konwencji o Ochronie Praw Człowieka i Podstawowych
Wolności - przez to, że wbrew wynikającemu z powołanych przepisów obowiązkowi
rozpoznania spraw bez nieuzasadnionej zwłoki, nie podejmując czynności lub
podejmując je z nieuzasadnioną zwłoką, doprowadził do przewlekłości postępowania
w sprawie […], co skutkowało stwierdzoną przez Sąd Okręgowy w P. przewlekłością
postępowania i koniecznością wypłaty z tego tytułu stronie tego postępowania przez
Skarb Państwa kwoty 4.000 złotych, uchybiając tym godności urzędu, to jest
popełnienia przewinienia służbowego określonego w art. 107 § 1 pkt 1 i 5 u.s.p.;
9.w okresie od marca 2019 r. do dnia 13 kwietnia 2021 r., orzekając w Sądzie
Rejonowym w Ś., dopuścił się oczywistej i rażącej obrazy prawa - art. 45 ust. 1
Konstytucji RP i art. 6 ust. 1 Konwencji o Ochronie Praw Człowieka i Podstawowych
Wolności - przez to, że wbrew wynikającemu z powołanych przepisów obowiązkowi
II ZOW 22/25
5
rozpoznania spraw bez nieuzasadnionej zwłoki, nie podejmując czynności lub
podejmując je z nieuzasadnioną zwłoką, doprowadził do przewlekłości postępowania
w sprawie […], co skutkowało stwierdzoną przez Sąd Okręgowy w P. przewlekłością
postępowania i koniecznością wypłaty z tego tytułu stronie tego postępowania przez
Skarb Państwa kwoty 2.000 złotych, uchybiając tym godności urzędu, to jest
popełnienia przewinienia służbowego określonego w art. 107 § 1 pkt 1 i 5 u.s.p.;
10.w okresie od 14 listopada 2019 r. do dnia 19 lutego 2021 r., orzekając w Sądzie
Rejonowym w Ś., dopuścił się oczywistej i rażącej obrazy prawa - art. 45 ust. 1
Konstytucji RP i art. 6 ust. 1 Konwencji o Ochronie Praw Człowieka i Podstawowych
Wolności - przez to, że wbrew wynikającemu z powołanych przepisów obowiązkowi
rozpoznania spraw bez nieuzasadnionej zwłoki, nie podejmując czynności lub
podejmując je z nieuzasadnioną zwłoką, doprowadził do przewlekłości postępowania
w sprawie […], co skutkowało stwierdzoną przez Sąd Okręgowy w P. przewlekłością
postępowania i koniecznością wypłaty z tego tytułu stronie tego postępowania przez
Skarb Państwa kwoty 2.000 złotych, uchybiając tym godności urzędu, to jest
popełnienia przewinienia służbowego określonego w art. 107 § 1 pkt. 1 i 5 u.s.p.;
11.w okresie od 16 stycznia 2020 r. do dnia 8 stycznia 2021 r., orzekając w Sądzie
Rejonowym w Ś., dopuścił się oczywistej i rażącej obrazy prawa - art. 45 ust. 1
Konstytucji RP i art. 6 ust. 1 Konwencji o Ochronie Praw Człowieka i Podstawowych
Wolności - przez to, że wbrew wynikającemu z powołanych przepisów obowiązkowi
rozpoznania spraw bez nieuzasadnionej zwłoki, nie podejmując czynności lub
podejmując je z nieuzasadnioną zwłoką, doprowadził do przewlekłości postępowania
w sprawie […], co skutkowało stwierdzoną przez Sąd Okręgowy w P. przewlekłością
postępowania i koniecznością wypłaty z tego tytułu stronie tego postępowania przez
Skarb Państwa kwoty 2.000 złotych, uchybiając tym godności urzędu, to jest
popełnienia przewinienia służbowego określonego w art. 107 § 1 pkt 1 i 5 u.s.p.;
12.w okresie od 22 listopada 2016 r. do dnia 30 marca 2021 r., orzekając w Sądzie
Rejonowym w Ś., dopuścił się oczywistej i rażącej obrazy prawa - art. 45 ust. 1
Konstytucji RP i art. 6 ust. 1 Konwencji o Ochronie Praw Człowieka i Podstawowych
Wolności - przez to, że wbrew wynikającemu z powołanych przepisów obowiązkowi
rozpoznania spraw bez nieuzasadnionej zwłoki, nie podejmując czynności lub
podejmując je z nieuzasadnioną zwłoką, doprowadził do przewlekłości postępowania
II ZOW 22/25
6
w sprawie […], co skutkowało stwierdzoną przez Sąd Okręgowy w P. przewlekłością
postępowania i koniecznością wypłaty z tego tytułu stronie tego postępowania przez
Skarb Państwa kwoty 3.000 złotych, uchybiając tym godności urzędu, to jest
popełnienia przewinienia służbowego określonego wart. 107 § 1 pkt 1 i 5 u.s.p.;
13.w okresie od 4 maja 2020 r. do dnia 29 lipca 2021 r. orzekając w Sądzie
Rejonowym w Ś., dopuścił się oczywistej i rażącej obrazy prawa - art. 45 ust. 1
Konstytucji RP i art. 6 ust. 1 Konwencji o Ochronie Praw Człowieka i Podstawowych
Wolności - przez to, że wbrew wynikającemu z powołanych przepisów obowiązkowi
rozpoznania spraw bez nieuzasadnionej zwłoki, nie podejmując czynności lub
podejmując je z nieuzasadnioną zwłoką, doprowadził do przewlekłości postępowania
w sprawie […], co skutkowało stwierdzoną przez Sąd Okręgowy w P. przewlekłością
postępowania i koniecznością wypłaty z tego tytułu stronie tego postępowania przez
Skarb Państwa kwoty 2.000 złotych, uchybiając tym godności urzędu, to jest
popełnienia przewinienia służbowego określonego w art. 107 § 1 pkt 1 i 5 u.s.p.;
14.w okresie od 3 września 2018 r. do dnia 11 marca 2022 r., orzekając w Sądzie
Rejonowym w Ś., dopuścił się oczywistej i rażącej obrazy prawa - art. 45 ust. 1
Konstytucji RP i art. 6 ust. 1 Konwencji o Ochronie Praw Człowieka i Podstawowych
Wolności - przez to, że wbrew wynikającemu z powołanych przepisów obowiązkowi
rozpoznania spraw bez nieuzasadnionej zwłoki, nie podejmując czynności lub
podejmując je z nieuzasadnioną zwłoką, doprowadził do przewlekłości postępowania
w sprawie […], co skutkowało stwierdzoną przez Sąd Okręgowy w P. przewlekłością
postępowania i koniecznością wypłaty z tego tytułu stronie tego postępowania przez
Skarb Państwa kwoty 2.500 złotych, uchybiając tym godności urzędu, to jest
popełnienia przewinienia służbowego określonego w art. 107 § 1 pkt 1 i 5 u.s.p.;
15.w okresie od 16 listopada 2015 r. do dnia 11 marca 2022 r., orzekając w Sądzie
Rejonowym w Ś., dopuścił się oczywistej i rażącej obrazy prawa - art. 45 ust. 1
Konstytucji RP i art. 6 ust. 1 Konwencji o Ochronie Praw Człowieka i Podstawowych
Wolności - przez to, że wbrew wynikającemu z powołanych przepisów obowiązkowi
rozpoznania spraw bez nieuzasadnionej zwłoki, nie podejmując czynności lub
podejmując je z nieuzasadnioną zwłoką, doprowadził do przewlekłości postępowania
w sprawie […], co skutkowało stwierdzoną przez Sąd Okręgowy w P. przewlekłością
postępowania i koniecznością wypłaty z tego tytułu stronie tego postępowania przez
II ZOW 22/25
7
Skarb Państwa kwoty 3.500 złotych, uchybiając tym godności urzędu, to jest
popełnienia przewinienia służbowego określonego w art. 107 § 1 pkt 1 i 5 u.s.p.;
16.w okresie od 7 września 2020 r. do dnia 14 marca 2022 r., orzekając w Sądzie
Rejonowym w Ś., dopuścił się oczywistej i rażącej obrazy prawa - art. 45 ust. 1
Konstytucji RP i art. 6 ust. 1 Konwencji o Ochronie Praw Człowieka i Podstawowych
Wolności - przez to, że wbrew wynikającemu z powołanych przepisów obowiązkowi
rozpoznania spraw bez nieuzasadnionej zwłoki, nie podejmując czynności lub
podejmując je z nieuzasadnioną zwłoką, doprowadził do przewlekłości postępowania
w sprawie […], co skutkowało stwierdzoną przez Sąd Okręgowy w P. przewlekłością
postępowania i koniecznością wypłaty z tego tytułu stronie tego postępowania przez
Skarb Państwa kwoty 4.500 złotych, uchybiając tym godności urzędu, to jest
popełnienia przewinienia służbowego określonego w art. 107 § 1 pkt 1 i 5 u.s.p.;
17.w okresie od 27 października 2020 r. do dnia 15 marca 2022 r., orzekając w
Sądzie Rejonowym w Ś., dopuścił się oczywistej i rażącej obrazy prawa - art. 45 ust.
1 Konstytucji RP i art. 6 ust. 1 Konwencji o Ochronie Praw Człowieka i Podstawowych
Wolności - przez to, że wbrew wynikającemu z powołanych przepisów obowiązkowi
rozpoznania spraw bez nieuzasadnionej zwłoki, nie podejmując czynności lub
podejmując je z nieuzasadnioną zwłoką, doprowadził do przewlekłości postępowania
w sprawie […], co skutkowało stwierdzoną przez Sąd Okręgowy w P. przewlekłością
postępowania i koniecznością wypłaty z tego tytułu stronie tego postępowania przez
Skarb Państwa kwoty 2.000 złotych, uchybiając tym godności urzędu, to jest
popełnienia przewinienia służbowego określonego w art. 107 § 1 pkt 1 i 5 u.s.p. (k. 6
- 9v akt […]),
Sąd Dyscyplinarny przy Sądzie Apelacyjnym w P. wyrokiem z dnia 21 marca
2025 r., sygn. akt [...]:
1. obwinionego X. Y. - sędziego Sądu Rejonowego w Ś. w stanie spoczynku
uznał za winnego popełnienia przewinień dyscyplinarnych z art. 107 § 1 pkt 1
i 5 u.s.p. zarzucanych w punktach 6, 9 i 10 części wstępnej wyroku i za każde
przewinienie wymierzył mu na podstawie art. 104 § 3 pkt 2a u.s.p. karę
obniżenia uposażenia o 10 % (dziesięć procent), na okres jednego roku;
2. obwinionego X. Y. - sędziego Sądu Rejonowego w Ś. w stanie spoczynku
uznał za winnego popełnienia przewinienia dyscyplinarnego z art. 107 § 1 pkt
II ZOW 22/25
8
1 i 5 u.s.p. zarzucanego w punkcie 1 części wstępnej wyroku z tą zmianą, że
dopuścił się go w okresach: od 18 września 2020 r. do 21 czerwca 2021 r. i od
18 stycznia 2022 r. do 19 maja 2022 r. i za to na podstawie art. 104 § 3 pkt 2a
u.s.p. wymierzył mu karę obniżenia uposażenia o 10 % (dziesięć procent), na
okres jednego roku;
3. obwinionego X. Y. - sędziego Sądu Rejonowego w Ś. w stanie spoczynku
uznał za winnego popełnienia przewinienia dyscyplinarnego z art. 107 § 1 pkt
1 i 5 u.s.p. zarzucanego w punkcie 2 części wstępnej wyroku z tą zmianą, że
dopuścił się go w okresach: od 3 lutego 2020 r. do 5 sierpnia 2020 r. i od 8
czerwca 2021 r. do 9 listopada 2021 r. i za to na podstawie art. 104 § 3 pkt 2a
u.s.p. wymierzył mu karę obniżenia uposażenia o 10 % (dziesięć procent), na
okres jednego roku;
4. obwinionego X. Y. - sędziego Sądu Rejonowego w Ś. w stanie spoczynku
uznał za winnego popełnienia przewinienia dyscyplinarnego z art. 107 § 1 pkt
1 i 5 u.s.p. zarzucanego w punkcie 3 części wstępnej wyroku z tą zmianą, że
dopuścił się go w okresie od 29 kwietnia 2021 r. do 21 stycznia 2022 r. i za to
na podstawie art. 104 § 3 pkt 2a u.s.p. wymierzył mu karę obniżenia
uposażenia o 10 % (dziesięć procent), na okres jednego roku;
5. obwinionego X. Y. - sędziego Sądu Rejonowego w Ś. w stanie spoczynku
uznał za winnego popełnienia przewinienia dyscyplinarnego z art. 107 § 1 pkt
1 i 5 u.s.p. zarzucanego w punkcie 4 części wstępnej wyroku z tą zmianą, że
dopuścił się go w okresach: od 30 kwietnia 2019 r. do sierpnia 2019 r. i od 17
czerwca 2020 r. do 17 stycznia 2022 r. i za to na podstawie art. 104 § 3 pkt 2a
u.s.p. wymierzył mu karę obniżenia uposażenia o 10 % (dziesięć procent), na
okres jednego roku;
6. obwinionego X. Y. - sędziego Sądu Rejonowego w Ś. w stanie spoczynku
uznał za winnego popełnienia przewinienia dyscyplinarnego z art. 107 § 1 pkt
1 i 5 u.s.p. zarzucanego w punkcie 5 części wstępnej wyroku z tą zmianą, że
dopuścił się go w okresach: od 27 sierpnia 2018 r. do 30 maja 2019 r. i od 17
marca 2020 r. do 15 grudnia 2021 r. i za to na podstawie art. 104 § 3 pkt 2a
u.s.p. wymierzył mu karę obniżenia uposażenia o 10 % (dziesięć procent), na
okres jednego roku;
II ZOW 22/25
9
7. obwinionego X. Y. - sędziego Sądu Rejonowego w Ś. w stanie spoczynku
uznał za winnego popełnienia przewinienia dyscyplinarnego z art. 107 § 1 pkt
1 i 5 u.s.p. zarzucanego w punkcie 7 części wstępnej wyroku z tą zmianą, że
dopuścił się go w okresie od maja 2020 r. do 10 lipca 2021 r. i za to na
podstawie art. 104 § 3 pkt 2a u.s.p. wymierzył mu karę obniżenia uposażenia
o 10 % (dziesięć procent), na okres jednego roku;
8. obwinionego X. Y. - sędziego Sądu Rejonowego w Ś. w stanie spoczynku
uznał za winnego popełnienia przewinienia dyscyplinarnego z art. 107 § 1 pkt
1 i 5 u.s.p. zarzucanego w punkcie 8 części wstępnej wyroku z tą zmianą, że
dopuścił się go w okresach: od 14 listopada 2019 r. do 10 kwietnia 2020 r. i od
lipca 2018 r. do 28 maja 2021 r. i za to na podstawie art. 104 § 3 pkt 2a u.s.p.
wymierzył mu karę obniżenia uposażenia o 10 % (dziesięć procent), na okres
jednego roku;
9. obwinionego X. Y. - sędziego Sądu Rejonowego w Ś. w stanie spoczynku
uznał za winnego popełnienia przewinienia dyscyplinarnego z art. 107 § 1 pkt
1 i 5 u.s.p. zarzucanego w punkcie 11 części wstępnej wyroku z tą zmianą, że
dopuścił się go w okresie od 16 stycznia 2020 r. do 30 listopada 2020 r. i za
to na podstawie art. 104 § 3 pkt 2a u.s.p. wymierzył mu karę obniżenia
uposażenia o 10 % (dziesięć procent), na okres jednego roku;
10. obwinionego X. Y. - sędziego Sądu Rejonowego w Ś. w stanie spoczynku
uznał za winnego popełnienia przewinienia dyscyplinarnego z art. 107 § 1 pkt
1 i 5 u.s.p. zarzucanego w punkcie 12 części wstępnej wyroku z tą zmianą, że
dopuścił się go w okresie od 23 listopada 2016 r. do 26 lipca 2018 r. i za to na
podstawie art. 104 § 3 pkt 2a u.s.p. wymierzył mu karę obniżenia uposażenia
o 10 % (dziesięć procent), na okres jednego roku;
11. obwinionego X. Y. - sędziego Sądu Rejonowego w Ś. w stanie spoczynku
uznał za winnego popełnienia przewinienia dyscyplinarnego z art. 107 § 1 pkt
1 i 5 u.s.p. zarzucanego w punkcie 13 części wstępnej wyroku z tą zmianą, że
dopuścił się go w okresie od 4 maja 2020 r. do 9 kwietnia 2021 r. i za to na
podstawie art. 104 § 3 pkt 2a u.s.p. wymierzył mu karę obniżenia uposażenia
o 10 % (dziesięć procent), na okres jednego roku;
II ZOW 22/25
10
12. obwinionego X. Y. - sędziego Sądu Rejonowego w Ś. w stanie spoczynku
uznał za winnego popełnienia przewinienia dyscyplinarnego z art. 107 § 1 pkt
1 i 5 u.s.p. zarzucanego w punkcie 14 części wstępnej wyroku z tą zmianą, że
dopuścił się go w okresie od 10 lipca 2020 r. do 9 lutego 2022 r. i za to na
podstawie art. 104 § 3 pkt 2a u.s.p. wymierzył mu karę obniżenia uposażenia
o 10 % (dziesięć procent), na okres jednego roku;
13. obwinionego X. Y. - sędziego Sądu Rejonowego w Ś. w stanie spoczynku
uznał za winnego popełnienia przewinienia dyscyplinarnego z art. 107 § 1 pkt
1 i 5 u.s.p. zarzucanego w punkcie 15 części wstępnej wyroku z tą zmianą, że
dopuścił się go w okresach: od 16 listopada 2015 r. do 1 marca 2016 r. i od 20
marca 2017 r. do 6 października 2017 r. oraz od 30 stycznia 2021 r. do 11
marca 2022 r. i za to na podstawie art. 104 § 3 pkt 2a u.s.p. wymierzył mu karę
obniżenia uposażenia o 10 % (dziesięć procent), na okres jednego roku;
14. obwinionego X. Y. - sędziego Sądu Rejonowego w Ś. w stanie spoczynku
uznał za winnego popełnienia przewinienia dyscyplinarnego z art. 107 § 1 pkt
1 i 5 u.s.p. zarzucanego w punkcie 16 części wstępnej wyroku z tą zmianą, że
dopuścił się go w okresie od 7 września 2020 r. do 5 stycznia 2022 r. i za to
na podstawie art. 104 § 3 pkt 2a u.s.p. wymierzył mu karę obniżenia
uposażenia o 10 % (dziesięć procent), na okres jednego roku;
15. obwinionego X. Y. - sędziego Sądu Rejonowego w Ś. w stanie spoczynku
uznał za winnego popełnienia przewinienia dyscyplinarnego z art. 107 § 1 pkt
1 i 5 u.s.p. zarzucanego w punkcie 17 części wstępnej wyroku z tą zmianą, że
dopuścił się go w okresie od 27 października 2020 r. do 11 stycznia 2022 r. i
za to na podstawie art. 104 § 3 pkt 2a u.s.p. wymierzył mu karę obniżenia
uposażenia o 10 % (dziesięć procent), na okres jednego roku;
16. na podstawie art. 133a § 1 u.s.p. w zw. z art. 104 § 3 u.s.p. połączył orzeczone
w punktach 1-15 kary i wymierzył obwinionemu X. Y. karę łączną obniżenia
uposażenia o 40 % (czterdzieści procent) na okres dwóch lat;
na podstawie art. 133 u.s.p. kosztami postępowania dyscyplinarnego obciążył
Skarb Państwa (k. 494 - 497v akt o sygn. [...]).
II ZOW 22/25
11
Odwołania od powyższego wyroku zostały złożone przez obwinionego
X. Y. – sędziego Sądu Rejonowego w Ś. w stanie spoczynku (k. 544 - 550 akt o
sygn. [...]), oraz Krajową Radę Sądownictwa (k. 519 - 541 akt o sygn. [...]).
Obwiniony X. Y. – sędzia Sądu Rejonowego w Ś. w stanie spoczynku, w
swoim odwołaniu zarzucił:
1. obrazę przepisów postępowania, która miała wpływ na treść orzeczenia, a w
szczególności przekroczenie zasady swobodnej oceny dowodów, ponieważ w
uzasadnieniu wyroku nie wyjaśniono jednoznacznie, dlaczego jednym
dowodom dano wiarę a innym nie;
2. błąd w ustaleniach faktycznych, który miał wpływ na treść orzeczenia;
3. rażącą niewspółmierność kary;
4. pominięcie w orzeczeniu zaliczenia na poczet orzeczonej kary okresu
zawieszenia i dokonanych wówczas potrąceń.
Podnosząc te zarzuty, wniósł o zmianę wyroku i uniewinnienie, ewentualnie
o uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania,
względnie o zmianę wyroku i orzeczenie łagodniejszej kary dyscyplinarnej.
Krajowa Rada Sądownictwa zaskarżyła wyrok w całości na korzyść
obwinionego sędziego i zarzuciła:
- na podstawie art. 128 u.s.p. w zw. z art. 438 pkt 2 k.p.k. obrazę przepisów
postępowania, tj. art. 4 k.p.k. w zw. z art. 7 k.p.k. i art. 410 k.p.k. polegającą na
naruszeniu zasady obiektywizmu, przekroczeniu granic swobodnej oceny dowodów,
co skutkowało błędną oceną zgromadzonych dowodów, przyjętych za podstawę
orzeczenia, która jest konsekwencją naruszenia przez Sąd tych przepisów, albowiem
okoliczności sprawy budzą wątpliwości;
a w przypadku nieuwzględnienia powyższego zarzutu wniosła o ewentualne
rozpatrzenie wniosku o złagodzenie orzeczonej kary, zarzucając
- na podstawie art. 128 u.s.p. w zw. z art. 438 pkt 4 k.p.k., orzeczenie rażąco
niewspółmiernej kary wymierzonej obwinionemu, której dolegliwość przekracza
stopień winy obwinionego oraz nie uwzględnia właściwości i warunków osobistych
sprawcy, tj. kary łącznej obniżenia uposażenia o 40% (czterdzieści procent) na okres
dwóch lat, przekraczającej stopień szkodliwości przypisanego mu czynu, w stosunku
do stopnia szkodliwości popełnionych deliktów dyscyplinarnych, będącego wynikiem
II ZOW 22/25
12
nieuwzględnienia w sposób właściwy wszystkich okoliczności mających wpływ na
wymiar kar dyscyplinarnych, a w konsekwencji na wymiar łącznej kary dyscyplinarnej.
Podnosząc powyższe zarzuty, Krajowa Rada Sądownictwa wniosła, w
przypadku uwzględnienia zarzutu z punktu 1- na podstawie art. 128 u.s.p. w zw. z
art. 437 § 1 k.p.k. o uchylenie zaskarżonego wyroku oraz przekazanie sprawy do
ponownego rozpoznania, a w przypadku nieuwzględnienia zarzutu z punktu 1 i
uwzględnienia zarzutu z punktu 2 - na podstawie art. 128 u.s.p. w zw. z art. 437 § 1
k.p.k. o zmianę zaskarżonego wyroku i wymierzenie obwinionemu kary łagodniejszej.
Sąd Najwyższy zważył, co następuje:
Oba odwołania zasługują na uwzględnienie w części w której podnoszą zarzut
rażącej niewspółmierności orzeczonej łącznej kary dyscyplinarnej. Natomiast w
pozostałym zakresie nie zasługują na uwzględnienie.
W obu odwołaniach zarzucono obrazę przepisów postępowania, która miała
wpływ na treść orzeczenia. Krajowa Rada Sądownictwa wskazała na obrazę
przepisów art. 4 k.p.k. w zw. z art. 7 k.p.k. oraz art. 410 k.p.k., poprzez naruszenie
zasady obiektywizmu, przekroczenie granic swobodnej oceny dowodów, co
skutkowało błędną oceną zgromadzonych dowodów, przyjętych za podstawę
orzeczenia, która jest konsekwencją naruszenia przez sąd tych przepisów, albowiem
według stanowiska Krajowej Rady Sądownictwa okoliczności sprawy budzą
wątpliwości. Natomiast obwiniony X. Y. – sędzia Sądu Rejonowego w Ś. w stanie
spoczynku, wskazał w sposób ogólny, że zasada swobodnej oceny dowodów została
przekroczona, gdyż w uzasadnieniu wyroku nie wyjaśniono jednoznacznie, dlaczego
jednym dowodom dano wiarę, a innym nie. Nadto obwiniony w odwołaniu zarzucił
także błąd w ustaleniach faktycznych. Sąd Najwyższy, w realiach niniejszej sprawy,
nie podzielił tych zarzutów. Zasada swobodnej oceny dowodów, ujęta w przepisie art.
7 k.p.k., stosowana jest także odpowiednio w postępowaniach dyscyplinarnych
dotyczących sędziów (por. odesłanie z art. 128 u.s.p.). Elementami, które decydują
o nie naruszeniu zasady swobodnej oceny dowodów są m.in.: ujawnienie w toku
rozprawy głównej całokształtu okoliczności sprawy (art. 410 k.p.k.) zgodnie z
regułami wskazanymi w art. 2 § 2 k.p.k.; rozważenie wszystkich okoliczności,
przemawiających zarówno na korzyść, jak i na niekorzyść oskarżonego (art. 4 k.p.k.);
II ZOW 22/25
13
argumentacja wyczerpująca i logiczna, z jednoczesnym uwzględnieniem wskazań
wiedzy i doświadczenia życiowego, zawarta w uzasadnieniu orzeczenia (art. 424 § 1
pkt 1 k.p.k.); (por. np. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 4 marca 2025 r., sygn. akt III
KK 261/24, LEX nr 3837339). Sąd dyscyplinarny pierwszej instancji, wbrew
poglądom Skarżących, miał w polu widzenia wszystkie zgromadzone w sprawie
dowody i dokonał ich oceny w granicach zasady swobodnej oceny dowodów, jak
również podał na jakich oparł się dowodach, czyniąc swoje ustalenia co do zakresu
odpowiedzialności dyscyplinarnej obwinionego. Zaprezentowana przez Sąd
Dyscyplinarny przy Sądzie Apelacyjnym w P. w pisemnych motywach rozstrzygnięcia
argumentacja jest wyczerpująca, logiczna, a przy tym jest zgodna ze wskazaniami
wiedzy i doświadczenia życiowego.
Chybiony również był zarzut z odwołania obwinionego X. Y. - sędziego Sądu
Rejonowego w Ś. w stanie spoczynku, dotyczący pominięcia w orzeczeniu zaliczenia
na poczet kary okresu zawieszenia i dokonanych wówczas potrąceń. Bezspornym
jest fakt, że Sąd Dyscyplinarny przy Sądzie Apelacyjnym w P. uchwałą z dnia 30
października 2023 r., wydaną w trybie art. 129 § 1 u.s.p., zawiesił w czynnościach
służbowych X. Y. - sędziego Sądu Rejonowego w Ś., oraz na podstawie art. 129 § 3
u.s.p., obniżył mu wynagrodzenie o 40 % na czas trwania zawieszenia. Powyższa
uchwała została utrzymana w mocy uchwałą Sądu Najwyższego z dnia 14 czerwca
2024 r., sygn. akt I ZZ 1/24. Należy uznać, że brak wskazania w zaskarżonym wyroku
zaliczenia na poczet orzeczonej wobec obwinionego kary, okresu zawieszenia i
dokonanych wówczas potraceń, jest poprawnym postąpieniem. Zgodnie z przepisem
art. 129 § 4 u.s.p., jeżeli postępowanie dyscyplinarne zostało umorzone lub
zakończyło się uniewinnieniem, dokonuje się wyrównania wszystkich składników
wynagrodzenia albo uposażenia do pełnej wysokości. Powyższe oznacza, że w
wypadku umorzenia postępowania dyscyplinarnego, względnie wydania przez sąd
dyscyplinarny wyroku uniewinniającego, sędziemu wypłaca się zatrzymane
wynagrodzenie. Powinno to nastąpić z chwilą uprawomocnienia się wspomnianych
rozstrzygnięć. Wyrok skazujący, w którym odstąpiono od wymierzenia kary,
względnie w którym umorzono postępowanie w zakresie jej wymierzenia, nie stanowi
podstawy żądania zwrotu zatrzymanej części wynagrodzenia. Zwrotu dokonuje się z
urzędu. Nie jest wymagany w tej kwestii wniosek ze strony sędziego (J. Sawiński
II ZOW 22/25
14
[w:] Prawo o ustroju sądów powszechnych. Komentarz, red. A. Górski, Warszawa
2013, art. 129). Trzeba przyjąć, że datą wymagalności roszczenia o zwrot
zatrzymanej części wynagrodzenia jest data prawomocności umorzenia
postępowania lub wyroku uniewinniającego, a więc gdy zwrot nastąpi później, odsetki
należą się od tej daty (art. 481 § 1 k.c. w związku z art. 300 k.p.). Za wcześniejszy
okres odsetki się nie należą, gdyż obniżenie wynagrodzenia wskutek uchwały o
zawieszeniu w czynnościach oznacza, że w tej części wynagrodzenie nie było
wymagalne. W przypadku innego sposobu zakończenia postępowania
dyscyplinarnego zatrzymana część wynagrodzenia sędziego nie podlega wypłacie
(por. J. Gudowski, T. Ereciński, J. Iwulski [w:] J. Gudowski, T. Ereciński, J.
Iwulski, Komentarz do ustawy - Prawo o ustroju sądów powszechnych [w:] Prawo o
ustroju sądów powszechnych. Ustawa o Krajowej Radzie Sądownictwa. Komentarz,
wyd. II, Warszawa 2009, art. 129). Mając na uwadze powyższe na zasadzie a
contrario przyjąć należy, że brak jest podstaw prawnych zarówno do wypłaty
zatrzymanej części wynagrodzenia sędziego, jak i zaliczenia na poczet orzeczonej
wobec niego kary dyscyplinarnej dokonywanych podczas zawieszenia potrąceń, w
sytuacji, gdy postępowanie dyscyplinarne zwieńczone zostało orzeczeniem
skazującym. Obwiniony został uznany winnym popełnienia siedemnastu przewinień
dyscyplinarnych, za które została mu wymierzona kara dyscyplinarna. Obniżenie
wynagrodzenia w czasie zawieszenia sędziego w czynnościach służbowych
spowodowane jest faktem, iż w tym okresie zawieszony sędzia nie wykonuje przecież
zadań służbowych związanych z orzekaniem, innymi słowy ,,nie pracuje”. W świetle
powyższego brak jest podstaw do odpowiedniego zastosowania unormowania art.
63 k.k.
Na uwzględnienie zasługiwały z kolei zarzuty z odwołań dotyczące rażącej
niewspółmierności kary dyscyplinarnej wymierzonej obwinionemu. Krajowa Rada
Sadownictwa podkreśliła, że kara dyscyplinarna wymierzona obwinionemu, aktualnie
sędziemu w stanie spoczynku, przekracza stopień społecznej szkodliwości
przypisanych mu przewinień dyscyplinarnych w stosunku do stopnia ich szkodliwości
i nie uwzględnia w sposób właściwy wszystkich okoliczności mających wpływ na jej
wymiar. Obwiniony zaistnienia przyczyny odwoławczej z art. 438 pkt 4 k.p.k.
dopatruje się w błędnym uznaniu, że jest prawomocnie ukarany dyscyplinarnie, a
II ZOW 22/25
15
takie błędne ustalenie Sądu Dyscyplinarnego przy Sądzie Apelacyjnym w P. miało
wpływ na wymiar kary.
Przypomnieć należy, że z orzecznictwa Europejskiego Trybunału Praw
Człowieka – powoływanego dalej jako: ETPCz, wynika, że organy dyscyplinarne nie
muszą spełniać wszystkich wymagań, jakie są stawiane sądom, o ile ich
rozstrzygnięcia poddaje się następczej faktycznej i prawnej kontroli organu mającego
wszystkie cechy sądu (por. np. wyroki ETPCz z dnia 28 czerwca 1978 r., Konig
przeciwko Niemcom, skarga nr 6232/73 i z dnia 29 kwietnia 1988 r. Belilos przeciwko
Szwajcarii, skarga nr 10328/83). Ponadto, Komisja Europejska, w Sprawozdaniu na
temat praworządności z 2024 r., sporządzonym w Brukseli w dniu 24 lipca 2024 r.,
stwierdziła m.in., że cyt. „Polska w zadowalającym stopniu osiągnęła dwa
«nadrzędne kamienie milowe», dotyczące wzmocnienia istotnych aspektów
niezależności polskiego sądownictwa, w wyniku reformy systemu odpowiedzialności
dyscyplinarnej sędziów obowiązującego od czerwca 2022 r. do lutego 2024 r. W
szczególności zlikwidowano Izbę Dyscyplinarną Sądu Najwyższego i zastąpiono ją
niezależną i bezstronną izbą Sądu Najwyższego; zreformowano również system
środków dyscyplinarnych i usunięto kontrowersyjne przewinienia dyscyplinarne;
wszyscy sędziowie, których dotyczyły orzeczenia Izby Dyscyplinarnej, uzyskali
prawo do odwołania się w ramach nowego systemu do nowej izby w jasno
określonym terminie, a wszyscy sędziowie zawieszeni przez Izbę Dyscyplinarną
zostali przywróceni na stanowiska”.
Przyczyna odwoławcza z art. 438 pkt 4 k.p.k., oznacza ustalenie zaistnienia w
sprawie znacznej dysproporcji, pomiędzy wymierzonymi jednostkowymi karami
dyscyplinarnymi oraz dyscyplinarną karą łączną, a taką represją dyscyplinarną, która
powinna być wymierzona, aby w odczuciu społecznym uznana została za
sprawiedliwą. Samo pojęcie niewspółmierności kary dyscyplinarnej jest niezwykle
ocenne, szczególnie z powodu niedookreśloności kryteriów owej „współmierności”.
W orzecznictwie karnym dominuje pogląd, że taka rażąca niewspółmierność kary
zachodzi wówczas, gdy na podstawie ujawnionych okoliczności, które powinny mieć
zasadniczy wpływ na wymiar kary, można było przyjąć, iż zachodziłaby wyraźna
różnica pomiędzy karą wymierzoną przez sąd pierwszej instancji a karą, jaką
należałoby wymierzyć w instancji odwoławczej w następstwie prawidłowego
II ZOW 22/25
16
zastosowania w sprawie dyrektyw wymiaru kary przewidzianych w k.k. oraz zasad
ukształtowanych przez orzecznictwo Sądu Najwyższego (por. np. wyrok Sądu
Najwyższego z dnia 14 września 1973 r., sygn. akt III KR 254/73, OSNPG 1974, z. 3
– 4, poz. 51). Słowo rażący oznacza: „rzucający się w oczy, dający się łatwo
stwierdzić, wyraźny, oczywisty, bezsporny, niewątpliwy” (por. M. Szymczak, Słownik
języka polskiego. T III, Warszawa 1982, s. 24). Wskazuje się, że w przypadku kar
dyscyplinarnych na pierwszy plan wysuwają się: funkcja wychowawcza, prewencyjna
– polegająca na tym, że postępowanie dyscyplinarne służy samooczyszczaniu danej
grupy społecznej (por. B. Janusz – Pohl, Optymalizacja sankcji dyscyplinarnej –
rozważania w kontekście gwarancyjnej funkcji zakazu reformationis in peius na
gruncie ustawy o Policji, w. P. Jóźwiak (red), Sankcje dyscyplinarne w służbach
mundurowych, Piła 2019, s. 15 – 25).
Stosownie do art. 104 u.s.p. sędziowie w stanie spoczynku podlegają
odpowiedzialności dyscyplinarnej na tych samych zasadach, co sędziowie pełniący
służbę. Sędzia w stanie spoczynku nadal przecież pozostaje w stosunku służbowym
(por. np. uchwała Sądu Najwyższego – Sądu Dyscyplinarnego z dnia 12 kwietnia
2005 r., sygn. akt SNO 9/05, LEX nr 569091). W zakresie orzekania o karze w
postępowaniu dyscyplinarnym odpowiednie zastosowanie mają dyrektywy wymiaru
kary sformułowane w art. 53 k.k. Kara dyscyplinarna wymierzana w konkretnej
sprawie nie może przekraczać stopnia winy i musi należycie uwzględniać stopień
społecznej szkodliwości czynu. Sąd dyscyplinarny orzekając karę musi więc mieć na
uwadze, że aby karę dyscyplinarną można uznać było za sprawiedliwą, powinna być
współmierna do społecznej szkodliwości czynu i do stopnia winy oraz uwzględniać
jej cele, tj. zarówno prewencję ogólną, jak i indywidualną.
Poza sporem jest, że kary dyscyplinarne, wymienione w art. 104 § 3 u.s.p.,
które można orzec wobec sędziów w stanie spoczynku, dotyczą wszystkich
przewinień bez sprecyzowania, za które z nich wymierza się karę łagodniejszą, a za
które surowszą, orzeczenie odpowiedniej kary jest pozostawione ocenie sądu
dyscyplinarnego, który powinien zachować proporcje między rodzajem przewinienia,
a rodzajem kary. Należy przy tym podkreślić, że przepisy o odpowiedzialności
dyscyplinarnej sędziów przewidują stopniowanie kar dyscyplinarnych przy
uwzględnieniu relacji istniejącej pomiędzy szkodliwością popełnionego przewinienia
II ZOW 22/25
17
i pełnionej służby. Należy także zauważyć, że cele kary inaczej kształtują się, wobec
sędziego w stanie czynnym, niż co do sędziego w stanie spoczynku, gdyż nie
sprawuje on już wymiaru sprawiedliwości (nie wykonuje władzy sądowniczej), a
zatem cele kary wymierzonej przez sąd dyscyplinarny wobec sędziego w stanie
spoczynku, należy rozważać wyłącznie w kontekście oddziaływania na jego osobę
oraz oddziaływania środowiskowego.
Sąd Najwyższy kierując się powyższym doszedł do przekonania, że
wymierzona wobec obwinionego sędziego w stanie spoczynku X. Y. dyscyplinarna
łączna kara dyscyplinarna obniżenia uposażenia o 40% na okres dwóch lat, jest zbyt
surowa. Zdaniem Sądu Najwyższego, adekwatną do stopnia zawinienia oraz stopnia
społecznej szkodliwości przypisanych mu przewinień, będzie dyscyplinarna kara
łączna obniżenia uposażenia o 30 % na okres dwóch lat. W ocenie Sądu
Najwyższego kara ta, w realiach niniejszej sprawy, w odpowiednim zakresie powinna
zrealizować cele odpowiedzialności dyscyplinarnej sędziego w stanie spoczynku.
Przy takim wymiarze dyscyplinarnej kary łącznej Sąd Najwyższy uwzględnił
wieloletnią służbę sędziowską obwinionego X. Y. – sędziego Sądu Rejonowego w Ś.
w stanie spoczynku, a także Jego wiek, jak i podnoszone w odwołaniu obwinionego
problemy zdrowotne, nie tracąc przy tym z pola widzenia uprzedniej jego karalności
dyscyplinarnej.
Z tych wszystkich powodów, Sąd Najwyższy orzekł jak w wyroku.
[M. T.]
[r.g.]
Robert Burek Wiesław Kozielewicz Barbara Skoczkowska
