II KS 15/25
POSTANOWIENIE
Sąd Najwyższy w składzie:
Dnia 30 kwietnia 2025 r.
Prezes SN Wiesław Kozielewicz
na posiedzeniu w dniu 30 kwietnia 2025 r. w sprawie M. K.
oskarżonego z art. 217 § 1 k.k.
w przedmiocie skargi obrońcy oskarżonego
na wyrok Sądu Okręgowego w Lublinie
z dnia 5 listopada 2024 r., sygn. akt XI Ka 669/24,
uchylający wyrok Sądu Rejonowego Lublin - Wschód w Lublinie z siedzibą w
Świdniku
z dnia 18 kwietnia 2024 r., sygn. akt II K 591/20
postanowił:
1) oddalić skargę;
2) zasądzić od Skarbu Państwa na rzecz obrońcy z urzędu
oskarżonego M. K. adwokata P. M. - Kancelaria Adwokacka w L.,
kwotę 885 zł i 60 gr (osiemset osiemdziesiąt pięć złotych i
sześćdziesiąt groszy) tytułem wynagrodzenia za sporządzenie i
wniesienie skargi;
3) zwolnić oskarżonego M. K. od ponoszenia kosztów
sądowych postępowania skargowego.
UZASADNIENIE
Prokurator Rejonowy w Lublinie oskarżył M. K. o to że:
II KS 15/25
2
I. w dniu 10 grudnia 2019 r. w L. naruszył nietykalność cielesną K. S. w ten
sposób, że uderzył pokrzywdzoną otwartą dłonią w twarz, tj. o czyn z art. 217 § 1
k.k.;
II. w dniu 10 grudnia 2019 r. w L. nakłaniał swojego syna R. K. do dokonania
czynu zabronionego poprzez uderzenie M. K. ; tj. o czyn z art. 18 § 2 k.k. w zw. z
art. 217 § 1 k.k.
Sąd Rejonowy Lublin - Wschód w Lublinie z siedzibą w Świdniku wyrokiem
z dnia 18 kwietnia 2024 r., sygn. akt II K 591/20, umorzył postępowanie karne
wobec M. K. odnośnie obu zarzucanych czynów na podstawie art. 17 § 1 pkt 2
k.p.k. zw. z art. 31 § 1 k.k.
Od powyższego wyroku Sądu Rejonowego Lublin - Wschód w Lublinie z
siedzibą w Świdniku apelacje złożyli oskarżyciel publiczny oraz pełnomocnicy
oskarżycieli posiłkowych.
Po rozpoznaniu tych apelacji Sąd Okręgowy w Lublinie wyrokiem z dnia 5
listopada 2024 r., sygn. akt XI Ka 669/24, uchylił zaskarżony wyrok i sprawę M. K.
przekazał Sądowi Rejonowemu Lublin - Wschód w Lublinie z siedzibą w Świdniku
do ponownego rozpoznania.
W dniu 21 stycznia 2025 r. adwokat P. M. - obrońca oskarżonego M. K. ,
złożył skargę na wyrok Sądu Okręgowego z dnia 5 listopada 2024 r., sygn. akt XI
Ka 669/24. Zarzucił obrazę prawa procesowego tj. art. 437 § 2 k.p.k., poprzez
niezasadne uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy do ponownego
rozpoznania Sądowi I instancji, pomimo że wbrew twierdzeniom Sądu Okręgowego
w Lublinie, nie zachodziła potrzeba przeprowadzenia na nowo przewodu sądowego
w całości. Podnosząc ten zarzut wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku Sądu
Okręgowego w Lublinie z dnia 5 listopada 2024 r., sygn. akt XI Ka 669/24, i
przekazanie sprawy temu Sądowi do ponownego rozpoznania w postępowaniu
odwoławczym.
Sąd Najwyższy zważył, co następuje.
Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.
Podstawą skuteczności nadzwyczajnego środka zaskarżenia uregulowanego
w art. 539a § 1 k.p.k. jest wykazanie (po myśli § 3 tego przepisu), że wydanie – na
etapie postępowania apelacyjnego – orzeczenia kasatoryjnego naruszało art. 437
II KS 15/25
3
k.p.k. [w rzeczywistości chodzi o art. 437 § 2 zdanie drugie k.p.k. – por. D. Świecki
(w:) D. Świecki (red.): Kodeks postępowania karnego. Komentarz do zmian 2016,
Warszawa 2016, s. 590] lub też, że przy wydaniu tego orzeczenia wystąpiła
bezwzględna przyczyna odwoławcza z art. 439 § 1 k.p.k. Jednocześnie warto
przypomnieć, że stosownie do treści art. 437 § 2 k.p.k. uchylenie orzeczenia i
przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania może nastąpić wyłącznie w
wypadkach wskazanych w art. 439 § 1 k.p.k., art. 454 k.p.k. lub jeżeli jest
konieczne przeprowadzenie na nowo przewodu w całości.
Autor skargi wywodzi, że w niniejszej sprawie Sąd Okręgowy w Lublinie, nie
naruszając zasady dwuinstancyjności postępowania sądowego, mógł wydać
orzeczenie (reformatoryjne) po uzupełniającym przeprowadzeniu postępowania
dowodowego i derogować dostrzeżone uchybienia. Rzecz jednak w tym, co
zasadnie wykazał w swym uzasadnieniu ten Sąd, iż zaistniała w tej sprawie
konieczność ponowienia przewodu sądowego w całości. Podkreślić należy, że
kolejne zmiany przepisów o postępowaniu odwoławczym, jakich dokonywano od
2015 roku i dostrzegalne dążenia ustawodawcy do reformatoryjności postępowania
odwoławczego, nie mogą być utożsamiane z intencją zastąpienia sądu meriti w
procedowaniu co do istoty sprawy. To zawsze było i jest rolą sądu pierwszej
instancji, albowiem w ten właśnie sposób realizuje się gwarantowana stronom
konstytucyjnie realna dwuinstancyjność postępowania, skoro tylko od orzeczenia
tego właśnie sądu stronom przysługuje zwykły środek odwoławczy. Jedynie
orzeczenie sądu pierwszej instancji może być kwestionowane przez stronę
niezadowoloną z wyroku właśnie w zwykłym trybie odwoławczym, zaś orzeczenie
sądu odwoławczego, co do zasady, nie podlega zaskarżeniu, nawet w trybie
nadzwyczajnego środka odwoławczego złożonego przez stronę. Wykazanie
potrzeby przeprowadzenia przewodu sądowego w całości na nowo musi być
powiązane z argumentacją potwierdzającą wadliwość przeprowadzenia wszystkich
lub co najmniej zasadniczych dowodów w sprawie, której miałby dopuścić się Sąd I
instancji (por. np. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 18 lipca 2019 r., sygn. akt IV
KS 24/19).
Trafnie w realiach niniejszej sprawy przyjął Sad Okręgowy w Lublinie, że
niezbędne jest ponowne przeprowadzenie postępowania dowodowego w całości,
II KS 15/25
4
wskazując przy tym, jakie konkretne dowody należy przeprowadzić w postępowaniu
ponownym. Wbrew twierdzeniom skarżącego nie chodzi tu jedynie o uzupełnienie
opinii biegłego psychiatry A.M.. Rzecz bowiem w tym, że opinia ta nie może zostać
uznana za opinię spełniającą przesłanki art.202 § 1 i § 5 k.p.k., albowiem została
sporządzona tylko przez jednego lekarza psychiatrę.
Sąd Okręgowy w Lublinie słusznie też wskazał, że niniejsza sprawa
wymaga przeprowadzenia kluczowych dowodów i dokładniejszej analizy wszystkich
dowodów zgromadzonych po ponownym przeprowadzeniu postępowania. Z
uzasadnienia zaskarżonego wyroku jasno wynika, że postępowanie dowodowe
Sądu Rejonowego Lublin - Wschód w Lublinie z siedzibą w Świdniku w sprawie
oskarżonego M. K. , zostało przeprowadzone w sposób wadliwy (brak pełnej i
jednoznacznej opinii biegłych o stanie zdrowia psychicznego oskarżonego) i
konieczne jest przeprowadzenie przewodu sądowego z obowiązkowym udziałem M.
K. w obecności biegłych oraz przesłuchanie w charakterze świadka R. K. oraz
pokrzywdzonych. Skala stwierdzonych braków, nawet w obecnym stanie prawnym,
tj. po zmianie dokonanej ustawą z dnia z dnia 27 września 2013 r. o zmianie ustawy
- Kodeks postępowania karnego oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. poz. 1247) -
art. 452 k.p.k., wykluczała ich ewentualne uzupełnienie w postępowaniu
odwoławczym (por. też uchwała składu 7 sędziów Sądu Najwyższego z dnia 22
maja 2019 r., sygn. akt I KZP 3/19, OSNKW 2019, z. 6, poz. 31).
Kierując się przedstawionymi motywami rozstrzygnięto jak w postanowieniu.
[J.J.]
[a.ł]
