II KO 63/24
ZARZĄDZENIE
Sąd Najwyższy w składzie:
SSN Antoni Bojańczyk
Dnia 13 maja 2025 r.
w przedmiocie wniosku skazanego R. S. o wznowienie postępowania z urzędu w
sprawie zakończonej prawomocnym wyrokiem Sądu Apelacyjnego w Warszawie z
dnia 15 października 2021 r., sygn. akt II AKa 62/21, zmieniającym wyrok łączny
Sądu Okręgowego Warszawa-Praga w Warszawie z dnia 7 grudnia 2020 r., sygn.
akt V K 2/20, na podstawie art. 542 § 3 k.p.k. zarządził:
stwierdzić brak podstaw do wznowienia postępowania
z urzędu.
UZASADNIENIE
W dniu 20 maja 2024 r. do Sądu Najwyższego wpłynęło pismo skazanego
R.S. stanowiące wniosek o przyznanie obrońcy z urzędu w celu złożenia wniosku o
wznowienie postępowania. Wskazując na wymóg sporządzenia i podpisania ww.
wniosku przez adwokata lub radcę prawnego wynikający z art. 545 § 2 k.p.k.,
skazany uzasadnił przedmiotowy wniosek okolicznością przebywania w zakładzie
karnym (Zakład Karny we W.) i w związku z tym brakiem środków finansowych
umożliwiających ustanowienie obrońcy z wyboru (k. 3).
Pismo to zarejestrowano w repertorium KO jako wniosek o wznowienie
postępowania zakończonego wyrokiem Sądu Apelacyjnego w Warszawie z dnia 15
października 2021 r., sygn. akt II AKa 62/21, a nadto zwrócono się do skazanego o
wskazanie w terminie 7 dni od doręczenia wezwania okoliczności, które mają
stanowić podstawę wniosku o wznowienie postępowania, pod rygorem
nierozpoznania wniosku o ustanowienie obrońcy z urzędu i skierowania wniosku na
II KO 63/24
2
posiedzenie w trybie art. 545 § 3 k.p.k. w przedmiocie odmowy przyjęcia wniosku
(zarządzenie Przewodniczącego Wydziału I-go Izby Karnej SN k. 5). Wezwanie to
skazany odebrał w dniu 28 maja 2024 r. (k. 13).
W dniu 11 czerwca 2024 r. do Sądu Najwyższego wpłynęło pismo
skazanego złożone w Zakładzie Karnym we W. w dniu 3 czerwca 2024 r.
zatytułowane „Wniosek”, w którym wskazał na okoliczność nienależytej obsady
sądu odwoławczego w postaci zasiadania w składzie orzekającym sędziego
delegowanego do Sądu Apelacyjnego w Warszawie X.Y. , co nie gwarantowało –
zdaniem skazanego – „obiektywnego i sprawiedliwego osądzenia [sprawy] i
wydania wyroku”. Ponadto powołał się na wyrok TSUE z dnia 16 listopada 2021 r.,
C-748/19 - C-754/19. W konkluzji skazany wniósł o wznowienie postępowania i
wyznaczenie obrońcy z urzędu (k. 14).
Przewodniczący Wydziału I-go Izby Karnej Sądu Najwyższego zarządzeniem
z dnia 11 czerwca 2024 r. uznał, że z treści ww. pisma skazanego wynika, że
inicjuje ono postępowanie, dlatego należy traktować je jako wniosek sygnalizacyjny
i zlecił załączenie go do akt sprawy i przedstawienie sędziemu sprawozdawcy (k.
14).
Sąd Najwyższy zważył, co następuje.
Analiza treści pisma skazanego R. S. oraz akt sprawy o sygn. II
AKa 62/21(V K 2/20) pozwala na wniosek, że wskazane przez skazanego
uchybienie w postaci nienależytej obsady sądu odwoławczego określonej w
przepisie art. 439 § 1 pkt 2 k.p.k., nie zaistniało.
Autor sygnalizacji potrzeby wznowienia postępowania wywiódł
istnienie bezwzględnej przyczyny odwoławczej jako nienależytej obsady sądu, z
faktu, iż w komplecie orzekającym Sądu Apelacyjnego w Warszawie, który wydał
wyrok zmieniający wyrok łączny Sądu Okręgowego Warszawa-Praga w Warszawie
z dnia 7 grudnia 2020 r., sygn. akt V K 2/20, zasiadał sędzia Sądu Okręgowego w
Warszawie X.Y., delegowany - na podstawie art. 77 § 1 pkt 1 u.s.p. - do pełnienia
obowiązków sędziego w Sądzie Apelacyjnym w Warszawie na okres od dnia 1
listopada 2020 r. do dnia 30 kwietnia 2021 r., co znajduje potwierdzenie w
II KO 63/24
3
dokumencie delegacji Ministra Sprawiedliwości z dnia 21 października 2020 r. (k. 9).
Delegowanie to ustało z upływem dnia 22 listopada 2021 r. wobec ustąpienia
sędziego X.Y. z delegowania do pełnienia obowiązków sędziego w Sądzie
Apelacyjnym w Warszawie (k. 10).
W orzecznictwie Sądu Najwyższego dominuje pogląd, zgodnie z
którym fakt udziału w składzie orzekającym sędziego delegowanego na podstawie
art. 77 § 1 pkt 1 u.s.p. nie może być samodzielną podstawą do stwierdzenia, że sąd
nie był należycie obsadzony (zob. m.in. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia
26 maja 2022 r., II KK 185/22, Lex nr 3448395). Ewentualne stwierdzenie
zaistnienia przedmiotowego uchybienia powinno być poprzedzone ustaleniem
innych jeszcze okoliczności, które łącznie z faktem delegowania sędziego, mogą
przemawiać za przyjęciem, że doszło do uchybienia określonego w art. 439 § 1 pkt
2 k.p.k. Nie można zatem przyjąć a priori, że każdy sędzia delegowany za jego
zgodą przez Ministra Sprawiedliwości nie spełnia wymogu niezawisłości i
bezstronności, oraz że w każdym przypadku - bez względu na okoliczności -
występuje wówczas bezwzględna przyczyna odwoławcza. Prawdą jest, że
naruszenie prawa do niezawisłości i bezstronności sądu może być związane z
faktem delegacji sędziego za jego zgodą przez Ministra Sprawiedliwości. Musi ono
wszak wynikać nie tyle z samego faktu delegacji, ale również z innych okoliczności
z nią związanych albo równocześnie występujących, dowodzących braku
bezstronności albo podważających ją w sposób obiektywny. Oznacza to, że
wnioskujący zobowiązany był do wykazania, że doszło w niniejszej sprawie do
przełamania domniemania bezstronności i niezawisłości (vide postanowienie Sądu
Najwyższego: z dnia 19 czerwca 2024 r., II KO 43/24, LEX nr 3727768; z dnia 6
grudnia 2024 r., III KK 527/24, LEX nr 3790240).
Tymczasem autor sygnalizacji takich okoliczności nie wskazał. W
żadnym miejscu sygnalizacji nie wykazał, że w sprawie doszło do naruszenia
domniemania niezawisłości i bezstronności, powołując jedynie fakt udziału w
składzie orzekającym w sądzie odwoławczym sędziego delegowanego X.Y. . W tej
sytuacji, skoro ani nie wskazano in concreto aby ww. sędzia nie spełnił w toku
postępowania odwoławczego standardu niezawisłości i bezstronności, ani nie
II KO 63/24
4
wykazano jakiegokolwiek wpływu na rzetelność procesu ocenianą przez pryzmat
dochowania tych standardów, to niemożliwe jest przyjęcie zaistnienia na
wskazanym etapie postępowania uchybienia określonego w art. 439 § 1 pkt 2 k.p.k.
Do rozważenia pozostaje obecnie kwestia adekwatnej reakcji na
wniosek sygnalizacyjny skazanego wskazujący na konieczność wznowienia
postępowania z urzędu w związku z dostrzeżeniem uchybień określonych w art.
439 § 1 k.p.k. W judykaturze przyjmuje się, że „[] ta mniej sformalizowana
inicjatywa strony [] powinna uruchomić kontrolę prowadzącą - w razie
potwierdzenia istnienia usterki do [] uchylenia wadliwego orzeczenia i wznowienia
postępowania. Natomiast w przypadku braku zaistnienia sygnalizowanego
uchybienia, procedowanie w tym trybie nie wymaga wydania orzeczenia
stwierdzającego, że wskazywana usterka nie występuje” (uchwała składu siedmiu
sędziów Sądu Najwyższego 24 maja 2005 r., I KZP 5/05, OSNKW, z. 6/2005 poz.
48).
Inicjatywa strony (lub jej obrońcy) o wznowienie postępowania z urzędu
stanowi wniosek, o którym mowa w przepisie art. 9 § 2 k.p.k. W braku stwierdzenia
zaistnienia uchybienia skutkującego obowiązkiem wszczęcia z urzędu
postępowania wznowieniowego, wydanie orzeczenia stwierdzającego, że
wskazywana usterka nie występuje, nie jest wymagane. Wolno poprzestać
wówczas nawet na samym poinformowaniu stron o braku podstaw do wszczęcia
postępowania wznowieniowego z urzędu. Dopuszczalne jest jednak ⎯ także ⎯
wydanie decyzji o braku prawnych podstaw do wszczęcia postępowania
wznowieniowego z urzędu w formie niezaskarżalnego zarządzenia, co uznano za
stosowne w niniejszym przypadku.
Treść zarządzenia czyniła zbędnym wypowiadanie się w przedmiocie
postulowanego przez skazanego wniosku o wyznaczenie obrońcy z urzędu.
Sędzia Sądu Najwyższego
Antoni Bojańczyk
II KO 63/24
5
[J.J.]
[a.ł]
