II KO 110/25
ZARZĄDZENIE
Sąd Najwyższy w składzie:
SSN Anna Dziergawka
Dnia 17 lipca 2025 r.
po rozpoznaniu w Izbie Karnej,
na posiedzeniu w dniu 17 lipca 2025 r.,
w sprawie wniosku skazanego R.B.,
sygnalizującego konieczność wznowienia z urzędu
postępowania zakończonego prawomocnym postanowieniem
Sądu Apelacyjnego w Warszawie z dnia 27 marca 2025 r., sygn. akt II AKz
1168/24,
utrzymującym w mocy zarządzenie Sądu Okręgowego Warszawa-Praga
w Warszawie z dnia 22 listopada 2024 r., sygn. V Kop 71/24,
w przedmiocie odmowy przyjęcia środka odwoławczego,
na podstawie art. 542 § 1 i 3 k.p.k. a contrario
zarządził
stwierdzić niedopuszczalność wznowienia z urzędu.
UZASADNIENIE
Sąd Okręgowy Warszawa-Praga w Warszawie postanowieniem z dnia 5
listopada 2024 roku, sygn. V Kop 71/24 na podstawie art. 611t § 1 i 2 k.p.k.
odmówił wystąpienia do RFN o wykonanie kary pozbawienia wolności. Na
powyższe postanowienie zażalenie wniósł skazany R.B.
II KO 110/25
2
Zarządzeniem z dnia 22 listopada 2024 roku Sąd Okręgowy Warszawa-
Praga w Warszawie odmówił przyjęcia zażalenia jako niedopuszczalnego z mocy
ustawy. Zażalenie na powyższe zarządzenie wniósł skazany.
Sąd Apelacyjny w Warszawie postanowieniem z dnia 27 marca 2025 roku,
sygn. II AKz 1168/24 utrzymał w mocy zaskarżone zarządzenie.
Do Sądu Najwyższego wpłynął wniosek skazanego R.B. o wznowienie
postępowania sądowego prawomocnie zakończonego postanowieniem Sądu
Apelacyjnego w Warszawie z dnia 27 marca 2025 roku, sygn. II AKz 1168/24,
utrzymującym w mocy zarządzenie Sądu Okręgowego Warszawa-Praga w
Warszawie z dnia 22 listopada 2024 r., sygn. V Kop 71/24, w przedmiocie odmowy
przyjęcia środka odwoławczego. W uzasadnieniu tego wniosku skazany podniósł, iż
w sprawie zaistniała bezwzględna przyczyna odwoławcza określona w art. 439 § 1
k.p.k., z uwagi na nienależytą obsadę sądu.
Sąd Najwyższy zważył, co następuje.
Wniosek skazanego, z uwagi na wskazywaną w jego treści, bezwzględną
przyczynę odwoławczą, został potraktowany jako sygnalizacja podjęcia czynności z
urzędu. Pismo to nie stanowi wniosku o wznowienie postępowania w rozumieniu
przepisów rozdziału 56 k.p.k., stanowiąc wyłącznie sygnalizację możliwości
zaistnienia bezwzględnej przyczyny odwoławczej, stanowiącej podstawę do
wznowienia z urzędu prawomocnie zakończonego postępowania (zob.
postanowienie SN z dnia 7 grudnia 2021 r., V KZ 39/21).
Tak też zgodnie wskazuje się w orzecznictwie i piśmiennictwie, uznając, iż
wznowienie postępowania na podstawie art. 542 § 3 k.p.k. w związku z
ujawnieniem się jednego z uchybień wymienionych w art. 439 § 1 k.p.k. może
nastąpić tylko z urzędu, nie zaś na wniosek strony (zob. uchwała siedmiu sędziów
SN z dnia 7 maja 2005 r., I KZP 5/05). Pismo sygnalizacyjne złożone w trybie art. 9
§ 2 k.p.k. nie implikuje więc po stronie sądu, do którego je skierowano, ani prawa,
ani obowiązku jego rozpoznania (zob. postanowienie SN z dnia 11 stycznia 2022 r.,
IV KZ 55/21). Jednocześnie brak jest możliwości postąpienia z pismem
sygnalizacyjnym tak, jakby stanowiło ono wniosek o wznowienie postępowania (zob.
II KO 110/25
3
postanowienie SN z dnia 17 stycznia 2024 r., I KO 53/23; zarządzenie SN z dnia 23
listopada 2022 r., III KO 95/22).
Przed oceną przesłanek wskazanych w piśmie sygnalizacyjnym, należy
odnieść się do samej dopuszczalności wznowienia postępowania w przedmiotowej
sprawie.
Jak wskazuje się w orzecznictwie i co wynika z rato legis instytucji
wznowienia postępowania dotyczy ona jedynie postępowania w jego głównym
nurcie. Z treści przepisów art. 540 k.p.k. oraz art. 540a k.p.k. wynika w sposób
bezsporny, że postępowanie sądowe, prawomocnie zakończone, musi rozstrzygać
o odpowiedzialności karnej oskarżonego, a nie o jakiejkolwiek kwestii incydentalnej,
chociażby istotnej dla oskarżonego, rozstrzyganej w toku postępowania karnego.
Stanowisko to jest ugruntowane w judykaturze Sądu Najwyższego (zob.
postanowienie SN z 29 stycznia 2008 r., IV KO 118/07; uzasadnienie
postanowienia SN z dnia 7 maja 2007 r., V KZ 24/07; postanowienie SN z dnia 12
czerwca 2003 r., IV KZ 16/03; postanowienie SN z dnia 2 sierpnia 2023 r., I KZ
10/23; postanowienie SN z 27 sierpnia 2008 r., IV KZ 59/08; postanowienie SN z 11
września 2008 r., IV KZ 62/08). Postępowania incydentalne mogą być przedmiotem
wznowienia tylko wówczas, gdy zapadłe w nich orzeczenia definitywnie zamykają
rozpoznanie danej kwestii, wywołując trwałe skutki (zob. postanowienie SN z 25
września 2013 r., III KK 231/13, zarządzenie SN z dnia 24 stycznia 2025 r., III KO
191/24).
Z całą pewnością powyższych kryteriów nie spełnia wydane przez Sąd
Apelacyjny w Warszawie postanowienie z dnia 27 marca 2025 r., utrzymujące w
mocy zarządzenie o odmowie przyjęcia środka odwoławczego jako
niedopuszczalnego z mocy ustawy. Chociaż jest to orzeczenie prawomocne, nie
kończy ono postępowania sądowego, nie nosi również cech autonomiczności, lecz
jest fragmentem postępowania wykonawczego w zakresie wykonywania
prawomocnie orzeczonej kary pozbawienia wolności. Wprawdzie orzeczenie to
wywołuje niewątpliwie negatywne konsekwencje dla sfery wolności osobistej, lecz
nie zmienia to faktu, że nie spełnia warunku określonego w art. 540 § 1 k.p.k. i nie
podlega weryfikacji w tym trybie. Niedopuszczalne jest zatem wznowienie
postępowania w przedmiocie odmowy przyjęcia środka odwoławczego w zakresie
II KO 110/25
4
wystąpienia do RFN o wykonanie kary pozbawienia wolności, albowiem wydane w
tej kwestii orzeczenie nie kończy postępowania sądowego i nie jest autonomiczne.
Mając powyższe na uwadze, stwierdzić należy, że wznowienie z urzędu
postępowania w sprawie, której dotyczy sygnalizacja, jest niedopuszczalne.
Na powyższe zarządzenie zażalenie nie przysługuje.
[WB]
[a.ł]
