II KO 41/25
POSTANOWIENIE
Sąd Najwyższy w składzie:
Dnia 11 marca 2026 r.
SSN Jerzy Grubba (przewodniczący)
SSN Jacek Błaszczyk
SSN Włodzimierz Wróbel (sprawozdawca)
w sprawie T. R.
skazanego z art. 252 § 1 k.k. i in.,
oraz W. S.
skazanego z art. 18 § 3 w zw. z art. 148 § 1 k.k. i in.
po rozpoznaniu w Izbie Karnej na posiedzeniu w dniu 11 marca 2026 r.
wniosku obrońcy skazanego o rozważenie wznowienia z urzędu postępowania
przed Sądem Najwyższym zakończonym postanowieniem Sądu Najwyższego z
dnia 31 stycznia 2024 r., sygn. akt II KK 26/23 o oddaleniu kasacji jako oczywiście
bezzasadnej,
postanowił:
1) na podstawie art. 542 § 3 k.p.k. wznowić postępowanie
kasacyjne w stosunku do obu skazanych;
2) na podstwie art. 439 § 1 pkt. 1 i 2 k.p.k. oraz art. 435 k.p.k. w
zw. z art. 545 § 1 k.p.k. uchylić postanowienie Sądu Najwyższego
z dnia 31 stycznia 2024 r., sygn. akt II KK 26/23 w zakresie
oddalenia kasacji jako oczywiście bezzasadnych i sprawę
przekazać do ponownego rozpoznania Sądowi Najwyższemu -
Izbie Karnej w postępowaniu kasacyjnym;
3) obciążyć Skarb Państwa wydatkami postępowania o
wznowienie
postępowania.
II KO 41/25
2
UZASADNIENIE
Postanowieniem z dnia 31 stycznia 2024 r. (sygn. akt II KK 26/23) Sąd
Najwyższy w Izbie Karnej, orzekając w składzie pięcioosobowym: SSN Igor
Zgoliński (przewodniczący), SSN Małgorzata Bednarek, SSN Paweł Kołodziejski,
SSN Adam Roch oraz SSN Ryszard Witkowski (sprawozdawca), oddalił jako
oczywiście bezzasadne kasacje obrońców W. S. i T. R. od wyroku Sądu
Apelacyjnego w Warszawie z dnia 9 marca 2022 r. (sygn. akt II AKa 104/21).
Skazany T. R. , działając przez obrońcę, złożył pismo procesowe stanowiące
sygnalizację o wystąpieniu bezwzględnej przyczyny odwoławczej z art. 439 § 1 pkt
2 k.p.k., wskazując na nienależytą obsadę Sądu Najwyższego przy wydawaniu
powyższego postanowienia i wnosząc o wznowienie postępowania z urzędu na
podstawie art. 542 § 3 k.p.k.
Sąd Najwyższy w obecnym składzie uznał, że sygnalizacja ta jest w pełni
uzasadniona i obliguje do podjęcia działań o charakterze kasatoryjnym.
Fundamentem rozstrzygnięcia jest uchwała połączonych Izb Sądu Najwyższego z
dnia 23 stycznia 2020 r. (BSA I-4110-1/20), posiadająca moc zasady prawnej, która
jednoznacznie określa, że udział w składzie Sądu Najwyższego osoby powołanej
na wniosek Krajowej Rady Sądownictwa ukształtowanej nowelą z 2017 r. stanowi
uchybienie o charakterze bezwzględnym. W przypadku orzekania przez Sąd
Najwyższy jako sąd ostatniej instancji, wada ta ma charakter nieusuwalny i
instytucjonalny, co wyklucza potrzebę przeprowadzania indywidualnego testu
bezstronności, albowiem sama procedura nominacyjna przed organem
pozbawionym niezależności od władzy wykonawczej i ustawodawczej narusza
istotę prawa do sądu ustanowionego ustawą.
Analiza obsady personalnej składu orzekającego w sprawie II KK 26/23
wskazuje na kumulację uchybień o bezprecedensowej skali. Należy podkreślić, że
Sąd Najwyższy już wielokrotnie w swoim orzecznictwie kwestionował legitymację
II KO 41/25
3
do orzekania osób wchodzących w skład tego konkretnego plenum. W odniesieniu
do SSN Małgorzaty Bednarek, brak spełnienia standardu bezstronności
potwierdzono m.in. w postanowieniu wznowieniowym o sygn. IV KO 48/24, a
wątpliwości te artykułowano już wcześniej w sprawie II KK 44/21. Podobnie
sytuacja przedstawia się w przypadku SSN Adama Rocha, wobec którego Sąd
Najwyższy orzekał o konieczności wznowienia postępowania w sprawie III KO
170/25 oraz kwestionował jego bezstronność pod sygn. V KK 485/21. Status SSN
Ryszarda Witkowskiego jako sędziego nienależycie obsadzonego sądu był
przedmiotem rozstrzygnięcia w sprawie V KO 15/24, a wcześniej pod sygn. II KK
564/23. Wskazani sędziowie zostali pierwotnie powołani do Izby Dyscyplinarnej,
która w świetle uchwały połączonych Izb (BSA I-4110-1/20) oraz wyroku ETPCz w
sprawie Reczkowicz przeciwko Polsce (skarga nr 43447/19) nie posiadała atrybutu
sądu. Ich przeniesienie do Izby Karnej na mocy ustawy z 9 czerwca 2022 r. nie
konwalidowało wady ich powołania, albowiem Konstytucja RP w art. 179 nie
przewiduje kreowania sędziów Sądu Najwyższego w drodze decyzji
administracyjnej Pierwszego Prezesa SN czy też samej ustawy.
Również udział w składzie SSN Pawła Kołodziejskiego oraz SSN Igora
Zgolińskiego, powołanych w wadliwej procedurze przed neo-KRS, stanowi o
nienależytej obsadzie sądu. Brak legitymacji SSN Pawła Kołodziejskiego został
wprost stwierdzony w postanowieniu wznowieniowym IV KO 76/24, gdzie Sąd
Najwyższy odwołał się do szeregu orzeczeń potwierdzających tę wadliwość (m.in. II
KO 73/22, III KO 43/23, V KO 30/22, II KO 75/23, I KO 33/23 oraz I KO 56/23). W
przypadku SSN Igora Zgolińskiego, Sąd Najwyższy podjął tożsamą decyzję o
uchyleniu orzeczenia z jego udziałem we wspomnianej już sprawie III KO 170/25,
wskazując na nierespektowanie przez te osoby wykładni zawartej w uchwale z 23
stycznia 2020 r. oraz orzecznictwie trybunałów międzynarodowych (np. w sprawach
Dolińska-Ficek i Ozimek przeciwko Polsce czy Advance Pharma Sp. z o.o.
przeciwko Polsce).
Z tych względów, uznając istnienie bezwzględnej przyczyny odwoławczej
określonej w art. 439 § 1 pkt 2 k.p.k., Sąd Najwyższy na podstawie art. 542 § 3
II KO 41/25
4
k.p.k. wznowił postępowanie z urzędu, uchylając wadliwe postanowienie i
przekazując sprawę do ponownego rozpoznania w postępowaniu kasacyjnym
przed sądem należycie obsadzonym.
Wobec powyższego należało orzec jak w sentencji.
[J.J.]
[a.ł]
Jacek Błaszczyk
Jerzy Grubba
Włodzimierz Wróbel
