II KK 391/24
WYROK
W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ
Sąd Najwyższy w składzie:
Dnia 8 kwietnia 2025 r.
SSN Andrzej Stępka (przewodniczący)
SSN Tomasz Artymiuk
SSN Andrzej Tomczyk (sprawozdawca)
po rozpoznaniu 8 kwietnia 2025 r., na posiedzeniu w trybie art. 535 § 5 k.p.k.,
w sprawie J. S.
skazanego z art. 212 ust.1 pkt 1 lit. a ustawy z dnia 3 lipca 2012 r. Prawo Lotnicze,
kasacji Rzecznika Praw Obywatelskich od wyroku Sądu Okręgowego w Lublinie
z 19 listopada 2021 r., sygn. akt V Ka 948/21, zmieniającego wyrok Sądu
Rejonowego w Puławach z 22 kwietnia 2021 r., sygn. akt II K 1173/19,
1. uchyla zaskarżony wyrok w części utrzymującej w mocy
wyrok Sądu Rejonowego w Puławach, orzekającego wobec
oskarżonego na rzecz pokrzywdzonego 500 zł tytułem nawiązki
oraz rozstrzygnięcie zawarte w pkt II wyroku Sądu Rejonowego w
Puławach z 22 kwietnia 2021 r., sygn. akt II K 1173/19;
2. obciąża Skarb Państwa wydatkami związanymi z
rozpoznaniem kasacji Rzecznika Praw Obywatelskich.
Tomasz Artymiuk Andrzej Stępka Andrzej Tomczyk
UZASADNIENIE
II KK 391/24
2
J. S. został oskarżony o to, że
„w dniu 26 maja 2019 roku w P. woj. [...] wykonując lot przy użyciu statku
powietrznego D. SP- […] naruszył przepisy dotyczące ruchu lotniczego w ten sposób,
że odbył lot w Polskiej przestrzeni powietrznej zakazanej oznaczonej jako EPP3 […]
tj. o czyn z art. 212 ust. 1 pkt 1 lit. a ustawy z dnia 3 lipca 2012r. Prawo lotnicze”.
Sąd Rejonowy w Puławach wyrokiem z 22 kwietnia 2021 r., sygn. akt
II K 1173/19, na podstawie art. 66 § 1 k.k., art. 67 § 1 k.k. postępowanie karne wobec
J. S. oskarżonego o czyn tak opisany i zakwalifikowany warunkowo umorzył na
roczny okres próby (pkt I), a na podstawie art. 67 § 3 k.k. orzekł wobec oskarżonego
na rzecz pokrzywdzonego 500 zł tytułem nawiązki (pkt II). Ponadto zasądził od
oskarżonego na rzecz oskarżyciela posiłkowego 1682,64 zł tytułem zwrotu kosztów
zastępstwa procesowego (pkt III).
Apelację od tego wyroku wniósł obrońca oskarżonego, zaskarżając go
w całości. Zarzucił on:
„1. Mogącą mieć wpływ na treść wyroku obrazę przepisów postępowania:
- art. 2 § 2 k.p.k., art. 4 k.p.k., art. 5 § 2 k.p.k. i art. 7 k.p.k. w zw. z art. 410
k.p.k. poprzez wydanie orzeczenia bez wszechstronnego wyjaśnienia sprawy i
dowolną ocenę dowodów oraz nierozważenie wszystkich okoliczności sprawy, a
szczególnie tych, które przemawiały na korzyść oskarżonego, w szczególności w
zakresie oceny:
-zeznań świadka K. M. , który na rozprawie w dniu 18 marca 2021roku zeznał:
<>;
-oraz wyjaśnień oskarżonego, który na rozprawie w tym samym dniu wyjaśnił:
<>;
II KK 391/24
3
-okoliczności popełnienia przez oskarżonego czynu, jak również motywacji i
celu w jakim oskarżony w dniu 26 maja 2019r. odbył lot w Polskiej przestrzeni
powietrznej zakazanej oznaczonej jako EPP3 […];
-art. 414 § 1 kpk w zw. z art. 17 § 1 pkt 3 kpk przez niewydanie wyroku
umarzającego w odniesieniu do zarzucanego czynu zakwalifikowanego jako
wykroczenie z art.212 ust. 1 pkt 1 lit a Prawo lotnicze, pomimo stwierdzenia przez
Sąd I instancji, że stopień społecznej szkodliwości czynu i wina nie są znaczne.
2. Mający wpływ na treść orzeczenia błąd w ustaleniach faktycznych
polegający na uznaniu, że:
-w świetle zgromadzonego materiału dowodowego oskarżony jest winny
umyślnego naruszenia zasad bezpieczeństwa w ruchu powietrznym w wyniku czego
naruszył przepisy dotyczące ruchu lotniczego;
-uznaniu, że oskarżony w sposób umyślny dopuścił się zarzucanego mu czynu,
bowiem jako osoba posiadająca kwalifikacje zawodowe w zakresie wykonywania
lotów powinien znać przepisy obowiązujące w ruchu lotniczym, bez względu na to do
kogo należał obowiązek uzyskania zgody na wlot w strefę EPP3.”
W oparciu o tak sformułowane zarzuty, wniósł „o zmianę zaskarżonego
wyroku
i orzeczenie odmiennie co do istoty sprawy poprzez umorzenie niniejszego
postępowania”.
Sąd Okręgowy w Lublinie wyrokiem z 19 listopada 2021 r., sygn. akt
V Ka 948/21, zmienił zaskarżony wyrok, stwierdzając, że zasądzone w pkt III koszty
zastępstwa procesowego ponosi Skarb Państwa. W pozostałej części zaskarżony
wyrok utrzymał w mocy.
Kasację od tego wyroku wniósł Rzecznik Praw Obywatelskich, zaskarżając go
na korzyść J. S. , w części w jakiej Sąd II instancji utrzymał w mocy wyrok Sądu I
instancji, co do obowiązku uiszczenia na rzecz pokrzywdzonego nawiązki. Zarzucił
on „rażące i mające istotny wpływ na jego treść naruszenie prawa procesowego, to
jest art. 433 § 1 k.p.k. w zw. z art. 440 k.p.k., polegające na przeprowadzeniu
nienależytej kontroli instancyjnej przez Sąd Odwoławczy, który rozpoznając apelację
obrońcy oskarżonego, niezależnie od granic zaskarżenia i podniesionych zarzutów,
nie przekroczył z urzędu granic środka odwoławczego i utrzymał w mocy wyrok Sądu
II KK 391/24
4
I instancji, w zakresie w jakim na podstawie art. 67 § 3 k.k. zasądzono obowiązek
uiszczenia nawiązki na rzecz podmiotu, który orzeczeniem Sądu Okręgowego w
Lublinie z dnia 22 października 2021 r. (prawomocnym z dniem 10 listopada 2021 r.),
utracił przymiot pokrzywdzonego, a więc na rzecz nieuprawnionego, co doprowadziło
do oczywistej niesprawiedliwości zaskarżonego orzeczenia w tej części”
i wniósł o uchylenie wyroku Sądu Okręgowego w zaskarżonym zakresie,
a następnie rozstrzygnięcia zawartego w punkcie II wyroku Sądu Rejonowego
w Puławach z dnia 22 kwietnia 2021 r., sygn. akt II K 1173/19.
Sąd Najwyższy zważył, co następuje.
Zgodnie z art. 67 § 3 k.k., umarzając warunkowo postępowanie karne, sąd
nakłada na sprawcę obowiązek naprawienia szkody w całości albo w części, a w
miarę możliwości również obowiązek zadośćuczynienia za doznaną krzywdę, albo
zamiast tych obowiązków orzeka nawiązkę.
Treść przywołanego przepisu nie pozostawia więc wątpliwości, że w sytuacji,
gdy istnieją podstawy do orzeczenia na rzecz pokrzywdzonego obowiązku
naprawienia szkody w całości lub części lub/i zadośćuczynienia za doznaną krzywdę,
a Sąd takiego obowiązku nie orzeka, zobowiązany jest do orzeczenia na rzecz
pokrzywdzonego nawiązki (zob. wyrok Sądu Najwyższego z 4 lutego 2020 r.,
IV KK 327/19).
W rozpoznawanej sprawie zasądzono obowiązek uiszczenia nawiązki na
rzecz Grupy A. SA. Jednak skarżący zasadnie zauważył, że orzekającym Sądom obu
instancji wyraźnie umknęło, iż podmiot ten utracił przymiot pokrzywdzonego, w
związku z postanowieniem Sądu Okręgowego w Lublinie z 22 października 2021 r.
(prawomocnym 10 listopada 2021 r., k. 277, 285). Tym samym doszło do zasądzenia
nawiązki na rzecz podmiotu do tego nieuprawnionego.
Uchybienia tego nie dostrzegł Sąd odwoławczy, czym w sposób rażący
naruszył przepisy wskazane w zarzucie kasacji.
Wobec tego Sąd Najwyższy, uznając zarzut kasacji za oczywiście zasadny,
co pozwoliło na orzekanie na posiedzeniu bez udziału stron, uchylił zaskarżony wyrok
w zaskarżonej części.
W zaistniałej sytuacji procesowej nie zaszły okoliczności wymagające
wydawania orzeczenia następczego.
II KK 391/24
5
Z przytoczonych powodów Sąd Najwyższy orzekł jak na wstępie.
[J.J.]
[a.ł]
Tomasz Artymiuk Andrzej Stępka Andrzej Tomczyk
