II KK 47/26
POSTANOWIENIE
Sąd Najwyższy w składzie:
SSN Kazimierz Klugiewicz
Dnia 13 maja 2026 r.
w sprawie R. S. ,
o odszkodowanie i zadośćuczynienie
po rozpoznaniu w Izbie Karnej na posiedzeniu w trybie art. 535 § 3 k.p.k.,
w dniu 13 maja 2026 r.,
kasacji wniesionej przez pełnomocnika wnioskodawcy
od wyroku Sądu Apelacyjnego w Lublinie
z dnia 2 września 2025 r., sygn. akt II AKa 224/25,
utrzymującego w mocy wyrok Sądu Okręgowego w Zamościu
z dnia 10 kwietnia 2025 r., sygn. akt II Ko 246/24,
p o s t a n o w i ł:
1. oddalić kasację jako oczywiście bezzasadną;
2. kosztami sądowymi postępowania kasacyjnego obciążyć
wnioskodawcę.
[J.J.]
UZASADNIENIE
Sąd Okręgowy w Zamościu, po rozpoznaniu wniosku pełnomocnika R. S. o
zasądzenie odszkodowania i zadośćuczynienia, wyrokiem z dnia 10 kwietnia 2025
II KK 47/26
2
r., sygn. akt II Ko 246/24, zasądził od Skarbu Państwa na rzecz R. S. kwotę 87
złotych tytułem odszkodowania i 500 złotych tytułem zadośćuczynienia wraz z
ustawowymi odsetkami od dnia uprawomocnienia się wyroku za niesłuszne
tymczasowe aresztowanie w dniu 16 lutego 2021 r. W pozostałej części oddalił
wniosek (domagano się kwoty 7800 zł odszkodowania, pomniejszone o kwotę 2000
zł grzywny oraz 40 000 zł tytułem zadośćuczynienia).
Od tego wyroku apelację wniósł pełnomocnik wnioskodawcy, który –
zaskarżając orzeczenie w części dotyczącej wysokości zasądzonej kwoty
odszkodowania i zadośćuczynienia, podniósł zarzuty obrazy przepisów
postępowania, która mogła mieć wpływ na treść orzeczenia (art. 410 k.p.k.; art. 7
k.p.k.; art. 552 § 1 i § 4 k.p.k.) oraz naruszenia przepisów prawa materialnego (art.
445 § 1 k.c. w zw. z art. 445 § 2 k.c. oraz art. 448 k.c. w zbiegu z art. 552 § 4 k.p.k.).
Wniósł o zmianę zaskarżonego orzeczenia poprzez zasądzenie dodatkowo od
Skarbu Państwa na rzecz wnioskodawcy R. S. kwoty 39 500 zł tytułem
zadośćuczynienia oraz kwoty 5 713 zł odszkodowania za niesłuszne zatrzymanie i
tymczasowe aresztowanie.
Sąd Apelacyjny w Lublinie wyrokiem z dnia 2 września 2025 r., sygn.
II AKa 224/25, utrzymał w mocy zaskarżony wyrok.
Od tego wyroku kasację wniósł pełnomocnik wnioskodawcy, który
podniósł następujące zarzuty:
a) rażącą obrazę przepisów postępowania, tj. art. 7 k.p.k. art. 322 k.p.c. art.
445 § 1 k.p.c. w zw. z art. 558 k.p.k. w zw. z art. 433 § 1 i § 2 k.p.k. oraz 457 § 3
k.p.k. poprzez wadliwą kontrolę instancyjną Sądu Apelacyjnego aprobującą fakt, że
Sąd Okręgowy dokonał dowolnej, a nie swobodnej oceny materiału dowodowego i
w konsekwencji utrzymanie w mocy orzeczenia Sądu I instancji o oddaleniu
roszczenia wnioskodawcy ponad kwotę 500,00 zł z tytułu zadośćuczynienia oraz
ponad kwotę 87 zł z tytułu odszkodowania, pomimo iż niezrekompensowana
szkoda w jego majątku wynikła ze zdarzenia w postaci niewątpliwie niesłusznego
zatrzymania i tymczasowego aresztowania i pozostawała z nim w adekwatnym
związku przyczynowym; a także uznanie, że zasądzona na rzecz wnioskodawcy
kwota 500,00 zł z tytułem zadośćuczynienia oraz kwota 87 zł z tytułu
odszkodowania jest odpowiednia w rozumieniu art. 445 § 1 k.c.;
II KK 47/26
3
b) obrazę przepisów prawa materialnego, tj.: art. 445 § 1 k.c. w zw. z art. 445
§ 2 k.c. oraz art. 448 k.c., w zbiegu z art. 552 § 4 k.p.k. poprzez niezasadne
powielenie przez Sąd Apelacyjny ustaleń Sądu Okręgowego w Zamościu w
zakresie zastosowania przepisów i błędne ustalanie wysokości zadośćuczynienia z
tytułu roszczenia związanego z bezzasadnym pozbawieniem wolności, a w
konsekwencji utrzymanie wyroku I instancji w mocy i błędne przyjęcie, że
zasądzona kwota zadośćuczynienia i odszkodowania jest kwotą adekwatną do
wielkości szkody i krzywdy poniesionej przez wnioskodawcę w wyniku niewątpliwie
niesłusznego zatrzymania i tymczasowego aresztowania;
Na podstawie tak sformułowanych zarzutów autor kasacji wniósł o
zmianę zaskarżonego wyroku w części oddalającej roszczenia wnioskodawcy o
zapłatę odszkodowania w kwocie przekraczającej 87 zł, poprzez uwzględnienie
żądania wnioskodawcy w całości i zasądzenie od Skarbu Państwa na rzecz R. S.
odszkodowania w wysokości 7800 złotych tytułem odszkodowania za niesłuszne
zatrzymanie i tymczasowe aresztowanie pomniejszonej o 2000 złotych grzywny
oraz o zmianę zaskarżonego wyroku w części oddalającej roszczenia
wnioskodawcy o zapłatę zadośćuczynienia w kwocie przekraczającej 500 zł, tj. o
zasądzenie od Skarbu Państwa na rzecz R. S. na rzecz wnioskodawcy od Skarbu
Państwa zadośćuczynienia w wysokości 40 000 zł, ewentualnie o uchylenie wyroku
w zaskarżonym zakresie i przekazanie sprawy Sądowi drugiej instancji.
Prokurator w odpowiedzi na kasację, wniósł o jej oddalenie jako
oczywiście bezzasadnej.
Sąd Najwyższy rozważył, co następuje.
Kasacja jest oczywiście bezzasadna, co uprawniało do jej oddalenia
na posiedzeniu w trybie art. 535 § 3 k.p.k.
Odniesienie się do podniesionych zarzutów wymaga zaakcentowania
realiów faktycznych i procesowych sprawy karnej, w której wnioskodawca został
pozbawiony wolności, albowiem rzutowały one na podstawę ustalania wysokości
zasądzonego odszkodowania i zadośćuczynienia. Należy przede wszystkim
zauważyć, że wobec R. S. tymczasowe aresztowanie było stosowane ze względu
na przesłankę określoną w art. 258 § 3 k.p.k. tj. z uwagi na to, iż zachodzi
uzasadniona obawa, że oskarżony, któremu zarzucono popełnienie zbrodni lub
II KK 47/26
4
umyślnego występku, popełni przestępstwo przeciwko życiu, zdrowiu lub
bezpieczeństwu powszechnemu, zwłaszcza gdy popełnieniem takiego
przestępstwa groził. W sprawie karnej R. S. został oskarżony, a następnie skazany
za przestępstwo znęcania się fizycznego i psychicznego nad żoną, a zachowań
tych dokonywał pod wpływem alkoholu. Poza tym zobowiązano go do opuszczenia
lokalu zajmowanego z pokrzywdzoną oraz orzeczono wobec niego zakaz zbliżania
się do niej. Okoliczności te dały podstawę Sądowi I instancji do uznania, że
stosowanie ww. środka zapobiegawczego było co do istoty zasadne (s. 8
uzasadnienia wyroku Sądu a quo). Z uwagi jednak na orzeczenia kary pozbawienia
wolności z warunkowym zawieszeniem jej wykonania oraz grzywny, jedynie na
poczet tej ostatniej kary zaliczono skazanemu okres rzeczywistego pozbawienia
wolności w sprawie, z wyjątkiem ostatniego dnia tymczasowego aresztowania (16
lutego 2021 r.) i tylko w tym zakresie pozbawienie wolności zostało uznane przez
Sąd I instancji za oczywiście niesłuszne.
Sąd odwoławczy rozpoznając apelację pełnomocnika wnioskodawcy trafnie
zwrócił uwagę na orzeczenie ETPC w sprawie Włoch (nr 2) przeciwko Polsce
(skarga nr 33475/08), w którym stwierdzono, że zaliczenie niewątpliwie
niesłusznego tymczasowego aresztowania na poczet orzeczonej kary grzywny nie
stanowi przeszkody dla zasądzenia rekompensaty za szkodę majątkowa lub
niemajątkową. W tym zakresie Sąd ad quem uznał trafność stanowiska autora
apelacji, który zakwestionował przeciwny pogląd wyrażony przez Sąd I instancji.
Tyle tylko, że zagadnienie to nie miało znaczenia dla treści zaskarżonych
rozstrzygnięć co do wysokości odszkodowania i zadośćuczynienia, albowiem Sąd
odwoławczy uznał, że w sprawie w ogóle nie można było mówić o oczywiście
niesłusznym tymczasowym aresztowaniu, w tym również obejmującym dzień 16
lutego 2021 r. Tym samym zaprezentowana w kasacji argumentacja dotycząca
samej wysokości odszkodowania i zadośćuczynienia odwołująca się do całego
okresu pozbawienia wolności, a na tym opierają się dwa podniesione w petitum
kasacji zarzuty, jest z gruntu chybiona.
Odnosząc się do kwestii szczegółowej, zaakcentowanej w uzasadnieniu
nadzwyczajnego środka zaskarżenia trzeba jeszcze zaznaczyć że wbrew temu, co
zdaje się sugerować autor kasacji (s. 8-9), stanowisko Sądu II instancji o tym, że
II KK 47/26
5
tymczasowe aresztowanie było wprawdzie niesłuszne, ale nie oczywiście
niesłuszne (co dopiero otwierałoby drogę do ubiegania się o odszkodowanie lub
zadośćuczynienie) nie narusza zakazu reformationis in peius, albowiem dotyczy
jedynie normatywnej oceny faktów procesowych w kontekście rozpoznawanego
środka odwoławczego, co w kontekście rozpoznawanych zarzutów apelacyjnych
było nie tylko prawem Sądu, lecz jego obowiązkiem. W przypadku niekorzystnej
konkluzji interes procesowy wnioskodawcy chroniony był przez kierunek
rozpoznawanego środka odwoławczego, na co zresztą Sąd ad quem zwrócił uwagę
(s. 9 uzasadnienia wyroku).
Jeśli zaś chodzi o merytoryczne uzasadnienie oceny Sądu II instancji, to
znajduje ono swe podstawy w przytoczonych wcześniej realiach sprawy
związanych ze stwarzaniem przez R. S. stanu zagrożenia wobec pokrzywdzonej
oraz związaną z nimi przesłanką stosowania tymczasowego aresztowania (art. 258
§ 3 k.p.k.). Nie jest więc tak, jak wskazano w kasacji, że pogląd zaprezentowany
przez Sąd Apelacyjny prowadzi do uznania, że „każde tymczasowe aresztowanie
można uznać za zasadne, jeśli tylko da się je zrekompensować nałożoną na
skazanego grzywną” (s. 8 kasacji). Zawsze badaniu podlegają szczególne
okoliczności sprawy, na gruncie jej realiów faktycznych i procesowych, w
kontekście powołanych formalno-prawnych podstaw stosowania tymczasowego
aresztowania.
Z tych względów Sąd Najwyższy orzekł jak w postanowieniu, na podstawie
art. 637a k.p.k. w zw. z art. 636 § 1 k.p.k. kosztami sądowymi postępowania
kasacyjnego obciążając wnioskodawcę.
[J.J.]
[a.ł]
