II KO 47/26
ZARZĄDZENIE
Sąd Najwyższy w składzie:
SSN Ryszard Witkowski
Dnia 21 maja 2026 r.
Sędzia SN Ryszard Witkowski – w odpowiedzi na pismo T. L. z 24 marca 2026 r.,
którym skazany wnosi o wznowienie postępowania zakończonego postanowieniem
Sądu Najwyższego z 18 marca 2026 r. wydanego w sprawie II KK 46/26,
z a r z ą d z a:
1. na podstawie art. 540 § 1 k.p.k. a contrario - stwierdzić
niedopuszczalność wznowienia postępowania kasacyjnego,
zakończonego postanowieniem Sądu Najwyższego z 18 marca
2026 r. wydanego w sprawie II KK 46/26, w której oddalono
kasację obrońcy skazanego jako oczywiście bezzasadną;
2. zawiadomić skazanego, iż nie stwierdzono podstaw do
wznowienia z urzędu postępowania w sprawie, o której mowa w
pkt 1;
3. zakreślić sprawę w repertorium KO.
UZASADNIENIE
Skazany T. L. pismem z 24 marca 2026 r. zwrócił się do Sądu Najwyższego
o wznowienie z urzędu postępowania zakończonego postanowieniem Sądu
Najwyższego z 18 marca 2026 r. wydanym w sprawie II KK 46/26, w której
oddalono kasację obrońcy skazanego jako oczywiście bezzasadną. W piśmie tym
wskazał na zaistnienie w sprawie bezwzględnej przyczyny odwoławczej (art. 439 §
1 pkt 2 k.p.k.), z uwagi na udział w rozpoznaniu sprawy kasacyjnej sędziego SSN
II KO 47/26
2
Jerzego Grubby, podlegającego zdaniem sygnalizującego wyłączeniu na mocy art.
40 § 1 k.p.k., albowiem był członkiem składu orzekającego, który wyrokiem Sądu
Najwyższego z 14 lutego 2024 r. uchylił zaskarżony kasacją wyrok Sądu
Okręgowego Warszawa-Praga w Warszawie z 4 kwietnia 2023 r. sygn. akt VI Ka
95/21 i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania w postępowaniu
odwoławczym.
Rzecz jednak w tym, że w niniejszej sprawie wznowienie postępowania
zakończonego postanowieniem Sądu Najwyższego jest prawnie niedopuszczalne
z przyczyn wskazanych niżej. W postanowieniu z 13 kwietnia 2016 r. (sygn. akt III
KO 130/15), Sąd Najwyższy, odwołując się do szeregu wcześniejszych judykatów,
wskazał, iż jest oczywiste, że postępowanie kasacyjne zakończone
postanowieniem Sądu Najwyższego oddalającym kasację w ogóle nie podlega
procedurze wznowieniowej. Ugruntowane od lat stanowisko Sądu Najwyższego w
tym zakresie jest jednoznaczne. Odsyłając wnioskodawcę do licznych,
szczegółowo uzasadnianych judykatów, w tym miejscu należy jedynie podkreślić,
że wznowienie, określone przepisem art. 540 § 1 k.p.k. oraz w art. 542 § 3 k.p.k.,
następuje w odniesieniu do postępowania zakończonego prawomocnym
orzeczeniem. Do tej kategorii orzeczeń należą tylko orzeczenia Sądu Najwyższego
rozstrzygające merytorycznie o przedmiocie procesu, a więc np. orzekające (po
uchyleniu zaskarżonego orzeczenia) o umorzeniu postępowania, czy uniewinnieniu
(art. 537 § 2 k.p.k.). Nie należy do niej natomiast postanowienie Sądu Najwyższego
oddalające kasację, jako że postanowienie to - rozstrzygające jedynie o
niezasadności skargi (i niestwierdzeniu uchybień podlegających badaniu z urzędu
na podstawie art. 536 k.p.k.) - nie narusza prawomocności orzeczenia, które tą
kasacją zostało zaskarżone i które zakończyło postępowanie. W takim razie, w
świetle art. 544 § 2 k.p.k. oraz przepisów wymienionych powyżej, nie ulega
wątpliwości, że postępowanie o wznowienie postępowania zakończonego
postanowieniem Sądu Najwyższego oddalającym kasację jest niedopuszczalne.
Trafność tego stanowiska Sąd Najwyższy potwierdził w uzasadnieniu
postanowienia z 23 marca 2023 r. (sygn. akt I KZP 17/22). W ocenie Sądu
Najwyższego w składzie poszerzonym potwierdzono stanowisko, że „skoro
postanowienie Sądu Najwyższego o oddaleniu kasacji nie jest prawomocnym
II KO 47/26
3
orzeczeniem kończącym postępowanie sądowe w rozumieniu art. 540 § 1 k.p.k. to
nie wchodzi w grę możliwość wznowienia z urzędu w trybie art. 542 § 3 k.p.k.
wobec ujawnienia się jednego z uchybień wymienionych w art. 439 § 1 k.p.k.
postępowania kasacyjnego zakończonego wydaniem wskazanego postanowienia.
Ujawnienie uchybienia z kręgu art. 439 § 1 k.p.k. w postępowaniu kasacyjnym w
związku z oddaleniem kasacji nie rzutuje w żadnym razie na konieczność
wznowienia postępowania sądowego zakończonego prawomocnym orzeczeniem, a
więc prawomocnie rozstrzygającego o odpowiedzialności karnej oskarżonego".
W postanowieniu SN z 12 kwietnia 2001 r. w sprawie III KO 53/99, stwierdzono,
iż „oddalając kasację Sąd Najwyższy orzeka jedynie o niezasadności skargi
kasacyjnej i w żadnym wypadku nie wkracza w sferę, w której zaskarżony kasacją
wyrok korzysta z powagi rzeczy osądzonej”. Warto podkreślić, że tożsamy pogląd
dominuje również w literaturze (zob. T. Grzegorczyk (w:) Kodeks postępowania
karnego. Komentarz, wyd. III, Kraków 2003; D. Świecki (w:) B. Augustyniak, K. Z.
Eichstaedt, M. Kurowski, D. Świecki, Kodeks postępowania karnego. Komentarz,
Warszawa 2013; J. Matras (w:) Kodeks postępowania karnego. Komentarz, wyd. II,
red. K. Dudka, Warszawa 2020; D. Świecki (w:) B. Augustyniak, K. Eichstaedt, M.
Kurowski, D. Świecki, Kodeks postępowania karnego. Tom II. Komentarz
aktualizowany, LEX/el. 2020).
Reasumując, zaprezentowane powyżej rozważania wskazują, że brak jest
podstaw do odstępowania od przedstawionej wyżej, utrwalonej linii interpretacyjnej.
Wobec tego w przedmiotowej sprawie należało stwierdzić niedopuszczalność
wznowienia z urzędu postępowania zakończonego postanowieniem Sądu
Najwyższego z 18 marca 2026 r. wydanego w sprawie II KK 46/26, w której
oddalono kasację obrońcy skazanego jako oczywiście bezzasadną. W przypadku
uznania przez organ procesowy, że sygnalizowane przez stronę uchybienie w
sposób oczywisty nie wystąpiło, jak również w sytuacji gdy wznowienie takie nie
jest prawnie dopuszczalne, wystarczy poinformować podmiot sygnalizujący o braku
możliwości wznowienia postępowania z urzędu, względnie wydać w tym
przedmiocie niezaskarżalne zarządzenie. W realiach niniejszej sprawy można
byłoby zatem poprzestać jedynie na pisemnym poinformowaniu skazanego T. L. o
braku podstaw do wszczęcia postępowania wznowieniowego, jednakże za celowe
II KO 47/26
4
uznano podjęcie decyzji w formie niezaskarżalnego zarządzenia (zob. uchwała
Siedmiu Sędziów Sądu Najwyższego z 24 maja 2005 r. w sprawie I KZP 5/05,
OSNKW 2005, z. 6, poz. 48). Nadmienić przy tym wypada, iż nie można
abstrahować od charakteru bezwzględnych przyczyn odwoławczych, nadającego
im walor oczywistości i istotności, co powoduje, iż ich wystąpienie podlega badaniu
przez każdy sąd, na każdym etapie postępowania sądowego, nie wyłączając
kasacyjnego i wznowieniowego i to niezależnie od zakresu zaskarżenia i
podniesionych zarzutów. Przypomnieć należy, iż bezwzględna przyczyna
odwoławcza to sytuacja wyjątkowa, jasno określona w ustawie i niepoddająca się
interpretacji na obszarze wykładni teleologicznej. Sytuacja ta występuje albo
zachodzi jej brak, tertium non datur. Taka okoliczność w kasacyjnej weryfikacji nie
została stwierdzona, co po myśli art. 542 § 4 k.p.k. samo w sobie wyklucza
dopuszczalność wznowienia postępowania kasacyjnego. Rozpoznanie kasacji rodzi
wiążące domniemanie, że sprawa została przez Sąd Najwyższy rozpoznana
również z punktu widzenia ewentualnych uchybień z art. 439 § 1 k.p.k. (także w
ramach autokontroli), co tym samym blokuje możliwość wznowienia postępowania
z urzędu na podstawie art. 542 § 3 k.p.k.
Z przedstawionych wyżej względów zarządzono jak na wstępie.
[r.g.]
