II KO 167/24
POSTANOWIENIE
Sąd Najwyższy w składzie:
Dnia 16 kwietnia 2025 r.
SSN Paweł Kołodziejski (przewodniczący, sprawozdawca)
SSN Adam Roch
SSN Anna Dziergawka
w sprawie E. B.
skazanej z art. 272 k.k. i in.,
po rozpoznaniu w Izbie Karnej na posiedzeniu
w dniu 16 kwietnia 2025 r.,
wniosku obrońcy skazanej o wznowienie postępowania zakończonego
wyrokiem Sądu Apelacyjnego w Warszawie
z dnia 18 czerwca 2021 r., sygn. akt II AKa 282/20,
utrzymującym w mocy wyrok Sądu Okręgowego w Warszawie
z dnia 19 grudnia 2019 r., sygn. akt XII K 179/16,
na podstawie art. 540 § 1 pkt 2 lit. a k.p.k. a contrario w zw. z art. 544 § 2 i 3 k.p.k.
oraz art. 639 zd. drugie k.p.k.
p o s t a n o w i ł:
1. oddalić wniosek;
2. obciążyć skazaną E. B. kosztami sądowymi postępowania
wznowieniowego.
UZASADNIENIE
Sąd Okręgowy w Warszawie wyrokiem z dnia 19 grudnia 2019 r., sygn. akt
XII K 179/16 uznał E. B. za winną tego, że:
II KO 167/24
2
1. w okresie od 23 lutego 2012 r. do 20 marca 2013 r. w W., działając wspólnie
i w porozumieniu z innymi ustalonymi osobami – E. B. jako prezes zarządu,
a dwie inne osoby jako wiceprezes zarządu oraz członek zarządu Fundacji S.
z siedzibą w W., będąc obowiązani do zajmowania się jej sprawami
majątkowymi, w krótkich odstępach czasu, ze z góry powziętym zamiarem, w
celu osiągnięcia korzyści majątkowej, nadużyli swoich uprawnień,
wyrządzając wskazanej Fundacji szkodę majątkową w wielkich rozmiarach w
kwocie co najmniej 1.119.360 zł w ten sposób, że:
1. w dniu 6 marca 2012 r. w W., w Kancelarii Notarialnej przy ul. Z.,
mając świadomość, że występujący w imieniu Fundacji S. wiceprezes
zarządu wspólnie z członkiem zarządu, złożyli przed notariuszem
nieprawdziwe oświadczenie o uprawnieniu do reprezentowania
fundacji, podczas gdy zgodnie z obowiązującym statutem w imieniu
fundacji winno występować dwóch członków zarządu, w tym prezes,
zawarli przedwstępną umowę sprzedaży zabudowanej nieruchomości
przy ul. S. pomiędzy E. B. a Fundacją S. , ustalając cenę sprzedaży
na 3.500.000 zł, podczas gdy uchwała zarządu fundacji o nabyciu tej
właśnie nieruchomości z przeznaczeniem na przedszkole zapadła
dopiero w dniu 21 marca 2012 r.,
2. w dniu 17 lipca 2012 r. w W., w Kancelarii Notarialnej przy ul. Z.,
aktem notarialnym Rep A nr […] zawarli umowę sprzedaży
nieruchomości przy ul. S. w W. za kwotę 3.500.000 zł pomiędzy
Fundacją S. a E. B. , działającą poprzez pełnomocnika – K. B. ,
mając świadomość, że zawierający wskazaną umowę, którzy
przedstawiając notariuszowi zawierający poświadczenie nieprawdy,
wydany w dniu 16 lipca 2012 r., odpis aktualny z rejestru
stowarzyszeń, innych organizacji społecznych i zawodowych, fundacji
oraz publicznych zakładów opieki zdrowotnej, prowadzonego przez
Sąd Rejonowy dla m. st. Warszawy XIII Wydział Gospodarczy KRS,
zgodnie z którym oświadczenia woli w imieniu fundacji składają dwaj
członkowie zarządu, w tym prezes lub wiceprezes Fundacji, podczas
gdy zgodnie z obowiązującym statutem w imieniu fundacji winno
II KO 167/24
3
występować dwóch członków zarządu, w tym prezes, nie byli
uprawnieni do występowania w imieniu Fundacji S. oraz nie byli
uprawnieni do ustanowienia hipoteki umownej łącznej do kwoty
5.250.000 zł na nabytej nieruchomości oraz na nieruchomości przy ul.
A. w W., stanowiącej własność fundacji, podczas gdy rzeczywista
wartość nieruchomości położonej przy ul. S. w W. według stanu i cen
na dzień nabycia wynosiła 2.527.233 zł,
3. w okresie od 23 lutego 2012 r. do 20 marca 2013 r. pokryli ze środków
Fundacji S. koszty adaptacji budynku przy ul. S. w W. na potrzeby
przedszkola, podczas gdy zgodnie z zapisami aktu notarialnego z dnia 17
lipca 2012 r. Rep. A nr […] do opłacenia tych kosztów zobowiązana była E.
B. , jako sprzedająca tę nieruchomość,
tj. popełnienia przestępstwa z art. 296 § 1, 2 i 3 k.k. w zw. z art. 12 k.k., za
które wymierzył jej karę 1 roku i 3 miesięcy pozbawienia wolności oraz karę
grzywny 200 stawek dziennych po 50 zł każda (pkt 1);
4. w dniu 16 lipca 2012 r. w W., działając wspólnie i w porozumieniu z inną
ustaloną osobą, jako zarząd Fundacji S. , złożyli w Sądzie Rejonowym dla m.
st. Warszawy XIII Wydziale Gospodarczym KRS niezgodny z
obowiązującym statutem wniosek o wpis innej osoby jako wiceprezesa –
osoby uprawnionej do reprezentowania Fundacji S. , wprowadzając w błąd
funkcjonariusza publicznego – referendarza sądowego, dokonującego wpisu
do rejestru i wyłudzając tym samym poświadczenie nieprawdy, tj.
popełnienia przestępstwa z art. 272 k.k., za które wymierzył jej karę 6
miesięcy pozbawienia wolności (pkt 3);
5. w dniu 24 marca 2014 r. w W. działając wspólnie i w porozumieniu z inną
ustaloną osobą, jako zarząd Fundacji S. , złożyli w Sądzie Rejonowym dla m.
st. Warszawy, XIII Wydziale Gospodarczym KRS, w załączeniu do wniosku o
zmianę danych podmiotu w Krajowym Rejestrze Sądowym, podrobiony
Statut Fundacji S. , tj. popełnienia przestępstwa z art. 270 § 1 k.k., za które
wymierzył jej karę 4 miesięcy pozbawienia wolności;
Jednocześnie Sąd Okręgowy w Warszawie połączył orzeczone wobec
skazanej E. B. jednostkowe kary pozbawienia wolności, wymierzając jej karę łączną
II KO 167/24
4
1 roku i 6 miesięcy pozbawienia wolności (pkt 6), warunkowo zawieszając jej
wykonanie na okres 3 lat próby (pkt 8). Wyrok w odniesieniu do ww. zawierał także
orzeczenie o obowiązku częściowego naprawienia szkody na rzecz Fundacji S. w
wysokości 500.000 zł (pkt 2), a także rozstrzygnięcia w przedmiocie dowodów
rzeczowych (pkt 9) oraz kosztów procesu (pkt 10).
Po rozpoznaniu apelacji wniesionej przez obrońcę E. B. , Sąd Apelacyjny w
Warszawie wyrokiem z dnia 18 czerwca 2021 r., sygn. akt II AKa 282/20, utrzymał
zaskarżony wyrok w mocy oraz orzekł o kosztach procesu za postępowanie
odwoławcze.
W dniu 19 listopada 2024 r. do Sądu Najwyższego wpłynął wniosek obrońcy
skazanej E. B. , o wznowienie powyższego postępowania karnego w części
dotyczącej czynów z art. 272 k.k. i z art. 270 § 1 k.k. (pkt 3 i 4 części dyspozytywnej
wyroku sądu a quo). Jako przyczynę wznowienia wnioskujący powołał nowe fakty i
dowody ujawnione już po prawomocnym zakończeniu postępowania (art. 540 § 1
pkt 2 lit. a k.p.k.), nieznane obydwu sądom rozstrzygającym w sprawie, mające
wskazywać na to, że skazana E. B. nie popełniła przypisanych jej przestępstw z art.
272 k.k. i art. 270 § 1 k.k., w postaci znajdującej się w aktach rejestrowych Sądu
Rejonowego dla m.st. Warszawy w Warszawie XIV Wydział Gospodarczy KRS
dokumentacji. Obrońca podniósł, że skazana już po uprawomocnieniu się wyroku
skazującego ustaliła, że w chwili dokonywania transakcji, Fundację S. (aktualnie
Fundacja 1.) mógł reprezentować B. G. , albowiem nigdy nie doszło do zmiany
statutu w roku 2010, a tym samym do zmiany zasad reprezentacji, co błędnie
ustaliła prokuratura, a sądy uznały to ustalenie za prawidłowe. Wnioskujący
zaznaczył, że o ile rzeczywiście w dniu 27 lipca 2010 r. Kolegium Fundatorów
przyjęło uchwałę zmieniającą statut i fakt ten zgłoszono do KRS, to jednak wniosek
o wpis z powodów formalnych został zwrócony zarządzeniem z dnia 22
października 2010 r., który uprawomocnił się z dniem 10 listopada 2010 r.
Jednocześnie w aktach rejestrowych brak jest śladów ponownego zgłoszenia
statutu, przynajmniej do końca 2012 r., w którym to statucie zmieniony byłby
sposób reprezentacji z „Prezesa lub Wiceprezesa ....” na „Prezesa i członka
zarządu”. Obrońca wskazał, że wpis zmiany statutu fundacji do KRS ma charakter
konstytutywny, co tym samym powoduje, że statut niezarejestrowany w sądzie
II KO 167/24
5
rejestrowym nie obowiązywał. Mając powyższe na uwadze wnioskujący podniósł,
że do zmiany zasad reprezentacji nigdy nie doszło i wiceprezes miał prawo
reprezentować Fundację w transakcji zakupu budynku przedszkola w 2012 r. W
konsekwencji obrońca wniósł o uchylenie wyroków sądów obu instancji i
przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi Okręgowemu w
Warszawie jako sądowi pierwszej instancji, wstrzymanie ich wykonania względem
E. B. w zakresie dotyczącym orzeczonego obowiązku częściowego naprawienia
szkody wyrządzonej przestępstwem poprzez zapłatę na rzecz Fundacji S. 500.000
zł, a także przeprowadzenie czynności sprawdzających w trybie art. 97 k.p.k. w zw.
z art. 546 k.p.k. poprzez załączenie do akt sprawy dokumentów w postaci kart 171 i
172 z akt rejestrowych Fundacji.
W dniu 13 grudnia 2024 r. do Sądu Najwyższego wpłynęło uzupełnienie
wniosku obrońcy skazanej, poprzez załączenie ww. dokumentacji w postaci kopii
prawomocnego zarządzenia o zwrocie wniosku w sprawie zmiany danych Fundacji
S. znajdującego się w aktach rejestrowych na k. 171/171verte, co w ocenie
wnioskującego potwierdza zasadność wznowienia postępowania.
W pisemnej odpowiedzi na złożony przez obrońcę wniosek o wznowienie
postępowania, prokurator wniósł o jego oddalenie.
Sąd Najwyższy zważył, co następuje.
Wniosek jest bezzasadny, co skutkowało jego oddaleniem.
Na wstępie godzi się przypomnieć, że zgodnie z treścią art. 540 § 1 pkt 2 lit.
a k.p.k., postępowanie sądowe zakończone prawomocnym orzeczeniem wznawia
się, jeżeli po wydaniu orzeczenia ujawnią się nowe fakty lub dowody wskazujące na
to, że skazany nie popełnił czynu albo czyn jego nie stanowił przestępstwa lub nie
podlegał karze. Strona musi wykazać, że miało miejsce ujawnienie się już po
wydaniu orzeczenia nowych faktów lub dowodów (propter nova), które wskazują na
zaistnienie okoliczności nieznanych przedtem zarówno sądowi (noviter producta),
jak również stronie (noviter reperta). Te nowe dowody lub fakty powinny wskazywać
z wysokim prawdopodobieństwem, że oskarżony został skazany za czyn, którego
nie popełnił, lub za czyn, który nie stanowił przestępstwa, albo nie podlegał karze.
Nowe fakty lub dowody, które nie wskazują na takie sytuacje, a także te, które nie
II KO 167/24
6
mogą być uznane za nowe, ponieważ były znane sądowi orzekającemu, nie mogą
stanowić podstawy do wznowienia prawomocnie zakończonego postępowania.
Nawet jeśli postępowanie było dotknięte uchybieniami proceduralnymi lub
materialno-prawnymi, nie można go wznowić, ponieważ w takich przypadkach
istnieje inny środek zaskarżenia, czyli kasacja, a nie wniosek o wznowienie procesu
(zob. m.in. postanowienie SN z dnia 14 grudnia 2022 r. sygn. akt III KO 81/22).
Przenosząc powyższe uwagi na grunt niniejszej sprawy zauważyć należy, że
sądy obu instancji dysponowały dokumentacją z akt rejestrowych Fundacji S.
(aktualnie Fundacji 1.), a w aktach sprawy zalegają dokładnie te same dokumenty,
które w postępowaniu wznowieniowym załączył obrońca (k 76-85, t. A I akt sprawy).
Co więcej, kwestia konstytutywności wpisu w Krajowym Rejestrze Sądowym była
przedmiotem uwagi sądu ad quem, co wprost wynika z treści sporządzonego
uzasadnienia (s. 9-15). Z powyższych względów oferowanym dowodom nie można
było przypisać cech „nowości” w rozumieniu art. 540 § 1 pkt 2 k.p.k. Jednocześnie
to, czy obydwa sądy wyciągnęły trafne wnioski z zawartej w aktach sprawy
dokumentacji jest aktualnie bez znaczenia, skoro okoliczności na które powołuje się
obrońca w złożonym wniosku były znane sądom rozpoznającym sprawę i zostały
przez nie szczegółowo rozważone. Złożony przez obrońcę skazanej wniosek o
wznowienie postępowania w istocie zmierza do tego, by Sąd Najwyższy ponownie
dokonał oceny zgromadzonego w aktach sprawy materiału dowodowego, a w
konsekwencji zbadał zasadność przypisania skazanej odpowiedzialności za
zarzucane jej czyny. Taki zabieg jest niedopuszczalny. Sąd w sprawie o
wznowienie postępowania nie dokonuje bowiem na nowo oceny zebranych w toku
procesu dowodów i poprawności przyjętych w oparciu o nie ustaleń faktycznych
będących podstawą prawomocnego wyroku, czy też oceny zasadności orzeczenia
sądu pierwszej instancji, tak jak to się czyni w ramach kontroli instancyjnej, ale jest
uprawniony zbadać tylko, czy ujawniły się nowe fakty lub dowody, wykazujące
znaczne prawdopodobieństwo błędności tego wyroku skazującego (zob.
postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 5 grudnia 2013 r., V KO 71/13).
Reasumując, we wniosku o wznowienie nie przedstawiono żadnego nowego
dowodu lub faktu spełniającego kryteria, o których mowa w art. 540 § 1 pkt 2 lit. a
k.p.k., a złożony wniosek zmierza do wywołania powtórnej kontroli orzeczenia
II KO 167/24
7
pierwszoinstancyjnego. W tym stanie rzeczy Sąd Najwyższy wniosek oddalił, a
kosztami sądowymi postępowania wznowieniowego obciążył skazaną zgodnie z
treścią art. 639 zd. 2 k.p.k.
[J.J.]
[a.ł]]
Anna Dziergawka Paweł Kołodziejski Adam Roch
