II KK 320/25
WYROK
W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ
Sąd Najwyższy w składzie:
Dnia 13 sierpnia 2025 r.
SSN Tomasz Artymiuk (przewodniczący)
SSN Michał Laskowski
SSN Małgorzata Wąsek-Wiaderek (sprawozdawca)
w sprawie J.B.,
skazanego za czyny z art. 244 k.k.
po rozpoznaniu w Izbie Karnej,
na posiedzeniu w dniu 13 sierpnia 2025 r.,
w trybie art. 535 § 5 k.p.k.,
kasacji Prokuratora Generalnego na niekorzyść skazanego,
od wyroku nakazowego Sądu Rejonowego dla Warszawy-Żoliborza w Warszawie
z dnia 26 września 2024 r., III K 595/24,
uchyla zaskarżony wyrok nakazowy i przekazuje sprawę
Sądowi Rejonowemu dla Warszawy-Żoliborza w Warszawie do
ponownego rozpoznania.
Michał Laskowski Tomasz Artymiuk Małgorzata Wąsek-Wiaderek
UZASADNIENIE
Wyrokiem nakazowym Sądu Rejonowego dla Warszawy-Żoliborza w
Warszawie z dnia 26 września 2024 r., III K 595/24, J.B. został uznany za winnego
dwóch czynów z art. 244 k.k. i za każdy z nich wymierzono mu karę jednostkową 250
II KK 320/25
2
stawek dziennych grzywny, po 40 zł każda stawka, a ostatecznie karę łączną 375
stawek dziennych grzywny, po 40 zł każda stawka. Ponadto, w wyroku nakazowym
orzeczono wobec J.B. obowiązek zapłaty świadczenia pieniężnego na rzecz
Funduszu Pomocy Pokrzywdzonym i Pomocy Postpenitencjarnej w wysokości 5000
zł oraz środek karny w postaci zakazu prowadzenia wszelkich pojazdów
mechanicznych na okres 3 lat. Wyrok zawierał także rozstrzygnięcie w przedmiocie
kosztów. Opisany wyrok nakazowy nie został zaskarżony i uprawomocnił się.
Kasację od tego wyroku nakazowego, w trybie art. 521 § 1 k.p.k., wniósł
Prokurator Generalny, który zaskarżył go w całości na niekorzyść skazanego,
zarzucając:
„I. rażące i mające istotny wpływ na treść wyroku naruszenie przepisu prawa karnego
procesowego, a mianowicie art. 502 § 1 k.p.k., polegające na wymierzeniu
oskarżonemu J.B. wyrokiem nakazowym za dwa czyny z art. 244 k.k., przypisane mu
w punktach I i II części dyspozytywnej orzeczenia, kar jednostkowych w postaci
grzywny w wymiarze po 250 (dwieście pięćdziesiąt) stawek dziennych z ustaleniem
wysokości jednej stawki dziennej w obu przypadkach na kwotę 40 (czterdziestu)
złotych, a następnie wymierzenie na tej podstawie kary łącznej grzywny w wymiarze
375 (trzystu siedemdziesięciu pięciu) stawek dziennych przy ustaleniu wysokości
jednej stawki na kwotę 40 (czterdziestu) złotych, podczas gdy zgodnie z treścią
przepisu art. 502 § 1 k.p.k. górna granica możliwa do wymierzenia na mocy wyroku
nakazowego, zarówno w zakresie kary jednostkowej, jak i kary łącznej grzywny, w
każdym z tych przypadków może wynosić maksymalnie 200 (dwieście) stawek
dziennych,
II. rażące i mające istotny wpływ na treść wyroku naruszenie przepisów prawa
karnego procesowego, a mianowicie art. 504 § 1 pkt 5 k.p.k. i prawa karnego
materialnego, a mianowicie art. 43a § 2 k.k., polegające na niedopuszczalnym
orzeczeniu wobec oskarżonego J.B. tylko jednego środka karnego w postaci
świadczenia pieniężnego na rzecz Funduszu Pomocy Pokrzywdzonym oraz Pomocy
Postpenitencjarnej w kwocie 5000 (pięciu tysięcy) zł bez wskazania czynu, za który
został on orzeczony, podczas gdy przypisanie oskarżonemu w punktach I i II części
dyspozytywnej wyroku dwóch występków z art. 244 k.k., nakładało obowiązek
orzeczenia wymienionego środka karnego za każdy z nich,
II KK 320/25
3
III. rażące i mające istotny wpływ na treść wyroku naruszenie przepisu prawa
karnego procesowego, a mianowicie art. 504 § 1 pkt 5 k.p.k. i prawa karnego
materialnego, a mianowicie art. 42 § 1a pkt 2 k.k., polegający na niedopuszczalnym
orzeczeniu wobec oskarżonego J.B. tylko jednego środka karnego w postaci zakazu
prowadzenia wszelkich pojazdów mechanicznych na okres 3 (trzech) lat bez
wskazania czynu, za który został on orzeczony, podczas gdy przypisanie
oskarżonemu w punktach I i II części dyspozytywnej wyroku dwóch występków z art.
244 k.k., polegających na niezastosowaniu się do zakazu prowadzenia pojazdów
mechanicznych, nakładało obowiązek orzeczenia wskazanego środka karnego, za
każdy z nich, a następnie wydania zgodnie z treścią art. 90 § 2 k.k. rozstrzygnięcia
w przedmiocie ich połączenia”.
Skarżący wniósł o uchylenie wyroku nakazowego w całości i przekazanie
sprawy Sądowi Rejonowemu dla Warszawy-Żoliborza w Warszawie do ponownego
rozpoznania.
Sąd Najwyższy zważył, co następuje.
Kasacja okazała się oczywiście zasadna, co umożliwiło jej rozpoznanie na
posiedzeniu w trybie art. 535 § 5 k.p.k.
Rację ma Prokurator Generalny podnosząc, że doszło w tej sprawie do
rażącego naruszenia art. 502 § 1 k.p.k., które miało istotny wpływ na treść
orzeczenia. Zgodnie z tym przepisem wyrokiem nakazowym można orzec karę
ograniczenia wolności lub grzywnę w wysokości do 200 stawek dziennych albo do
200000 złotych. Tymczasem zarówno kary jednostkowe orzeczone zaskarżonym
wyrokiem nakazowym, jak i kara łączna, nie mieszczą się w tych granicach. Sąd
Rejonowy wymierzył bowiem J.B. kary jednostkowe w wysokości po 250 stawek
dziennych grzywny za każdy z czynów oraz karę łączną grzywny w wysokości 375
stawek dziennych, a więc w wymiarze powyżej górnej granicy zakreślonej w ustawie.
Wymierzenie kary grzywny powyżej granicy, o której mowa w art. 502 § 1
k.p.k., stanowi rażące naruszenie prawa, które miało istotny wpływ na treść wyroku
(por. wyroki Sądu Najwyższego: z dnia 25 stycznia 2022 r., IV KK 639/21; z dnia 25
lutego 2022 r., III KK 514/21; z dnia 30 czerwca 2020 r., IV KK 158/20). Ten wpływ
uwidacznia się w tym, iż skazany ponosi dolegliwość inną niż została przewidziana
II KK 320/25
4
w ustawie, w odniesieniu do okoliczności tej sprawy – zbyt surową. Sąd Najwyższy
konsekwentnie wskazuje, że określony w art. 502 § 1 k.p.k. górny pułap grzywny
dotyczy nie tylko kar jednostkowych orzekanych w takim wyroku, ale także kary
łącznej (por. wyroki Sądu Najwyższego: z dnia 28 czerwca 2021 r., I KK 71/21; z dnia
11 kwietnia 2018 r., IV KK 115/18; z dnia 29 stycznia 2014 r., IV KK 436/13).
Oczywiście zasadne są także dwa pozostałe zarzuty kasacji. Ich istota
sprowadza się do orzeczenia tylko jednego świadczenia pieniężnego na podstawie
art. 43a § 2 k.k. i tylko jednego zakazu prowadzenia pojazdów na podstawie art. 42
§ 1a pkt 2 k.k., w sytuacji, gdy przy skazaniu za dwa czyny z art. 244 k.k. za każdy z
nich każdy z tych środków powinien być orzeczony odrębnie oraz ewentualnie
połączony. Oba przepisy stanowiące podstawy obligatoryjnego orzekania ww.
środków posługują się sformułowaniem, że wskazane tam środki należy orzekać w
razie skazania za „przestępstwo”, a więc za każde przestępstwo przypisane
oskarżonemu. Jeżeli w wyroku doszło do skazania za więcej niż jeden czyn, które to
skazanie determinuje orzeczenie określonego środka, konieczne jest orzeczenie czy
to świadczenia pieniężnego, czy też zakazu prowadzenia wszelkich pojazdów
mechanicznych co do każdego z nich. Brak takiego postąpienia narusza nie tylko
przywołane przepisy prawa materialnego, ale również przepisy prawa procesowego.
W przypadku postępowania nakazowego będzie to art. 504 § 1 pkt 5 k.p.k., zgodnie
z którym wyrok nakazowy powinien zawierać wymiar kary i inne niezbędne
rozstrzygnięcia. Przez określenie to należy rozumieć nie tylko wskazanie na
określony rodzaj kary lub środka karnego, jaki sąd orzeka, ale także prawidłowe
określenie rozmiaru tej kary, czy innego orzeczonego środka (por. wyrok Sądu
Najwyższego z dnia 3 czerwca 2020 r., IV KK 159/20).
W tej sprawie Sąd Rejonowy, chcąc skazać oskarżonego za dwa czyny z art.
244 k.k., powinien wymierzyć dwa środki karne w postaci zakazu prowadzenia
wszelkich pojazdów mechanicznych w oparciu o art. 42 § 1a pkt 2 k.k., a następnie
połączyć je (art. 90 § 2 k.k.). Powinien również wymierzyć dwa świadczenia
pieniężne, za każdy z czynów, przy czym – jak konsekwentnie wskazuje się w
orzecznictwie – są to środki tego rodzaju, które nie podlegają łączeniu (por. wyroki
Sądu Najwyższego: z dnia 31 marca 2009 r., V KK 415/08; z dnia 14 czerwca 2018
r., III KK 252/18; z dnia 29 listopada 2021 r., IV KK 463/21). Orzeczenie tylko jednego
II KK 320/25
5
świadczenia pieniężnego i tylko jednego zakazu prowadzenia wszelkich pojazdów
mechanicznych, w dodatku bez wskazania, za który z występków orzeczony został
każdy z tych środków, czy też być może dotyczą one „łącznie” obu czynów, nastąpiło
zatem z rażącą obrazą przepisów prawa materialnego i procesowego, wskazanych
w kasacji. Uchybienie to, jako błędnie kształtujące wymiar sankcji za popełnione
przestępstwa, w stopniu oczywistym miało wpływ na treść wyroku nakazowego.
Rozpoznając sprawę ponownie, Sąd Rejonowy uczyni zadość przepisom
prawa materialnego i procesowego, mającym zastosowanie przy rozstrzyganiu tej
sprawy.
Mając na uwadze powyższe, należało orzec jak w części dyspozytywnej
wyroku.
Michał Laskowski Tomasz Artymiuk Małgorzata Wąsek-Wiaderek
[WB]
[r.g.]
