II ZO 8/25
POSTANOWIENIE
Sąd Najwyższy w składzie:
SSN Barbara Skoczkowska
Dnia 20 maja 2025 r.
w sprawie sędziego Sądu Rejonowego w L. X.Y.
w związku z zażaleniem Prokuratora Rejonowego dla Wrocławia Śródmieścia
we Wrocławiu na uchwałę Sądu Najwyższego z dnia 5 grudnia 2024 r. sygn. I
ZI 61/24 w przedmiocie odmowy zezwolenia na pociągnięcie do
odpowiedzialności karnej sędziego Sądu Rejonowego w L. X.Y. za czyn z art.
177 § 1 k.k. (sygn. akt II ZIZ 3/25),
wniosku X.Y. o wyłączenie SSN Krzysztofa Staryka od udziału w rozpoznaniu
sprawy o sygn. akt. II ZIZ 3/25
na podstawie art. 41 § 1 k.p.k. w zw. z art. 42 § 1 k.p.k. a contrario
postanowił:
nie uwzględnić wniosku X.Y. o wyłączenie SSN Krzysztofa
Staryka od udziału w rozpoznaniu sprawy o sygn. akt. II ZIZ
3/25
UZASADNIENIE
Zastępca Prokuratora Rejonowego dla Wrocławia-Śródmieścia we
Wrocławiu wnioskiem z dnia 17 września 2024 r., sygn. akt […], zwrócił się do Sądu
Najwyższego o zezwolenie na pociągnięcie do odpowiedzialności karnej sędziego
Sądu Rejonowego w L. X.Y. za czyn z art. 177 § 1 k.k.
II ZO 8/25
2
Sąd Najwyższy uchwałą z dnia 5 grudnia 2024 r., sygn. I ZI 61/24 nie
uwzględnił wniosku.
Zażalenie na powyższą uchwałę wniósł Prokurator Rejonowy dla Wrocławia
Śródmieścia we Wrocławiu wnosząc o jej zmianę. Sprawa ta została
zarejestrowana w Izbie Odpowiedzialności Zawodowej pod sygn. akt II ZIZ 3/25 zaś
do jej rozpoznania został wyznaczony SSN Krzysztof Staryk.
Pismem z dnia 5 lutego 2025 r. sędzia Sądu Rejonowego w L. X.Y. wniósł na
podstawie art. 42 § 1 k.p.k., art. 41 § 1 k.p.k. w zw. z art. 128 ustawy z dnia 27 lipca
2001 r. - Prawo o ustroju sądów powszechnych (Dz. U. z 2024, poz.334, z późn.
zm.) w zw. z art. 10 § 1 ustawy z dnia 8 grudnia 2017 r. o Sądzie Najwyższym (Dz.
U. z 2024 poz. 622) o wyłączenie SSN Krzysztofa Staryka od rozpoznania sprawy o
sygn. II ZIZ 3/25 wskazując, że jak wynika z ogólnodostępnych przekazów
medialnych sędzia Sądu Najwyższego Krzysztof Staryk odmawia orzekania w Izbie
Odpowiedzialności Zawodowej i nie stawia się
w sprawach dyscyplinarnych, kwestionując zasadność swojego orzekania we
wskazanej Izbie, co powoduje, że istnieje wysokie prawdopodobieństwo graniczące
z pewnością, że sprawa immunitetowa nie zostanie rozpoznana w żadnym terminie.
W konsekwencji takie postępowanie może naruszać konwencyjne standardy
rzetelnego procesu i ograniczać prawo strony do sądu.
Sąd Najwyższy zważył, co następuje:
Wniosek nie jest zasadny i dlatego nie został uwzględniony.
Zgodnie z treścią art. 41 § 1 k.p.k. sędzia ulega wyłączeniu, jeżeli istnieje
okoliczność tego rodzaju, która mogłaby wywołać uzasadnioną wątpliwość co do
jego bezstronności w danej sprawie. Wyłączenie następuje na żądanie sędziego,
z urzędu albo na wniosek strony (art. 42 § 1 k.p.k.). Jeżeli sędzia uznaje, że
zachodzi przyczyna wyłączająca go z mocy art. 40 k.p.k., wyłącza się, składając
oświadczenie na piśmie do akt, a na jego miejsce wstępuje inny sędzia (art. 42 § 2
k.p.k.). Wyłączenie z mocy prawa od udziału w sprawie następuje natomiast jedynie
w sytuacji wystąpienia okoliczności określonych w art. 40 k.p.k.
II ZO 8/25
3
Oznacza to, że podstawą wniosku bądź żądania o wyłączenie sędziego od
rozpoznania sprawy mogą być wyłącznie okoliczności enumeratywnie wskazane
w w/w przepisach. Inne przyczyny niż określone w ustawie procesowej nie
pozwalają na wyłączenie sędziego. Uwzględnienie wniosku bądź żądania opartego
na innych przyczynach nie ma – w prawie polskim - umocowania prawnego i w
oczywisty sposób ingeruje w zasadę niezmienności składu sądu. To zaś może
prowadzić w konkretnych okolicznościach do rozpoznania sprawy przez sąd,
którego skład zostanie ukształtowany wbrew obowiązującym w tej mierze
regulacjom i w konsekwencji prowadzić do wystąpienia w sprawie bezwzględnej
przyczyny odwoławczej z powodu rozpoznania sprawy przez skład orzekający
sprzeczny z przepisami prawa.
Oczekiwanego skutku zatem nie może przynieść informacja wynikająca
z ogólnodostępnych przekazów medialnych, że SSN Krzysztof Staryk odmawia
orzekania w Izbie Odpowiedzialności Zawodowej. Zarzut braku rozpoznania sprawy
przy jednoczesnym jest wpływie do Izby Odpowiedzialności Zawodowej w dniu 16
stycznia 2025 r. wydaje się zbyt pochopnym. Ponadto nie ma racji wnioskujący, że
SSN Krzysztof Staryk nie składał wniosków o jego wyłączenie, gdyż do chwili
obecnej zostało rozpoznanych już sześć takich spraw.
Odmowa orzekania przez sędziego, czyli sytuacja, w której sędzia nie
podejmuje decyzji w sprawie lub odmawia jej rozpoznania, nie stanowi podstawy do
złożenia wniosku o wyłączenie go od rozpoznania sprawy, bowiem sam fakt braku
podejmowania czynności w danej sprawie, nawet jeśli wynika z zaniedbań sędziego,
nie świadczy o jego stronniczości czy zależności. W takich przypadkach strony
mogą skorzystać z innych środków przewidzianych prawnie, takich jak skarga na
przewlekłość postępowania.
Podsumowując instytucja wyłączenia sędziego jest środkiem mającym na
celu zapewnienie bezstronności postępowania i urzeczywistnienie się
sprawiedliwego procesu, nie może stanowić narzędzia do przeciwdziałania
opieszałości w prowadzeniu sprawy.
Mając powyższe na uwadze, Sąd Najwyższy orzekł jak wyżej.
II ZO 8/25
4
[M. T.]
[a.ł]
