II KK 527/24
WYROK
W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ
Sąd Najwyższy w składzie:
Dnia 25 kwietnia 2025 r.
SSN Barbara Skoczkowska (przewodniczący)
SSN Jacek Błaszczyk (sprawozdawca)
SSN Marek Pietruszyński
Protokolant Dominika Izdebska
przy udziale prokuratora Prokuratury Krajowej Dariusza Kuberskiego,
w sprawie M. C.
skazanego z art. 200 § 1 k.k. i in.
po rozpoznaniu w Izbie Karnej na rozprawie
w dniu 25 kwietnia 2025 r.,
kasacji wniesionej przez obrońcę
od wyroku Sądu Apelacyjnego w Lublinie
z dnia 4 czerwca 2024 r., sygn. akt II AKa 261/23,
zmieniającego wyrok Sądu Okręgowego w Lublinie
z dnia 6 czerwca 2023 r., sygn. akt IV K 272/22,
1. uchyla zaskarżony wyrok i przekazuje sprawę do
ponownego rozpoznania Sądowi Apelacyjnemu w Lublinie;
2. zasądza od Skarbu Państwa na rzecz adw. J. S., Kancelaria
Adwokacka w L.
kwotę 2952 zł, w tym 23% VAT, tytułem wynagrodzenia za
sporządzenie i wniesienie kasacji oraz za obronę z urzędu
skazanego przed Sądem Najwyższym;
II KK 527/24
2
3. zwalnia skazanego od kosztów sądowych postępowania
kasacyjnego.
[J.J.]
Jacek Błaszczyk Barbara Skoczkowska Marek Pietruszyński
UZASADNIENIE
Sąd Okręgowy w Lublinie wyrokiem z dnia 6 czerwca 2023 r., sygn. akt IV
K 272/22:
1. uznał M. C. (C.) winnym tego, że w okresie od drugiej połowy 2020 roku, daty
dziennej bliżej nieustalonej, do 5 kwietnia 2021 roku w L., działając w krótkich
odstępach czasu, w wykonaniu z góry powziętego zamiaru, wielokrotnie
doprowadził małoletniego poniżej lat 15 J. W. do obcowania płciowego oraz
do poddania się innym czynnościom seksualnym oraz do ich wykonania, to
jest występku wyczerpującego dyspozycję art. 200 § 1 k.k. w zw. z art. 12 § 1
k.k. i za to na podstawie art. 200 § 1 k.k. w zw. z art. 57b k.k. skazał go na
karę 6 lat pozbawienia wolności;
2. na podstawie art. 41a § 2 i 4 k.k. orzekł wobec oskarżonego środek karny w
postaci zakazu kontaktowania się z pokrzywdzonym J. W. i zbliżania się do
niego na odległość 20 metrów na okres 8 lat;
3. na podstawie art. 41 § 1a k.k. orzekł wobec oskarżonego środek karny w
postaci zakazu zajmowania wszelkich stanowisk oraz wykonywania wszelkich
zawodów i działalności, związanych z wychowaniem, edukacją, leczeniem
małoletnich lub z opieką nad nimi na okres 8 lat;
1. na podstawie art. 46 § 1 k.k. w związku ze skazaniem za czyn przypisany mu
w pkt. 1 zasądził od oskarżonego na rzecz pokrzywdzonego J. W. 30.000
złotych tytułem zadośćuczynienia za doznaną krzywdę;
2. w ramach czynów zarzucanych w pkt II i III aktu oskarżenia M. C. uznał za
winnego tego, że w okresie od drugiej połowy 2020 roku, daty dziennej bliżej
nieustalonej, do 5 kwietnia 2021 roku, w L. i w P., działając w krótkich
II KK 527/24
3
odstępach czasu, w wykonaniu z góry powziętego zamiaru, wbrew przepisom
ustawy, w celu osiągnięcia korzyści majątkowej lub osobistej, wielokrotnie
udzielił małoletnim J. W. oraz I. W., każdorazowo w ilości nie mniejszej niż 1
gram odpłatnie w cenie 50 zł za gram jak i nieodpłatnie, substancji
psychotropowej w postaci 4-MMC (4metylometkatynon) oraz nieodpłatnie
środka odurzającego w postaci ziela konopi innych niż włókniste w ilości bliżej
nieustalonej, uzyskując z tego tytułu korzyść majątkową w kwocie nie
mniejszej niż 500 złotych, przy czym czynu tego dopuścił się w ciągu 5 lat po
odbyciu w całości z dniem 22 maja 2019 roku kary łącznej pięciu lat
pozbawienia wolności orzeczonej wyrokiem łącznym Sądu Okręgowego w
Lublinie z dnia 8 listopada 2016 roku, sygn. akt IV K 283/16 między innymi za
umyślne przestępstwo podobne z art. 59 ust. 1 ustawy o przeciwdziałaniu
narkomanii, to jest zbrodni wyczerpującej dyspozycję art. 59 ust. 2 ustawy z
dnia 29 lipca 2005 r. o przeciwdziałaniu narkomanii (tekst jednolity Dz. U. z
2023 r. poz. 172) w zbiegu z art. 58 ust. 2 ww. ustawy w zw. z art. 11 § 2 k.k.
w zw. z art. 12 § 1 k.k. w zw. z art. 64 § 1 k.k. i za to, na mocy ww. przepisów,
przyjmując za podstawę wymiaru kary art. 59 ust. 2 ustawy z dnia 29 lipca
2005 roku o przeciwdziałaniu narkomanii w zw. z art. 11 § 3 k.k. w zw. z art.
57b k.k. skazał go na karę 5 lat pozbawienia wolności;
3. na podstawie art. 45 § 1 k.k. w związku ze skazaniem za czyn przypisany w
pkt. V orzekł wobec oskarżonego przepadek równowartości korzyści
majątkowej osiągniętej z popełnionego przestępstwa w kwocie 500 złotych;
4. M. C. uznał za winnego popełnienia czynu zarzuconego mu w pkt IV aktu
oskarżenia, ustalając, że dopuścił się tego czynu w ciągu 5 lat po odbyciu w
całości z dniem 22 maja 2019 roku kary łącznej pięciu lat pozbawienia
wolności orzeczonej wyrokiem łącznym Sądu Okręgowego w Lublinie z dnia
8 listopada 2016 roku, sygn. akt IV K 283/16 między innymi za umyślne
przestępstwo podobne z art. 59 ust. 1 ustawy o przeciwdziałaniu narkomanii,
to jest występku wyczerpującego dyspozycję art. 62 ust. 1 ustawy z dnia 29
lipca 2005 roku o przeciwdziałaniu narkomanii w zw. z art. 64 § 1 k.k. i za to
na podstawie art. 62 ust. 1 ww. ustawy skazał go na karę 6 miesięcy
pozbawienia wolności;
II KK 527/24
4
5. na podstawie art. 70 ust. 2 ustawy z dnia 29 lipca 2005 roku o przeciwdziałaniu
narkomanii orzekł przepadek dowodów rzeczowych opisanych pod poz. 1-2 w
wykazie dowodów rzeczowych nr [...], zarządzając ich zniszczenie;
6. M. C. uznał za winnego popełnienia czynu zarzuconego mu w pkt V aktu
oskarzenia, to jest występku wyczerpującego dyspozycję art. 263 § 2 k.k., i za
to na podstawie ww. przepisu skazał go na karę 6 miesięcy pozbawienia
wolności;
7. na podstawie art. 44 § 6 k.k. orzekł przepadek dowodów rzeczowych
opisanych pod poz. 1-9 w wykazie dowodów rzeczowych nr [...];
8. M. C. uznał za winnego tego, że w okresie od lipca 2020 roku do sierpnia 2021
roku w Lublinie, w dniach bliżej nieustalonych, działając w krótkich odstępach
czasu, w wykonaniu z góry powziętego zamiaru, wbrew przepisom ustawy,
piętnastokrotnie nieodpłatnie udzielił J. M. środka odurzającego w postaci
ziela konopi innych niż włókniste, każdorazowo w postaci jednej dawki, przy
czym czynu tego dopuścił się w ciągu 5 lat po odbyciu w całości z dniem 22
maja 2019 roku kary łącznej pięciu lat pozbawienia wolności orzeczonej
wyrokiem łącznym Sądu Okręgowego w Lublinie z dnia 8 listopada 2016 roku,
sygn. akt IV K 283/16 między innymi za umyślne przestępstwo podobne z art.
59 ust. 1 ustawy o przeciwdziałaniu narkomanii, to jest występku
wyczerpującego dyspozycję art. 58 ust. 1 ustawy z dnia 29 lipca 2005 roku o
przeciwdziałaniu narkomanii w zw. z art. 12 § 1 k.k. w zw. z art. 64 § 1 k.k., i
za to na podstawie art. 58 ust. 1 ww. ustawy w zw. z art. 57b k.k. skazał go na
karę 10 miesięcy pozbawienia wolności;
9. M. C. uznał za winnego tego, że w lutym 2019 roku w L., w dniach bliżej
nieustalonych, działając w krótkim odstępie czasu, w wykonaniu z góry
powziętego zamiaru, wbrew przepisom ustawy, dwukrotnie nieodpłatnie
udzielił małoletniemu R. F. środka odurzającego w postaci ziela konopi innych
niż włókniste, każdorazowo w postaci jednej dawki, przy czym czynu tego
dopuścił się w ciągu 5 lat po odbyciu w całości z dniem 22 maja 2019 roku
kary łącznej pięciu lat pozbawienia wolności orzeczonej wyrokiem łącznym
Sądu Okręgowego w Lublinie z dnia 8 listopada 2016 roku, sygn. akt IV K
283/16 między innymi za umyślne przestępstwo podobne z art. 59 ust. 1
II KK 527/24
5
ustawy o przeciwdziałaniu narkomanii, to jest występku wyczerpującego
dyspozycję art. 58 ust. 2 ustawy z dnia 29 lipca 2005 roku o przeciwdziałaniu
narkomanii w zw. z art. 12 § 1 k.k. w zw. z art. 64 § 1 k.k., i za to na podstawie
art. 58 ust. 1 ww. ustawy w zw. z art. 57b k.k. skazał go na karę 6 miesięcy
pozbawienia wolności:
10. na podstawie art. 85 § 1 k.k. i art. 86 § 1 k.k. orzeczone w pkt. 1. V, VII, IX, XI
i XII jednostkowe kary pozbawienia wolności połączył i jako łączną wymierzył
oskarżonemu karę 8 lat pozbawienia wolności;
11. na podstawie art. 63 § 1 k.k. na poczet orzeczonej w pkt. XIII kary łącznej
pozbawienia wolności zaliczył oskarżonemu okres rzeczywistego
pozbawienia wolności w sprawie od dnia 25 listopada 2021 roku (godz. 06.55)
do dnia 6 czerwca 2023 roku;
12. zwolnił oskarżonego od kosztów sądowych, wydatkami obciążając Skarb
Państwa.
Po rozpoznaniu wywiedzionej przez obrońcę oskarżonego apelacji Sąd
Apelacyjny w Lublinie wyrokiem z dnia 4 czerwca 2024 r., sygn. akt II AKa 261/24,
zaskarżony wyrok zmienił w ten sposób, że w opisie czynu przypisanego M. C. w pkt
V określenie miejsca popełnienia przestępstwa „w P." zastąpił „w nieustalonej
miejscowości na terenie woj. [...]”, w pozostałej części utrzymał wyrok w mocy.
Kasację od tego orzeczenia wniósł obrońca skazanego zarzucając
rozstrzygnięciu:
1. rażące naruszenie przepisów prawa procesowego - poprzez zaistnienie w
sprawie bezwzględnej przyczyny odwoławczej określonej w art. 439 § 1 pkt 2
k.p.k. - a polegające na w przedmiotowej sprawie orzeczenia w Sądzie
Apelacyjnym w Lublinie II Wydział Karny przez osobę nieuprawnioną -
sędziego Sądu Apelacyjnego X. Y. powołanego do orzekania przez Krajową
Radę Sądownictwa w składzie ukształtowanym nowelą z 2017 r., a to organ
niemogący być uznanym jako niezależny od władzy wykonawczej i
ustawodawczej, co powoduje, że osoba powołana na urząd sędziego,
orzekając w przedmiotowej sprawie, nie stanowi niezależnego i bezstronnego
sądu ustanowionego ustawą w rozumieniu art. 6 ust. 1 EKPC;
II KK 527/24
6
2. obrazę przepisów prawa procesowego, która miała istotny wpływ na treść
zaskarżonego wyroku, a to art. 433 § 2 k.p.k. w zw. z art. 457 § 3 k.p.k.
polegającą na całkowitym pominięciu i nierozważeniu zarzutów apelacji
sformułowanych w pkt 1 a-d przedmiotowego środka zaskarżenia, a
związanych z oparciem się przez Sąd ad quo jedynie na dowodach
obciążających skazanego i nie wskazaniu, dlaczego pozostałe dowody,
mające charakter odciążający skazanego zostały pominięte podczas
wyrokowania i nie stanowiły podstawy dla ustalenia stanu faktycznego
wydanego orzeczenia, a które to zachowanie Sądu odwoławczego
uniemożliwiło przeanalizowanie toku myślowego Sądu, w konsekwencji czego
kontrola merytoryczna zaskarżonego orzeczenia stała się znacząco
utrudniona.
Skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie
sprawy Sądowi Apelacyjnemu w Lublinie do ponownego rozpoznania w
postępowaniu odwoławczym.
W pisemnej odpowiedzi na kasację Prokurator Rejonowy Lublin – Północ w
Lublinie wniósł o jej oddalenie.
W toku rozprawy kasacyjnej prokurator Prokuratury Krajowej wniósł o
uwzględnienie kasacji w zakresie ziszczenia się bezwzględnej przyczyny
odwoławczej określonej w art. 439 § 1 pkt 2 k.p.k.
Sąd Najwyższy zważył, co następuje:
Zasadny okazał się podniesiony w kasacji obrońcy skazanego zarzut
wystąpienia bezwzględnej przesłanki odwoławczej z art. 439 § 1 pkt. 2 k.p.k.,
wynikający z wadliwej obsady Sądu odwoławczego, a skutkującej koniecznością
uchylenia zaskarżonego wyroku i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania
Sądowi II instancji.
Wadliwa obsada sądu prowadząca do konieczności uchylenia wyroku wiąże
się przede wszystkim z pozbawieniem stron postępowania możliwości rozpoznania
ich sprawy przez sąd należycie obsadzony, a więc sąd właściwy w rozumieniu art.
45 ust. 1 Konstytucji. W przypadku tej sprawy mamy do czynienia z nienależytą
obsadą wynikającą ze stwierdzenia, że zasiadający w jego składzie sędzia nie
spełniał wymogów bezstronności i niezależności. Standardy te utrwalone zostały w
II KK 527/24
7
orzecznictwie Sądu Najwyższego, zapoczątkowanego wydaniem uchwały przez 3
połączone Izby Sądu Najwyższego z dnia 23 stycznia 2020 r., BSA I-4110-1/2020, w
którym dokonano oceny konsekwencji prawnych udziału sędziego w procedurze
powołania na stanowisko sędziowskie z udziałem niekonstytucyjnej Krajowej Rady
Sądownictwa (ukształtowanej w trybie określonym przepisami ustawy z dnia 8
grudnia 2017 r. o zmianie ustawy o Krajowej Radzie Sądownictwa oraz niektórych
innych ustaw, Dz. U. 2018, poz.3). Jak wskazano w uchwale „Nienależyta obsada
sądu w rozumieniu art. 439 § 1 pkt 2 k.p.k. albo sprzeczność składu sądu z
przepisami prawa w rozumieniu art. 379 pkt 4 k.p.c. zachodzi także wtedy, gdy w
składzie sądu bierze udział osoba powołana na urząd sędziego w sądzie
powszechnym albo wojskowym na wniosek Krajowej Rady Sądownictwa
ukształtowanej w trybie określonym przepisami ustawy z 2017 r. o zmianie ustawy o
Krajowej Radzie Sądownictwa oraz niektórych innych ustaw, jeżeli wadliwość
procesu powoływania prowadzi, w konkretnych okolicznościach, do naruszenia
standardu niezawisłości i bezstronności w rozumieniu art. 45 ust. 1 Konstytucji
Rzeczypospolitej Polskiej, art. 47 Karty Praw Podstawowych Unii Europejskiej oraz
art. 6 ust. 1 Konwencji o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności”. Jak
wykazano w uchwale BSA I-4110-1/2020 konstytucyjne standardy i tryb powołania
sędziego stanowią podstawową gwarancję funkcjonowania ustroju państwa,
prawidłowego funkcjonowania wymiaru sprawiedliwości. Warunkiem zapewnienia
jednostce konstytucyjnego prawa do sądu w rozumieniu art. 45 ust. 1 Konstytucji,
realizowanego przez sąd niezależny, bezstronny i niezawisły. Jak nadto wynika z tej
uchwały oraz z obszernego późniejszego orzecznictwa Sądu Najwyższego problem
niezależności i właściwej kompozycji sądów, w składzie których zasiadają osoby
przedstawione do powołania na stanowisko sędziego Prezydentowi RP przez
Krajową Radę Sądownictwa ukształtowaną w trybie określonym przepisami ustawy
z dnia 8 grudnia 2017 r. o zmianie ustawy o Krajowej Radzie Sądownictwa oraz
niektórych innych ustaw, ma charakter systemowy. Uchwała ta z chwilą jej podjęcia
uzyskała moc zasady prawnej i wiąże każdy skład Sądu Najwyższego, dopóty nie
nastąpi odstąpienie od niej w trybie art. 88 ust. 2 ustawy o Sądzie Najwyższym (tj.
Dz. U. z 2024 r., poz. 622). Dlatego też uznac należy, że próby podważania ważności
i skuteczności uchwały 3 Izb Sądu Najwyższego - poprzez wydawanie niewiążących,
II KK 527/24
8
bo wykraczających poza konstytucyjnie wyznaczone im kompetencje orzeczeń przez
organy władzy sądowniczej (zob. wyrok TK z 20 kwietnia 2020 r., U 2/20), a
działające w ochronie mechanizmu uznanego przez sądy polskie oraz przez sądy
międzynarodowe za sprzeczny z niezależnością i niezawisłością sędziowską
(orzecznictwo Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej oraz Europejskiego
Trybunału Praw Człowieka, m.in. w sprawach Advance Pharma p-ko Polsce,
Reczkowicz p-ko Polsce, Wałęsa p-ko Polsce) – uznać należy za nieskuteczne.
Podobne znaczenie mieć mogą próby kwestionowania utrwalonych standardów
działania państwa prawa w zakresie prawa do sądu i jego gwarancji, przez sędziów
dotkniętych wadliwością powołania z udziałem niekonstytucyjnie ukształtowanego
organu (Krajowej Rady Sądownictwa), a więc obarczonych wadą wypowiadania się
we własnej sprawie i dla ochrony własnego interesu (por. postanowienie Sądu
Najwyższego z dnia 6 sierpnia 2024 r., I KZ 34/24). Orzeczenia wydawane przez
składy orzekające sądów krajowych obsadzone sędziami dotkniętymi tą samą wadą,
a zatem orzekającymi w istocie wprost we własnym interesie nie mogą zatem zmienić
tej oceny ani zwolnić Sądu Najwyższego z konieczności ochrony praw jednostki,
niezależności sędziego i bezstronności sądu. Za szczególnie pozbawione podstaw
muszą być w tym kontekście uznawane próby wykazywania, że uchwała 3 Izb SN
utraciła moc ze względu na działalność ustawodawcy dokonującego zmian
obowiązujących przepisów, w szczególności jednak innych niż te, które wadliwie
ukształtowały funkcjonowanie KRS i były przyczyną jej niekonstytucyjnego
funkcjonowania. Wskazuje się niekiedy błędnie, że ustawa z 9 czerwca 2022 r. o
zmianie ustawy o Sądzie Najwyższym oraz niektórych innych ustaw –
wprowadzająca tzw. test niezależności sędziego - doprowadziła do pozbawienia
uchwały 3 Izb SN „podstaw normatywnych”, co samo w sobie stanowi nowatorską i
odległą od przyjętych reguł funkcjonowania systemu prawnego koncepcję. Opiera się
ona na niezrozumieniu znaczenia używanych w języku prawniczym pojęć takich jak
„podstawa prawna”, czy „akt normatywny” oraz kreatywnym, lecz nieumiejętnym ich
łączeniu dla wykazania tego, czego na gruncie prawnym wykazać się nie da (por.
postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 7 sierpnia 2024 r., I KZ 34/24). Przenikanie
się sfery stanowienia prawa ze sferą stosowania prawa rodzi liczne trudności, także
te związane ze zrozumieniem ich rozdzielności oraz dostrzeżenia pośredniego
II KK 527/24
9
jedynie ich wzajemnego oddziaływania. Równie trudno akceptować twierdzenie, że
wskazana ustawa dezaktualizuje potrzebę stosowania uchwały 3 Izb SN, albowiem
Rzeczpospolita Polska wykonała wyroki TSUE dotyczące bezstronności i
niezależności sędziów, co ma z kolei wynikać „jednoznacznie z uzasadnienia
projektu wskazanej wyżej ustawy”. Przypomnieć trzeba w tym miejscu, że intencje
ustawodawcy i wola polityczna projektodawcy wyrażone w uzasadnieniu
jakiegokolwiek (także tego) projektu aktu prawnego nie jest dla niezależnego
sędziego i niezawisłego sądu działającego w państwie prawa niczym innym niż
wyrazem wiedzy i intencji autora tego aktu, istotnym w procesie wykładni, lecz
niedostatecznym dla stwierdzenia zmiany stanu prawnego, ustalenia treści normy
prawnej, czy samoistnego przywrócenia stanu praworządności. Uległość sędziów i
sądów wobec woli politycznej organów władzy wykonawczej i ustawodawczej
zawsze niesie ryzyko naruszenia chwiejnej równowagi w ramach trójpodziału władzy
w systemie konstytucyjnym. Jest ona potencjalnie szkodliwa nie tylko w sytuacji, gdy
jej zwolennicy wiążą z taką postawą określone korzyści i działają w celu ich ochrony,
ale również wtedy gdy przyświecają im inne, odległe od wskazanych intencje. Także
sama konstrukcja instytucji tzw. badania niezawisłości i bezstronności -
wprowadzona ustawą o zmianie ustawy o Sądzie Najwyższym i innych ustaw
(zwłaszcza art. 29 ustawy o Sądzie Najwyższym) - była przedmiotem licznych
orzeczeń Sądu Najwyższego (m.in. w sprawach III CB 10/22, III CB 4/22, I ZB 60/22,
III KO 124/22 oraz I ZB 58/22). Wskazuje się w nich trafnie na instrumentalny i
pozorny charakter tego środka, wprowadzonego nie dla zapewnienia realnej kontroli
bezstronności sędziów powołanych z udziałem niekonstytucyjnej KRS, lecz dla celów
w istocie im przeciwnych. Co więcej, przez to, że w ramach tego szczególnego testu
umożliwiono dokonywanie oceny bezstronności sędziów powołanych z udziałem
niekonstytucyjnej KRS przez innych sędziów obarczonych tą samą wadliwą
procedurą powołania z naruszeniem reguł nemo iudex in causa sua, uczyniono z niej
pozór instytucji prawnej i de facto próbowano uniemożliwić kwestionowanie
bezstronności sędziów w tym trybie powołanych. W konsekwencji podkreślić należy,
że nie zostały jak dotąd ujawnione okoliczności pozwalające na uznanie, że uchwała
3 Izb SN przestała wiązać składy orzekające Sądu Najwyższego, a zatem
II KK 527/24
10
koniecznym jest odwołanie się do wskazanych tam standardów oceny bezstronności
i niezawisłości sędziowskiej.
W przypadku sędziego X. Y., który orzekał w składzie Sądu odwoławczego w
rozpoznawanej sprawie, analizę okoliczności dotyczących tego sędziego i
przesądzających o braku możliwości uznania go za sędziego bezstronnego i
niezależnego przeprowadził już Sąd Najwyższy m. in. w sprawach o sygnaturach akt:
II KK 351/23, II KK 251/23, II KK 575/23 oraz II KK 134/24. Nie zachodzi zatem
potrzeba szczegółowego ich powtarzania, a jedynie wskazania na najważniejsze
ustalenia i okoliczności. Okoliczności te związane są z udziałem sędziego w
obsadzaniu stanowisk prezesów i wiceprezesów sądów powszechnych w ramach
działań Ministra Sprawiedliwości - w czasie, gdy podejmował on działania
zmierzające do podporządkowania sobie sądów, wprowadzające także narzędzia
prawne pozwalające na zupełnie arbitralne, masowe usuwanie ze stanowisk
prezesów i wiceprezesów sądów (działania powszechnie już wówczas określane w
dyskusji publicznej jako „wymiana kadr”, „przejmowanie sądów”), kiedy to sędzia X.
Y. otrzymał propozycję i przyjął powołanie na stanowisko wiceprezesa Sądu
Okręgowego w Zamościu (decyzja Ministra Sprawiedliwości z dnia 4 kwietnia 2016
r. [...]). Niedługo potem sędzia został także powołany przez Ministra Sprawiedliwości
do Zespołu do monitorowania stosowania Regulaminu urzędowania sądów
powszechnych (zarządzenie z dnia 24 listopada 2016 r.). Sędzia X. Y. pełnił także
od dnia 7 lutego 2018 r. funkcję Przewodniczącego II Wydziału Karnego tego Sądu
na okres odpowiadający kadencji Wiceprezesa, za czym poszło zwiększenie
uposażenia z uwagi na pełnienie w jednym sądzie dwóch funkcji (decyzja z dnia 7
lutego 2018 r., [...]). Nadto wskazany sędzia był wielokrotnie delegowany przez
Prezesa Sądu Apelacyjnego w Lublinie do pełnienia obowiązków sędziego w Sądzie
Apelacyjnym w Lublinie w 2019 r. W lutym 2021 r. został delegowany przez Ministra
Sprawiedliwości do orzekania w tym Sądzie na okres roku. Sędzia X. Y. został
rekomendowany Prezydentowi RP na stanowisko sędziego w Sądzie Apelacyjnym w
Lublinie uchwałą Krajowej Rady Sądownictwa z dnia [...] 2021 r. (nr [...]) w
przedmiocie przedstawienia wniosku o powołanie do pełnienia urzędu na stanowisku
sędziego sądu apelacyjnego w Sądzie Apelacyjnym w Lublinie, ogłoszonym w
Monitorze Polskim z 2021 r., poz. 312. Był jedynym kandydatem, a Prezydent RP
II KK 527/24
11
powołał go na wskazane stanowisko w [...] 2022 r. Sędzia X. Y. udzielił pisemnego
poparcia sędziemu Z. Ł. do sędziowskiej części zreformowanej KRS w czasie, gdy
powszechną wiedzą także w środowisku sędziowskim był cel ustawowego
przerwania kadencji prawidłowo funkcjonującej Krajowej Rady Sądownictwa oraz
powołania na nowo organu o tej samej nazwie, pozbawionego konstytucyjnych cech,
ale za to obsadzonego przez sędziów wyrażających pozytywny stosunek do działań
organów władzy wykonawczej godzących w niezawisłość sędziowską. Było to
wprawdzie przed wydaniem uchwały 3 Izb Sądu Najwyższego oraz licznych orzeczeń
tego sądu jak też orzeczeń organów międzynarodowych, jednak istota
niekonstytucyjnych działań władzy wykonawczej zmierzającej do podporządkowania
sobie sądów była już ówcześnie powszechnie znana, była wyrażana również w
formie uchwał i apeli przez środowiska sędziowskie. Trafnie wskazał Sąd Najwyższy
w sprawie II KK 351/23, że w obliczu ówczesnego bojkotu środowiska sędziowskiego,
zmian mających na celu podporządkowanie KRS politykom, poparcie kandydata
stanowi jasny i niebudzący wątpliwości wyraz aprobaty dla kierunku reform, jakie
przygotowała ówcześnie rządząca większość parlamentarna. Tym samym trafnym
jest stanowisko Sądu Najwyższego wyrażone w sprawie II KK 251/23, zgodnie z
którym: „nie całkiem bezpodstawnie może pojawić się opinia, że przebieg kariery
zawodowej sędziego X. Y. w ostatnich latach nie wynika wyłącznie z jego
prawniczych kompetencji, ale też jest efektem jego postawy wspierającej
niekonstytucyjne zmiany w wymiarze sprawiedliwości.”
Przedstawione fakty i wnioski wskazują na brak niezależności i bezstronności
sędziego X. Y. wobec władzy wykonawczej, co narusza prawo strony (skazanego)
do sądu, zgodnie z art. 45 ust. 1 Konstytucji oraz art. 6 ust. 1 Konwencji (EKPC). Sąd
Najwyższy na podstawie art. 436 k.p.k. w zw. z art. 518 k.p.k. odstąpił od badania
zasadności drugiego z podniesionych w kasacji zarzutów, albowiem było to zbędne
ze względu na stwierdzenie wystąpienie wskazanej bezwzględnej przesłanki
odwoławczej z art. 439 § 1 pkt. 2 k.p.k.
Przy ponownym rozpoznaniu sprawy Sąd Apelacyjny w Lublinie rozpozna
wniesioną apelację obrońcy M. C. w składzie odpowiadającemu wskazanym
standardom prawnym (ustawowym i konstytucyjnym).
Z tych też względów, Sąd Najwyższy orzekł jak w wyroku.
II KK 527/24
12
[J.J.]
[r.g.]
Jacek Błaszczyk Barbara Skoczkowska Marek Pietruszyński