II KO 101/25
POSTANOWIENIE
Sąd Najwyższy w składzie:
Dnia 6 listopada 2025 r.
SSN Ryszard Witkowski
w sprawie S. P.
uniewinnionego od zarzutu popełnienia przestępstwa z art. 177 § 2 k.k.,
po rozpoznaniu w Izbie Karnej w dniu 6 listopada 2025 r. na posiedzeniu bez
udziału stron
pisma pełnomocnika oskarżyciela posiłkowego sygnalizującego potrzebę
wznowienia z urzędu postępowania kasacyjnego, zakończonego postanowieniem
Sądu Najwyższego z 2 kwietnia 2025 r. wydanego w sprawie o sygn. akt II KK
470/24,
w której oddalono kasację pełnomocnika oskarżyciela posiłkowego jako oczywiście
bezzasadną,
na podstawie art. 540 § 1 k.p.k. a contrario oraz art. 638 k.p.k.
p o s t a n o w i ł:
1. stwierdzić niedopuszczalność wznowienia z urzędu
postępowania kasacyjnego, zakończonego postanowieniem Sądu
Najwyższego z 2 kwietnia 2025 r. wydanego w sprawie o sygn. akt II
KK 470/24, w której oddalono kasację pełnomocnika oskarżyciela
posiłkowego jako oczywiście bezzasadną;
2. kosztami sądowymi postępowania wznowieniowego obciążyć
Skarb Państwa.
UZASADNIENIE
II KO 101/25
2
Pismem z 15 kwietnia 2025 r. adw. J. K. zasygnalizował potrzebę
wznowienia z urzędu postępowania kasacyjnego, zakończonego postanowieniem
Sądu Najwyższego 2 kwietnia 2025 r. wydanego w sprawie o sygn. akt II KK 470/24,
w której oddalono kasację pełnomocnika oskarżyciela posiłkowego jako oczywiście
bezzasadną. W argumentacji sygnalizacji wskazano, że konieczne jest ponowne
rozpoznanie przedmiotowej kasacji, albowiem powyższe postanowienie wydane
zostało przez sędziego Sądu Najwyższego Marka Siwka, którego na urząd
powołano na wniosek Krajowej Rady Sądownictwa, ukształtowanej w trybie
określonym przepisami ustawy z dnia 8 grudnia 2017 r. o zmianie ustawy o
Krajowej Radzie Sądownictwa oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. 2018 r., poz. 3),
a zatem przez sędziego SN, który - w przekonaniu autora sygnalizacji – nie spełnia
kryteriów niezależności i bezstronności, skutkiem czego zaktualizowała się
przesłanka normatywna, o której mowa w art. 542 § 3 k.p.k. w związku z art. 439 §
1 pkt 2 k.p.k.
Sąd Najwyższy zważył, co następuje:
Na wstępie stwierdzić należy, iż pismo nadesłane przez adw. Janusza
Kanarka nie stanowi wniosku o wznowienie postępowania w rozumieniu przepisów
Rozdziału 56 Kodeksu postępowania karnego, stanowiąc wyłącznie sygnalizację
możliwości zaistnienia bezwzględnej przyczyny odwoławczej, stanowiącej
podstawę do wznowienia z urzędu prawomocnie zakończonego postępowania (zob.
uchwała (7) SN z 7 maja 2005 r. sygn. akt I KZP 5/05, OSNKW 2005, z. 6, poz. 48).
Jednocześnie brak jest możliwości postąpienia z pismem sygnalizacyjnym tak,
jakby stanowiło ono wniosek o wznowienie postępowania (zob. postanowienie SN z
17 stycznia 2024 r. sygn. akt I KO 53/23). k.p.k.). Nie implikuje więc po stronie sądu,
do którego je skierowano, ani prawa, ani obowiązku jego rozpoznania (zob.
postanowienie SN z 7 grudnia 2021 r. sygn. akt V KZ 39/21; postanowienie SN z 11
stycznia 2022 r. sygn. akt IV KZ 55/21).
II KO 101/25
3
Rzecz jednak w tym, że w niniejszej sprawie wznowienie postępowania
zakończonego postanowieniem Sądu Najwyższego jest prawnie niedopuszczalne
z przyczyn wskazanych niżej. W postanowieniu z 13 kwietnia 2016 r. (sygn. akt III
KO 130/15), Sąd Najwyższy, odwołując się do szeregu wcześniejszych judykatów,
wskazał, iż jest oczywiste, że postępowanie kasacyjne zakończone
postanowieniem Sądu Najwyższego oddalającym kasację w ogóle nie podlega
procedurze wznowieniowej. Ugruntowane od lat stanowisko Sądu Najwyższego w
tym zakresie jest jednoznaczne. Odsyłając wnioskodawcę do licznych,
szczegółowo uzasadnianych judykatów, w tym miejscu należy jedynie podkreślić,
że wznowienie, określone przepisem art. 540 § 1 k.p.k. oraz w art. 542 § 3 k.p.k.,
następuje w odniesieniu do postępowania zakończonego prawomocnym
orzeczeniem. Do tej kategorii orzeczeń należą tylko orzeczenia Sądu Najwyższego
rozstrzygające merytorycznie o przedmiocie procesu, a więc np. orzekające (po
uchyleniu zaskarżonego orzeczenia) o umorzeniu postępowania, czy uniewinnieniu
(art. 537 § 2 k.p.k.). Nie należy do niej natomiast postanowienie Sądu Najwyższego
oddalające kasację, jako że postanowienie to - rozstrzygające jedynie o
niezasadności skargi (i niestwierdzeniu uchybień podlegających badaniu z urzędu
na podstawie art. 536 k.p.k.) - nie narusza prawomocności orzeczenia, które tą
kasacją zostało zaskarżone i które zakończyło postępowanie. W takim razie, w
świetle art. 544 § 2 k.p.k. oraz przepisów wymienionych powyżej, nie ulega
wątpliwości, że postępowanie o wznowienie postępowania zakończonego
postanowieniem Sądu Najwyższego oddalającym kasację jest niedopuszczalne.
Trafność
tego
stanowiska
Sąd
Najwyższy
potwierdził
w uzasadnieniu postanowienia z 23 marca 2023 r. (sygn. akt I KZP 17/22).
W orzeczeniu tym, rozważając kwestię zasadności odstąpienia od
zaprezentowanego wyżej paradygmatu interpretacyjnego (i w konsekwencji
dopuszczenia możliwości wznowienia z urzędu postępowania kasacyjnego
zakończonego postanowieniem o oddaleniu kasacji), w związku z eksponowanymi
przez sąd pytający względami dotyczącymi kryzysu konstytucyjnego związanego z
ukształtowaniem Krajowej Rady Sądownictwa w oparciu o przepisy ustawy z dnia 8
grudnia 2017 r., wskazano m.in., że: "(...) nie budzi oczywiście wątpliwości
okoliczność, że sygnalizowane kwestie dotyczące kryzysu konstytucyjnego są
II KO 101/25
4
niezwykle ważkie. Zdaniem Sądu Najwyższego w składzie poszerzonym wymagają
one jednak stosownej interwencji ustawodawcy, a nie dostosowywania wykładni
przepisów do tej szczególnej sytuacji poprzez odejście od utrwalonych od wielu lat,
tak w orzecznictwie, jak i w literaturze poglądów prezentowanych na omawianym
gruncie. Stabilna wykładnia prawa stanowi przecież istotną wartość (...).
Powyższe rozważania w ocenie Sądu Najwyższego w składzie poszerzonym
implikują stwierdzenie, że skoro postanowienie Sądu Najwyższego o oddaleniu
kasacji nie jest prawomocnym orzeczeniem kończącym postępowanie sądowe
w rozumieniu art. 540 § 1 k.p.k. to nie wchodzi w grę możliwość wznowienia z
urzędu w trybie art. 542 § 3 k.p.k. wobec ujawnienia się jednego z uchybień
wymienionych w art. 439 § 1 k.p.k. postępowania kasacyjnego zakończonego
wydaniem wskazanego postanowienia. Ujawnienie uchybienia z kręgu art. 439 §
1 k.p.k. w postępowaniu kasacyjnym w związku z oddaleniem kasacji nie rzutuje w
żadnym razie na konieczność wznowienia postępowania sądowego zakończonego
prawomocnym orzeczeniem, a więc prawomocnie rozstrzygającego
o odpowiedzialności karnej oskarżonego". W postanowieniu SN z 12 kwietnia 2001
r. (sygn. akt III KO 53/99), stwierdzono iż „oddalając kasację Sąd Najwyższy orzeka
jedynie o niezasadności skargi kasacyjnej, i w żadnym wypadku nie wkracza w
sferę, w której zaskarżony kasacją wyrok korzysta z powagi rzeczy osądzonej”.
Warto podkreślić, że tożsamy pogląd dominuje również w literaturze (zob.
T. Grzegorczyk (w:) Kodeks postępowania karnego. Komentarz, wyd. III, Kraków
2003; D. Świecki (w:) B. Augustyniak, K. Z. Eichstaedt, M. Kurowski, D. Świecki,
Kodeks postępowania karnego. Komentarz, Warszawa 2013; J. Matras (w:) Kodeks
postępowania karnego. Komentarz, wyd. II, red. K. Dudka, Warszawa 2020; D.
Świecki (w:) B. Augustyniak, K. Eichstaedt, M. Kurowski, D. Świecki, Kodeks
postępowania karnego. Tom II. Komentarz aktualizowany, LEX/el. 2020).
Reasumując, zaprezentowane powyżej rozważania wskazują, że brak jest
podstaw do odstępowania od przedstawionej wyżej, utrwalonej linii interpretacyjnej.
Wobec tego w przedmiotowej sprawie należało stwierdzić niedopuszczalność
wznowienia z urzędu postępowania zakończonego postanowieniem Sądu
Najwyższego z 2 kwietnia 2025 r. wydanego w sprawie o sygn. akt II KK 470/24,
II KO 101/25
5
w której oddalono kasację pełnomocnika oskarżyciela posiłkowego jako oczywiście
bezzasadną.
Z przedstawionych wyżej względów orzeczono jak na wstępie, zaś kosztami
sądowymi postępowania wznowieniowego, na podstawie art. 638 k.p.k., obciążono
Skarb Państwa.
[J.J.]
[a.ł]
