II KO 190/25
WYROK
W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ
Sąd Najwyższy w składzie:
Dnia 4 marca 2026 r.
SSN Piotr Mirek (przewodniczący)
SSN Tomasz Artymiuk (sprawozdawca)
SSN Jarosław Matras
Protokolant Małgorzata Szmit
w sprawie M.B.
skazanego z art. 13 § 1 k.k. w zw. z art. 148 § 2 pkt 2 k.k. w zb. z art. 156 § 1 pkt 2
k.k. w zw. z art. 11 § 2 k.k. i in.,
po rozpoznaniu w Izbie Karnej na posiedzeniu
w dniu 4 marca 2026 r.,
wniosku obrońcy skazanego o wznowienie postępowania karnego zakończonego
prawomocnym wyrokiem Sądu Apelacyjnego w Warszawie
z dnia 13 maja 2021 r., sygn. akt II AKa 318/20,
utrzymującym w mocy wyrok Sądu Okręgowego w Warszawie
z dnia 14 lipca 2020 r., sygn. akt XVIII K 107/20,
1. na podstawie art. 542 § 3 k.p.k. w zw. z art. 439 § 1 pkt 2 k.p.k.
wznawia z urzędu postępowanie zakończone prawomocnym
wyrokiem Sądu Apelacyjnego w Warszawie z dnia 13 maja 2021 r.,
sygn. akt II AKa 318/20;
2. uchyla, na podstawie art. 439 § 1 pkt 2 k.p.k., wyrok Sądu
Apelacyjnego w Warszawie z dnia 13 maja 2021 r., sygn. akt II AKa
II KO 190/25
2
318/20 i przekazuje sprawę temu Sądowi do ponownego
rozpoznania;
3. zarządza zwrot skazanemu M.B. uiszczonej przez niego
opłaty od wniosku o wznowienie w kwocie 150,00 zł.
Tomasz Artymiuk
Piotr Mirek
Jarosław Matras
UZASADNIENIE
Wyrokiem Sądu Okręgowego w Warszawie z dnia 14 lipca 2020 r., sygn. akt
XVIII K 107/20, M.B. skazany został za przestępstwa: z art. 13 § 1 k.k. w zw. z art.
148 § 2 pkt 2 k.k. w zb. z art. 13 § 1 k.k. w zw. z art. 280 § 2 k.k. w zb. z art. 157 § 1
k.k. w zw. z art. 11 § 2 k.k. na karę 12 lat pozbawienia wolności (pkt I wyroku) i z art.
13 § 1 k.k. w zw. z art. 148 § 2 pkt 2 k.k. w zb. z art. 156 § 1 pkt 2 k.k. w zw. z art. 11
§ 2 k.k. na karę 14 lat pozbawienia wolności (pkt II wyroku), a jako karę łączną
wymierzono mu karę 15 lat pozbawienia wolności (pkt V wyroku).
Po rozpoznaniu wniesionej w tej sprawie apelacji obrońcy oskarżonego, Sąd
Apelacyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 13 maja 2021 r., sygn. akt II AKa 318/20,
zaskarżony wyrok Sądu pierwszej instancji utrzymał w mocy.
Kasację obrońcy, w której zarzucono naruszenie art. 7 k.p.k. w zw. z art. 410
k.p.k. w zw. z art. 433 § 2 k.p.k., Sąd Najwyższy postanowieniem z dnia 22 lutego
2022 r., II KK 527/21, oddalił jako oczywiście bezzasadną.
W dniu 1 października 202025 r. do Sądu Najwyższego wpłynął wniosek
obrońcy skazanego M.B. o wznowienie postępowania zakończonego powołanym
wyżej wyrokiem Sądu Apelacyjnego w Warszawie utrzymującym w mocy wyrok Sądu
pierwszej instancji.
Jako podstawy wniosku jego obrońca wskazała:
1. art. 540 § 1 pkt 2 k.p.k. polegający na ujawnieniu się nowych faktów oraz
dowodów w postaci uzyskania przez skazanego konsultacji lekarskiej, z której
wynika, że nawracająca choroba nowotworowa, na którą cierpi od wielu lat
mogła mieć wpływ na zdolność skazanego do rozpoznania znaczenia czynów
II KO 190/25
3
jak również na jego zdolność do kierowania swoim postępowaniem, tj. w jego
przypadku mogła zachodzić niepoczytalność w rozumieniu art. 31 § 1 k.k. lub
art. 31 § 2 k.k., która to okoliczność nie została zbadana w toku postępowania,
a miała istotne znaczenie dla rozstrzygnięcia w sprawie;
2. art. 439 § 1 pkt 2 k.p.k. polegający na nieważności postępowania - zaistnienia
bezwzględnej przyczyny odwoławczej w postaci nienależnej obsady sądu i
orzekania w sprawie przez sędziów powołanych w nieprawidłowy sposób, tj.
przez sędziów powołanych z naruszeniem prawa.
W oparciu o powyższe, obrońca wniosła „o uchylenie zaskarżonego
wyroku (I i II instancji) w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania
sądowi I instancji, ewentualnie o uchylenie zaskarżonego wyroku (I i II instancji)
w całości i przekazanie do ponownego rozpoznania sądowi II instancji”.
We wniosku o wznowienie wniosła również „o przeprowadzenie dowodu z
opinii biegłego lekarza laryngologa oraz z opinii biegłego lekarza neurologa na
okoliczność jaki wpływ na postrzeganie przez skazanego znaczenia czynów oraz
na możliwość pokierowania swoim postępowaniem ma stale rosnący i
nawracający guz - nowotwór, czy w chwili popełnienia czynu jego poczytalność
była zniesiona lub ograniczona, czy zachodziły podstawy do kwestionowania
poczytalności sprawcy w związku z lokalizacją guza - nowotworu oraz w związku
z jego wielkością”.
W pisemnym stanowisku prokurator Prokuratury Krajowej wniósł o
uwzględnienie wniosku obrońcy skazanego M.B. złożonego na podstawie art.
542 § 1 k.k., art. 540 § 1 pkt 2 k.p.k. i wznowienie postępowania sądowego
zakończonego prawomocnym wyrokiem Sądu Apelacyjnego w Warszawie z dnia
13 maja 2021 r., sygn. akt II AKa 318/20, który utrzymał w mocy wyrok Sądu
Okręgowego w Warszawie z dnia 14 lipca 2020 r., sygn. akt XVIII K 107/20. Z
uzasadnienia tego pisma wynika, że prokurator nie podzielił twierdzenia autorki
wniosku o pojawieniu się w sprawie nowych faktów i dowodów, które
uzasadniałyby możliwość powstania jakiejkolwiek wątpliwości co do
poczytalności skazanego tempore criminis, co z kolei podważyłby poczynione w
II KO 190/25
4
tym przedmiocie przez sądy obu instancji ustalenia. Podzielił natomiast
twierdzenie obrońcy, że w sprawie ujawniła się bezwzględna przyczyna
odwoławcza w postaci nienależytej obsady sądu. Wystąpienie tego uchybienia
powiązał z udziałem w składzie Sądu Apelacyjnego w Warszawie sędzi X.Y.,
stwierdzając jednocześnie – z odwołaniem się do orzeczeń Sądy Najwyższego –
że nie dostrzega uchybienia z art. 439 § 1 pkt 2 k.p.k. związanego z braniem
udziału w tym samym składzie orzekającym sędziego X.Y.1
Sąd Najwyższy zważył, co następuje.
Pomimo tego, że zarówno co do wniosku obrońcy, jak i do stanowiska
przedstawionego przez prokuratora Prokuratury Krajowej, można zgłosić szereg
zastrzeżeń, o czym w dalszej części uzasadnienia, to sama konkluzja o
konieczności wznowienie postępowania w niniejszej sprawie jest słuszna.
Przed przystąpieniem jednak do merytorycznych rozważań co do
powodów wydanego przez sąd wznowieniowy rozstrzygnięcia poczynić należy,
co zasygnalizowano wyżej, kilka krytycznych uwag pod adresem stron
postępowania.
W pierwszym rzędzie zauważyć należy, że wniosek strony o wznowienie
postępowania może być oparty jedynie na przesłankach wskazanych w art. 540
§ 1, 2 i 3 k.p.k. oraz w art. 540a i art. 540b § 1 k.p.k. Natomiast co do podstawy
wznowienia postępowania w postaci bezwzględnego powodu odwoławczego (art.
542 § 3 k.p.k.), w wypadku stwierdzenia zaistnienia takiego uchybienia,
wznowienie postępowania następuje wyłącznie z urzędu. Tymczasem obrońca
skazanego obie te podstawy traktuje równorzędnie, chociaż w wypadku
uchybienia z art. 439 § 1 k.p.k. nie powinien być to wniosek, lecz co najwyżej
sygnalizacja, o jakiej mowa w art. 9 § 2 k.p.k. Wątpliwości wzbudza również
wniosek w zakresie orzeczenia następczego, a więc żądanie uchylenia – po
wznowieniu postępowania – wyroków sądów obu instancji, skoro zarówno w
wypadku potwierdzenia się podstawy wznowieniowej z art. 540 § 1 pkt 2 k.pk.
(nota bene bez wskazania, o którą sytuację określoną w art. 540 § 1 pkt 2 lit. a-c
chodzi), a tym bardzie w razie uchylenia wyroku z uwagi na wystąpienie
II KO 190/25
5
bezwzględnej przyczyny odwoławczej z art. 439 § 1 pkt 2 k.p.k. w wyroku sądu
ad quem, wystarczające jest ponowienie postępowania przez Sądem
Apelacyjnym w Warszawie.
Niekonsekwencję wykazał też prokurator Prokuratury Krajowej postulujący
wznowienie postępowania na podstawie art. 542 § 1 k.p.k. i art. 540 § 1 pkt 2
k.p.k. w sytuacji, gdy wniosek oparty o podstawę propter nove uznał za
niezasadny, a konieczność wznowienia postępowania upatruje w przepisie art.
542 § 3 k.p.k., a więc tej regulacji, która może być realizowana wyłącznie z
urzędu, zaś stronę postępowania uprawnia jedynie do zasygnalizowania
związanego z tą podstawą wznowieniową uchybienia (art. 9 § 2 k.p.k.).
Przechodząc do meritum podzielić należy stanowisko prokuratora, że w
niniejszej sprawie brak podstaw do stwierdzenia, aby wskazywana przez obrońcę
we wniosku o wznowienie konsultacja laryngologiczna stanowiła nowy dowód,
który podważałby ustalenia sądów co do poczytalności skazanego M.B. tempore
criminis.
Kwestia zdiagnozowanego u oskarżonego stanu zapalnego ucha
środkowego i nowotworu niezłośliwego w obrębie tego organu była znana
opiniującym w sprawie biegłym. Co więcej, problematyka powyższa była też
podstawą jednego z zarzutów apelacyjnych ówczesnego obrońcy.
Słusznie zauważa prokurator w swoim stanowisku, że skazany był
poddany w toku postępowania opiniowaniu sądowo – psychiatrycznemu, a
wnioski sformułowane wówczas przez biegłych nie pozostawiały żadnych
wątpliwości co do rozumienia przez M.B. znaczenia zarzucanych mu czynów oraz
jego zdolności do pokierowania swoim postępowaniem. Opisali oni w swojej opinii
metody badawcze jakimi posługiwali się podczas badania skazanego oraz
prześledzili, na podstawie dostępnej dokumentacji lekarskiej, wcześniejsze jego
schorzenia i związane z nimi hospitalizacje, w tym również te wynikające ze
zdiagnozowanego u niego guza w układzie słuchu. Wypowiedzieli się o
sprawności procesów intelektualnych M.B., które określili na poziomie
przeciętnym. Test Pamięci Wzrokowej Bentona wg biegłych skazany wykonał
II KO 190/25
6
bezbłędnie, w normie wypadł też test Słuchowo Werbalnego Uczenia się Rey’a
EAVLT. Jako prawidłowe określili próby na myślenie. Biegli nie stwierdzili u
skazanego podczas badania cech OUN ani deficytów poznawczych ani
charakterologicznych. Z omówienia opinii wynika również, że skazany nie miał
najmniejszych trudności w kontrolowaniu swoich emocji, a jego reakcje
emocjonalne były adekwatne do wypowiadanych treści i kontekstu sytuacyjnego.
Nie stwierdzono wreszcie u M.B. urojeń i omamów.
Trafna jest też uwaga prokuratora, że twierdzenie wniosku nie zostało
poparte żadnym dokumentem, świadectwem lekarskim, ze wskazaniem daty
badania ani konkretnej diagnozy, co pozwalałoby zakwestionować wcześniejsze
w tym przedmiocie ustalenia.
Wszystko to czyni postulat wznowienia postępowania w oparciu o
podstawę propter nova niezasadnym.
Jak już wspomniano na wstępie tego uzasadnienia, o ile wznowienie
postępowania na podstawie art. 540 § 1 pkt 2 k.p.k. nie było możliwe, o tyle
wznowienie tego postępowania było konieczne z urzędu, a zgłoszony przez
obrońcę zarzut odnośnie do wystąpienia w sprawie na etapie postępowania
odwoławczego bezwzględnej przyczyny odwoławczej określonej w art. 439 § 1
pkt 2 k.p.k. potraktować należało jako sygnalizację konieczności wznowienia tego
postępowania ex officio.
Rację ma autor sygnalizacji wskazując na nienależytą obsadę Sądu
odwoławczego.
W składzie orzekającym Sądu Apelacyjnego w Warszawie brało udział
dwoje sędziów powołanych na urząd sędziego sądu apelacyjnego na wniosek
Krajowej Rady Sądownictwa ukształtowanej w trybie określonym przepisami
ustawy z dnia 8 grudnia 2017 r. o zmianie ustawy o Krajowej Radzie Sądownictwa
oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2018 r., poz. 3 – dalej w tekście tego
uzasadnienia powoływanej jako ustawa o KRS z 2017 r.). Byli to sędziowie X.Y.1
oraz X.Y.
II KO 190/25
7
W odniesieniu do obu wymienionych wyżej sędziów sąd wznowieniowy
zobligowany był stosować się do uchwały połączonych Izb Sądu Najwyższego:
Cywilnej, Karnej oraz Pracy i Ubezpieczeń Społecznych z dnia 23 stycznia 2020
r., BSA I-4110-1/20 (OSNK 2020, z. 2 poz. 7), która ma moc zasady prawnej [art.
87 § 1 ustawy z dnia 8 grudnia 2017 r. o Sądzie Najwyższym (t.j.: Dz. U. z 2024
r., poz. 622 – dalej w tekście u.SN)], od której dotychczas – w trybie art. 88 § 2
u.SN – nie odstąpiono.
Zgodnie z pkt. 2 tej uchwały „nienależyta obsada sądu w rozumieniu art.
439 § 1 pkt 2 k.p.k. (…) zachodzi także wtedy, gdy w składzie sądu bierze udział
osoba powołana na urząd sędziego w sądzie powszechnym albo wojskowym na
wniosek Krajowej Rady Sądownictwa ukształtowanej w trybie określonym
przepisami ustawy z dnia 8 grudnia 2017 r. o zmianie ustawy o Krajowej Radzie
Sądownictwa oraz niektórych innych ustaw (…), jeżeli wadliwość procesu
powołania prowadzi, w konkretnych okolicznościach, do naruszenia standardu
niezawisłości i bezstronności w rozumieniu art. 45 ust. 1 Konstytucji
Rzeczypospolitej Polskiej, art. 47 Karty Praw Podstawowych Unii Europejskiej
(KPP – skrót SN) oraz art. 6 ust. 1 Konwencji o ochronie praw człowieka i
podstawowych wolności (EKPC – skrót SN)”.
Przeprowadzając taką kontrolę Sąd Najwyższy w tej sprawie, podobnie jak
w innych sprawach opartych o zarzut uchybienia określonego w art. 439 § 1 pkt
2 k.p.k., a związanego udziałem w składzie orzekającym osób powołanych na
urząd sędziego danego sądu w procedurze określonej przepisami ustawy o KRS
z 2017 r., stosuje się do wskazań składu siedmiu sędziów Sądu Najwyższego z
dnia 2 czerwca 2022 r., I KZP 2/22 (OSNK 2022, z. 6, poz. 22), w oparciu o
kryteria wypracowane o orzecznictwie Europejskiego Trybunału Praw Człowieka
(ETPCz) – wyrok (Wielka Izba) z dnia 1 grudnia 2020 r., Guðmundur Andri
Ástráðsson przeciwko Islandii (skarga nr 26374/18).
W przywołanej uchwale w sprawie I KZP 2/22 Sąd Najwyższy trafnie
wskazał, że: „Najistotniejszym skutkiem dopuszczenia do funkcjonowania, w
przestrzeni obejmującej swoim zasięgiem proces nominacyjny sędziego, organu
powołanego w sposób sprzeczny z Konstytucją RP, jest obalenie
II KO 190/25
8
funkcjonującego dotąd in gremio i a priori domniemania niezawisłości tak
powołanego sędziego. Nie istnieje ono już w stosunku do kandydatów, którzy
przystąpili do konkursów sędziowskich po dniu 17 stycznia 2018 r. Nie oznacza
to samo w sobie stwierdzenia ich stronniczości, lecz nie ma, wobec opisanego
wyżej «skażenia» procesu nominacyjnego, możliwości prostego odwołania się do
tego domniemania”. Oznacza to, że brak bezstronności i niezawisłości sądu, w
składzie którego zasiadał sędzia sądu powszechnego, który uzyskał nominację
w wadliwym procesie przed Krajową Radą Sądownictwa od dnia 17 stycznia 2018
r., należy ustalić in concreto.
Z dotychczasowego orzecznictwa Sądu Najwyższego wynika, że
przeprowadzając test niezależności i bezstronności sądu w kontekście
ewentualnego zaistnienia bezwzględnej przyczyny odwoławczej z art. 439 § 1 pkt
2 k.p.k., należy mieć na względzie szereg okoliczności. Oprócz wadliwości
samego procesu nominacyjnego sędziego, istotną rolę w tej ocenie powinny
odgrywać m.in.: równoczesność (lub zbliżony czas) uruchomienia drogi
awansowej z objęciem ważnego stanowiska w administracji sądowej w drodze
arbitralnej decyzji Ministra Sprawiedliwości, utajnienie obrad KRS w zakresie
danej kandydatury, jednoznacznie negatywna opinia zgromadzenia ogólnego
sędziów, porównanie osiągnięć zawodowych kandydata z doświadczeniem
zawodowym i poparciem środowiska dla kontrkandydatów, fakt uzyskania
nominacji na stanowiska funkcyjne pozostające w dyskrecjonalnej kompetencji
władzy politycznej, udział w pracach gremiów powiązanych z władzą polityczną,
wykonywanie określonych zadań lub funkcji na podstawie arbitralnych decyzji
władzy politycznej, co obejmuje również tzw. delegacje ministerialne, dodatkowe
zatrudnienie w jednostkach bezpośrednio podporządkowanych władzy
politycznej, charakter sprawy, do której rozstrzygnięcia ukształtowano dany skład
sądu, a także działalność publiczna i wypowiedzi danego sędziego, wykraczające
poza gwarantowane przez Konstytucję RP ramy udziału w debacie publicznej, a
wskazujące na zaangażowanie w realizację określonych celów politycznych
władzy wykonawczej (zob. m.in. wyroki Sądu Najwyższego: z dnia 19
października 2022 r., II KS 32/21; z dnia 30 maja 2023 r., II KK 23/22; z dnia 14
czerwca 2023 r., II KK 489/21; z dnia 12 grudnia 2023, II KK 74/22).
II KO 190/25
9
Powyższe poglądy nakreślają więc standard badania instytucjonalnego
aspektu niezawisłości sędziego.
Przenosząc powyższe rozważania na grunt niniejszej sprawy zauważyć
należy, że w przypadku dwojga sędziów biorących udział w składzie orzekającym
Sądu Apelacyjnego w Warszawie wydających w dniu 13 maja 2021 r. wyrok w
sprawie o sygn. akt II AKa 318/20, ich powołanie na urząd sędziego sądu
apelacyjnego w tym Sądzie nastąpiło na wniosek Krajowej Rady Sądownictwa
ukształtowanej w trybie przepisów ustawy o KRS z 2017 r.
Zarówno w przypadku sędziego X.Y.1, jak i sędzi X.Y., tzw. postępowania
testowe, przy uwzględnieniu kryteriów określonych w powołanych wyżej
uchwałach Sądu Najwyższego z dnia 23 stycznia 2020 r. oraz z dnia 2 czerwca
2022 r., były już przeprowadzane wielokrotnie.
Co do sędziego X.Y..1 w sprawach: II KK 72/22, II KK 531/22, II KO 154/23,
II KK 137/24, II KK 290/24, II KK 295/24, II KK 360/24, II KK 502/24, II KK 517/24,
II KK 40/25 i II KK 124/25, Sąd Najwyższy konsekwentnie wskazywał, że jego
udział w składach orzekających Sądu Apelacyjnego w Warszawie nie prowadził
w konkretnych okolicznościach do naruszenia standardu niezawisłości i
bezstronności w rozumieniu art. 45 ust. 1 Konstytucji RP, art. 47 KPP oraz art. 6
ust. 1 EKPC, a poddanie się przez niego postępowaniu przed Krajową Radą
Sądownictwa ukształtowaną w trybie przepisów ustawy o KRS z 2917 r., można
ocenić negatywnie wyłącznie w aspekcie zasad etycznych i moralnych, nie daje
to jednak podstawy do zakwalifikowania tej okoliczności jako nienależytej osady
sądu – z jego udziałem – w rozumieniu art. 439 § 1 pkt 2 k.p.k.
Powyższe stanowisko Sąd Najwyższy orzekający w tej sprawie podziela
nie znajdując argumentów natury faktycznej i prawnej (nie dostarcza ich też
sygnalizacja obrońcy) aby od dokonanej w tych orzeczeniach oceny składów
sądów z udziałem sędziów X.Y.1 odstępować.
Odmiennie ocenić należy jednak udział w składzie Sądu Apelacyjnego w
Warszawie sędzi X.Y. Sąd Najwyższy w szeregu spraw uchylał wyroki tego Sądu
na podstawie art. 439 § 1 pkt 2 k.p.k. stwierdzając, że nienależyta obsada sądu
II KO 190/25
10
związana jest z udziałem w jego składzie właśnie tej sędzi. Tego rodzaju
rozstrzygnięcia zapadły w wyrokach: z dnia 5 marca 2024 r., II KK 35/23, z dnia
13 marca 2024 r., II KO 151/23, z dnia 18 kwietnia 2024 r., II KK 434/23 i II KK
527/23, z dnia 10 maja 2024 r., II KK 262/23, z dnia 15 maja 2024 r., II KK 58/24,
z dnia 5 czerwca 2024 r., II 263/34, z dnia 25 lipca 2024 r., II KK 588/22, z dnia 7
sierpnia 2024 r., II KS 16/24, z dnia 2 października 2024 r., II KK 35924, z dnia
19 listopada 2024 r., II KO 154/23, z dnia 10 stycznia 2025 r., II KK 502/24, z dnia
5 marca 2025 r., II KK 360/24, z dnia 13 marca 2025 r., II KK 524/24, z dnia 15
maja 2025 r., II KK 152/24, z dnia 29 maja 2025 r., II KK 346/24 i II KK 64/25, z
dnia 4 marca 2026 r., II KK 30/26.
Sąd Najwyższy przyjmuje jako własne stanowisko wyrażone w tych
orzeczeniach, w których dokonano analizy wadliwej procedury powołania sędzi
X.Y. na urząd sędziego Sądu Apelacyjnego w Warszawie, oraz wykazano
wystąpienie okoliczności jej dotyczących, a przesądzających o braku możliwości
uznania tej sędzi za sędziego bezstronnego i niezależnego od ówczesnej władzy
wykonawczej.
W konsekwencji należy odwołać się do zawartych tam szczegółowych
rozważań, wskazując syntetycznie jedynie najważniejsze ustalenia i okoliczności:
a) rozwój kariery sędziowskiej SSA X.Y. został uznany we wskazanych wyżej
wyrokach za standardowy, a jego znaczące przyspieszenie można natomiast
zaobserwować od 2018 r.; b) w/w sędzia podpisała listę poparcia dla sędziego
M.M., kandydata do Krajowej Rady Sądownictwa, a udzielając poparcia musiała
mieć świadomość niekonstytucyjnego charakteru skrócenia kadencji KRS i
nowych regulacji zmieniających skład tej Rady oraz tego, że wobec stanowczego
sprzeciwu sędziów wobec takiego działania podpisanie list zamknęło się w
bardzo wąskiej grupie sędziów, z których zdecydowana większość w kolejnych
latach w szybkim tempie awansowała i obejmowała stanowiska kierownicze; c)
zachodzi zbieżność dat poparcia przez sędzię X.Y. sędziego M.M. do Krajowej
Rady Sądownictwa oraz decyzji podsekretarza stanu w Ministerstwie
Sprawiedliwości Ł.P. (a później A.D.), o delegowaniu X.Y. do pełnienia
obowiązków sędziego w Sądzie Apelacyjnym w Warszawie; d) udzielanie
II KO 190/25
11
delegacji (od 1 listopada 2018 r. do 30 kwietnia 2019 r. oraz od 1 maja 2019 r.
do 31 października 2019 r.) przez podsekretarza stanu w Ministerstwie
Sprawiedliwości następowało pomimo negatywnych opinii Kolegium Sądu
Okręgowego w Warszawie (z dnia 2 października 2018 r. oraz 5 lutego 2019 r.)
wynikających z bardzo trudnej sytuacji kadrowej w Sądzie Okręgowym w
Warszawie, z czego sędzia w pełni zdawała sobie sprawę; e) sędzia X.Y.
zdecydowała się kandydować na stanowisko sędziego Sądu Apelacyjnego w
Warszawie mimo braku opinii Zgromadzenia Przedstawicieli Sędziów Sądu
Apelacyjnego w Warszawie, które odroczyło opiniowanie kandydatów na wolne
stanowiska sędziowskie do czasu rozstrzygnięcia przez TSUE pytań
prejudycjalnych skierowanych przez Sąd Najwyższy, Naczelny Sąd
Administracyjny i sądy powszechne w przedmiocie wątpliwości związanych z
procesem wyłaniania sędziowskich członków nowej KRS podtrzymując swoje
stanowisko wyrażone wcześniej w uchwałach z 12 grudnia 2018 r., 14 maja i 26
czerwca 2019 r.; f) sędzia X.Y. została powołana na stanowisko sędziego Sądu
Apelacyjnego w Warszawie postanowieniem Prezydenta RP z dnia […] 2020 r.,
a procedura powołania na sędziego toczyła się przed Krajową Radą
Sądownictwa ukształtowaną przepisami ustawy z dnia 8 grudnia 2017 r., co
powoduje uchylenie domniemania spełnienia przez tę sędzię standardu
niezawisłości i bezstronności; g) decyzją Ministra Sprawiedliwości z dnia […]
2018 r. powierzono sędzi X.Y. z dniem 1 lipca 2018 r. obowiązki sędziego sądu
dyscyplinarnego przy Sądzie Apelacyjnym w Warszawie, na okres sześciu lat; h)
w/w była również w latach 2016-2023 szesnastokrotnie przedstawicielem Ministra
Sprawiedliwości w komisjach egzaminacyjnych związanych z aplikacją
radcowską i adwokacką, w tym jako przewodnicząca komisji, a w latach 2021-
2023 uzyskiwała od Prezesa Sądu Apelacyjnego w Warszawie zgodę na
prowadzenie wykładów dla aplikantów Krajowej Szkoły Sądownictwa i
Prokuratury.
Z zestawiania powyższych okoliczności bezspornie wynika, że sędzia X.Y.
nie tylko świadomie wzięła udział w wadliwej procedurze nominacyjnej, ale też w
sposób aktywny wspierała przeprowadzane od 2017 r. niekonstytucyjne zmiany
w ustroju sądów powszechnych, których jedynym celem było ograniczenie
II KO 190/25
12
niezależności tych sądów i ich pełne podporządkowanie innym władzom, w tym
w szczególności władzy wykonawczej reprezentowanej przez ówczesnego
Ministra Sprawiedliwości pełniącego jednocześnie funkcję Prokuratora
Generalnego. Wyrazem przedstawionej wyżej oceny jest zaangażowanie
wymienionej w ukształtowanie składu Krajowej Rady Sądownictwa sprzyjającego
sprawującemu wówczas władzę obozowi rządzącemu, przez podpisanie listy
poparcia dla kandydatury sędziego M.M.
Gdyby nie postawa takich sędziów jak X.Y., którzy wbrew powszechnym
ocenom prawnym oraz bojkotowi przez zdecydowaną większość środowiska
sędziowskiego wyborów do organu nie stanowiącego Krajowej Rady
Sądownictwa w rozumieniu art. 187 ust. 1 Konstytucji RP, Polska nie znalazłaby
się w tak głębokim kryzysie systemu prawnego, który trwa do chwili obecnej.
Wszystko to nie pozostawia wątpliwości, że w niniejszej sprawie, podobnie
jak w sprawach wyżej wymienionych, Sąd odwoławczy, w którego składzie brała
udział sędzia X.Y., nie zapewniał skazanemu M.B. prawa do sądu niezawisłego i
niezależnego, ustanowionego ustawą w znaczeniu konstytucyjnym i
konwencyjnym, bowiem w ocenie niezależnego i obiektywnego obserwatora
powstać musi – uzasadnione okolicznościami wskazanymi w przeprowadzonych
przez Sąd Najwyższy testach – przekonanie, że sędzia ta, będąc związaną z
określonym środowiskiem politycznym, której awans na stanowisko sędziego
Sądu Apelacyjnego w Warszawie wynikał przede wszystkim z poparcia dla obozu
ówcześnie rządzącego, orzekając w przedmiotowej sprawie nie cechowała się
przymiotem bezstronności i niezawisłości.
Wznowieniu postępowania w niniejszej sprawie nie stoi przy tym na
przeszkodzie przepis art. 542 § 4 k.p.k. Wprawdzie od wyroku Sądu
Apelacyjnego w Warszawie w sprawie o sygn. akt II AKa 318/20, była wniesiona
kasacja, nie podniesiono w niej jednak zarzutu opartego o przepis art. 439 § 1
k.p.k.
Konsekwencją wznowienia z urzędu postępowania w niniejszej sprawie
musiało być uchylenie wyroku Sądu Apelacyjnego w Warszawie i przekazanie
II KO 190/25
13
sprawy temu Sądowi celem ponownego rozpoznania wniesionej przez obrońcę
skazanego apelacji.
Procedując ponowienie Sąd odwoławczy rozpozna sprawę w składzie
należycie obsadzonym oraz będzie miał na uwadze kierunek wniesionego
nadzwyczajnego środka zaskarżenia.
Powyższe implikowało też zwrot skazanemu uiszczonej opłaty.
Tomasz Artymiuk
[WB]
[a.ł]
Piotr Mirek
Jarosław Matras