II KO 45/25
POSTANOWIENIE
Sąd Najwyższy w składzie:
Dnia 11 kwietnia 2025 r.
SSN Adam Roch
w sprawie I. N.
po rozpoznaniu w Izbie Karnej
w dniu 11 kwietnia 2025 roku
na posiedzeniu bez udziału stron
sprawy w przedmiocie pisma sygnalizującego potrzebę wznowienia postępowania
kasacyjnego zakończonego prawomocnym postanowieniem Sądu Najwyższego
z dnia 25 września 2024 roku, sygn. akt II KK 608/23
na podstawie art. 540 § 1 k.p.k. a contrario
postanowił:
stwierdzić niedopuszczalność wznowienia z urzędu postępowania
zakończonego prawomocnym postanowieniem Sądu Najwyższego z
dnia 25 września 2024 roku, sygn. akt II KK 608/23.
UZASADNIENIE
W dniu 10 marca 2025 roku skazana I. N. złożyła pismo sygnalizujące
potrzebę wznowienia z urzędu postępowania zakończonego prawomocnym
postanowieniem Sądu Najwyższego z dnia 25 września 2024 roku, sygn. akt II KK
608/23. W argumentacji wniosku wskazano, że w postępowaniu kasacyjnym
zaistniała bezwzględna przyczyna odwoławcza wymieniona w art. 439 § 1 pkt 2
k.p.k. z uwagi na udział w składzie orzekającym sędziego powołanego na urząd na
wniosek Krajowej Rady Sądownictwa ukształtowanej w trybie określonym
II KO 45/25
2
przepisami ustawy z dnia 8 grudnia 2017 r. o zmianie ustawy o Krajowej Radzie
Sądownictwa oraz niektórych innych ustaw.
Sąd Najwyższy zważył co następuje.
Przypomnieć trzeba, że zarówno w orzecznictwie, jak i piśmiennictwie
zgodnie wskazuje się, iż wznowienie prawomocnie zakończonego postępowania na
podstawie art. 542 § 3 k.p.k. w związku z ujawnieniem się jednego z uchybień
wymienionych w art. 439 § 1 k.p.k. może nastąpić tylko z urzędu, nie zaś na
wniosek strony (zob. np. uchwała siedmiu sędziów Sądu Najwyższego z 7 maja
2005 r. sygn. I KZP 5/05). Pismo sygnalizacyjne złożone w trybie art. 9 § 2 k.p.k.
nie implikuje po stronie sądu, do którego skierowano ów wniosek, ani prawa, ani
obowiązku jego rozpoznania (por. postanowienie Sądu Najwyższego z 11 stycznia
2022 r., sygn. IV KZ 55/21). Jednocześnie brak jest możliwości postąpienia z
pismem sygnalizacyjnym tak, jakby stanowiło ono wniosek o wznowienie
postępowania (por. postanowienie Sądu Najwyższego z 7 grudnia 2021 r., sygn. V
KZ 39/21). Okoliczności w nim podniesione mogą jedynie zostać zweryfikowane z
urzędu.
Pismo winno zatem zostać potraktowane jako sygnalizacja potrzeby
wznowienia postępowania z urzędu i w takim trybie ocenione. Rzecz jednak w tym,
że w okolicznościach prawnych niniejszej sprawy brak było podstaw do
dokonywania oceny pisma nawet w tym trybie. Wskazać wszak należy, iż instytucja
wznowienia postępowania dotyczy postępowania sądowego rozstrzygającego w
zakresie odpowiedzialności karnej oskarżonego. Tymczasem postanowienie Sądu
Najwyższego z dnia 25 września 2024 roku o oddaleniu kasacji obrońcy skazanej
jako oczywiście bezzasadnej nie jest prawomocnym orzeczeniem kończącym
postępowanie sądowe w zakresie odnoszącym się do odpowiedzialności karnej I.N.,
bo takim jest w niniejszej sprawie jest wyrok Sądu Okręgowego w Warszawie z 31
stycznia 2023 roku, sygn. akt X K 1054/22. To od tego wyroku obrońca wywiódł
kasację. W uchwale pełnego składu Izby Karnej Sądu Najwyższego z dnia 9
października 2000 r., sygn. akt I KZP 37/2000, zam. OSNKW 2000, z. 9-10, poz. 78,
podkreślono, iż oddalenie kasacji jest jakościowo czymś zupełnie odmiennym niż
II KO 45/25
3
utrzymanie zaskarżonego orzeczenia w mocy. Oddalając kasację sąd orzeka
jedynie o niezasadności wniesionej skargi kasacyjnej, nie wkracza zaś w żadnym
zakresie w sferę, w której wyrok kończący postępowanie, korzysta już z powagi
rzeczy osądzonej. W uchwale tej wskazano, że z istoty postępowania kasacyjnego
wynika, iż nie jest też ono postępowaniem zmierzającym do rozstrzygnięcia „o
zasadności oskarżenia wniesionego w sprawie karnej” w rozumieniu art. 6 ust. 1
Europejskiej Konwencji o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności, lecz
postępowaniem zmierzającym do zbadania zasadności tego nadzwyczajnego
środka zaskarżenia, jakim jest kasacja, wniesionego już po prawomocnym
zakończeniu postępowania. W orzecznictwie Sądu Najwyższego od wielu lat
dominuje pogląd, że niedopuszczalny z mocy ustawy jest wniosek o wznowienie
postępowania kasacyjnego, gdyż orzeczenie Sądu Najwyższego o oddaleniu
kasacji nie jest orzeczeniem kończącym postępowanie w rozumieniu art. 544 § 2
k.p.k. w zw. z art. 540 § 1 in principio k.p.k. Takim orzeczeniem jest jedynie wydane
przez Sąd Najwyższy, po uchyleniu w wyniku kasacji prawomocnego wyroku,
orzeczenie następcze o umorzeniu postępowania lub o uniewinnieniu oskarżonego
(por. np. postanowienia Sądu Najwyższego: z dnia 12 kwietnia 2001 r., sygn. akt III
KO 53/99, OSNKW 2001/7-8/67, z dnia 27 czerwca 2001 r., III KO 115/00, OSNKW
2001/9-10/83, z dnia 25 listopada 2010 r., sygn. akt V KO 87/10 i powołane w nim
orzeczenia, R–SNKW 2010/2369, z dnia 19 sierpnia 2015 r., sygn. akt IV KO 46/15,
OSNKW 2015/12/104, a także postanowienie składu siedmiu sędziów Sądu
Najwyższego z dnia 23 marca 2023 r., sygn. akt I KZP 17/22, OSNK 2023/4/20).
Stwierdzając zatem niemożność poddania badaniu w trybie wznowieniowym
sygnalizowanego uchybienia, należało orzec jak na wstępie.
[J.J.]
II KO 45/25
4
