II KK 22/25
WYROK
W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ
Sąd Najwyższy w składzie:
Dnia 25 lutego 2025 r.
SSN Tomasz Artymiuk (przewodniczący, sprawozdawca)
SSN Barbara Skoczkowska
SSN Marek Pietruszyński
w sprawie A.M.
skazanego z art. 62 ust. 1 ustawy z dnia 29 lipca 2005 r. o przeciwdziałaniu
narkomanii,
po rozpoznaniu w Izbie Karnej na posiedzeniu w trybie art. 535 § 5 k.p.k.
w dniu 25 lutego 2025 r.,
kasacji wniesionej przez Prokuratora Generalnego na korzyść skazanego
od prawomocnego wyroku nakazowego Sądu Rejonowego w Radomiu z dnia 22
września 2022 r., sygn. akt II K 1322/22,
uchyla zaskarżony wyrok nakazowy i przekazuje sprawę
Sądowi Rejonowemu w Radomiu do ponownego rozpoznania.
Marek Pietruszyński Tomasz Artymiuk Barbara Skoczkowska
UZASADNIENIE
Sąd Rejonowy w Radomiu wyrokiem nakazowym z dnia 22 września 2022 r.,
sygn. akt II K 1322/22, oskarżonego A.M. uznał za winnego popełnienia zarzucanego
mu aktem oskarżenia czynu określonego w art. 62 ust. 1 ustawy z dnia 29 lipca 2005
II KK 22/25
2
r. o przeciwdziałaniu narkomanii i za to – i za to na podstawie art. 62 ust. 1 u.p.n. w
zw. z art. 37a § 1 k.k. w zw. z art. 34 § 1, 1a pkt 1 i 2 k.k., art. 35 § 1 k.k. – wymierzył
mu karę 8 miesięcy ograniczenia wolności polegającą na wykonywaniu nieodpłatnej
kontrolowanej pracy na cele społeczne w wymiarze 30 godzin w stosunku
miesięcznym.
Wyrok nakazowy nie został zaskarżony przez strony i uprawomocnił się w dniu
19 października 2022 r.
Od tego wyroku, kasację złożył Prokurator Generalny, zaskarżając powyższe
orzeczenie w całości, na korzyść skazanego A.M., formułując zarzut „rażącego i
mającego istotny wpływ na treść wyroku naruszenia przepisu prawa karnego
procesowego, a mianowicie art. 501 pkt 3 k.p.k., polegającego na rozpoznaniu
sprawy oskarżonego A.M. na posiedzeniu w postępowaniu nakazowym, pomimo iż
wymieniony w dacie wyrokowania nie miał ukończonych 18 lat a zatem zachodziła
okoliczność o jakiej mowa w art. 79 § 1 pkt 1 k.p.k., której wystąpienie wykluczało
możliwość wydania wyroku w tym trybie, a nakazywało rozpoznanie sprawy na
zasadach ogólnych, na rozprawie z udziałem obligatoryjnego obrońcy”.
W konsekwencji autor kasacji wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku
nakazowego i przekazanie sprawy Sądowi Rejonowemu w Radomiu do ponownego
rozpoznania.
Sąd Najwyższy zważył, co następuje.
Trafnie Prokurator Generalny zakwestionował wyrok nakazowy Sądu
Rejonowego w Radomiu, podnosząc przytoczony wcześniej zarzut. Stwierdzenie
powyższego umożliwiło uwzględnienie tego nadzwyczajnego środka zaskarżenia w
całości na posiedzeniu bez udziału stron na podstawie art. 535 § 5 k.p.k.
Zgodnie z treścią art. 500 § 1 k.p.k. w sprawach, w których przeprowadzono
dochodzenie, uznając na podstawie zebranego w postępowaniu przygotowawczym
materiału, że przeprowadzenie rozprawy nie jest konieczne, sąd może w wypadkach
pozwalających na orzeczenie kary ograniczenia wolności lub grzywny wydać wyrok
nakazowy. Stosownie zaś do przepisu art. 500 § 3 k.p.k. sąd może wydać wyrok
nakazowy, jeżeli na podstawie zebranych dowodów okoliczności czynu i wina
oskarżonego nie budzą wątpliwości.
II KK 22/25
3
Jednocześnie, w myśl art. 501 pkt 3 k.p.k. wydanie wyroku nakazowego jest
niedopuszczalne, jeżeli zachodzą okoliczności, o których mowa w art. 79 § 1 k.p.k.,
a zatem gdy m.in. oskarżony nie ukończył 18 lat (art. 79 pkt 1 § 1 k.p.k.). W
wypadkach, o których mowa w § 1 i 2 art. 79 k.k., udział obrońcy jest obowiązkowy
w rozprawie oraz w tych posiedzeniach, w których obowiązkowy jest udział
oskarżonego. Ponadto nie ulega wątpliwości, że zastrzeżenie zawarte w art. 501 pkt
3 k.p.k. ma charakter gwarancyjny, gdyż chroni osoby przed skazaniem w
uproszczonej i odformalizowanej formie.
Słusznie zauważa przy tym autor kasacji, przywołując poglądy wyrażone w
piśmiennictwie, że ustawodawca nie powiązał obowiązku wyznaczenia obrońcy z
urzędu i obrony obligatoryjnej z wiekiem oskarżonego w dniu popełnienia czynu czy
w jakimkolwiek innym ściśle określonym terminie, a jedynie z jego wiekiem w czasie
postępowania karnego (zob. T. Grzegorczyk, Kodeks postępowania karnego. Tom I.
Artykuły 1-467. Komentarz, LEX/el 2014; K. Dąbkiewicz, Kodeks postępowania
karnego. Komentarz do zmian 2015. Komentarz do art. 79 Kodeksu postępowania
karnego, S. Steinborn (red.), Kodeks postępowania karnego. Komentarz do
wybranych przepisów, LEX/el. 2O16).
Mając na względzie powyższe należy stwierdzić, że Sąd Rejonowy w Radomiu
uznając, iż okoliczności czynu i wina oskarżonego nie budzą wątpliwości, na
podstawie art. 500 § 1 i 3 k.p.k. wydał wyrok w trybie nakazowym (k. 68, 69-69v), ale
uwadze tegoż Sądu uszło, że w dacie wyrokowania, tj. w dniu 22 września 2022 r.,
A.M. nie miał ukończonych 18 lat. Z materiału dowodowego zgromadzonego w
analizowanej sprawie, w tym z protokołu przesłuchania podejrzanego wynika, że
oskarżony urodził się w dniu 24 lutego 2005 r. (k. 52-53v.). Takie ustalenie zaś,
zgodnie z art. 501 pkt 3 k.p.k. uczyniło niedopuszczalnym skierowanie sprawy na
posiedzenie celem wydania wyroku nakazowego. Mając na uwadze powyższe Sąd
obowiązany był do wyznaczenia oskarżonemu obrońcy z urzędu, albowiem
oskarżony nie posiadał obrońcy z wyboru (art. 81 § 1 k.p.k.) oraz do rozpoznania
sprawy na zasadach ogólnych na rozprawie.
Podsumowując należy stwierdzić, że wskazane wyżej uchybienie miało
charakter rażący, a jego wpływ na treść wyroku był oczywisty, ponieważ doprowadził
do rozpoznania sprawy w postępowaniu nakazowym wbrew wyraźnemu zakazowi
II KK 22/25
4
ustawowemu wynikającemu z treści przepisu art. 501 pkt 3 k.p.k., którego złamanie
skutkowało istotnym ograniczeniem prawa oskarżonego do obrony (zob. wyrok Sądu
Najwyższego z dnia 16 maja 2023 r., sygn. akt V KK 120/23). Co więcej, wiek
oskarżonego czynił obowiązkową również jego obronę, gwarantując mu
poszanowanie jego konstytucyjnych praw.
Z tych względów orzeczono jak w sentencji.
Procedując powtórnie sąd meriti uniknie stwierdzonych przez Sąd Najwyższy
uchybień, uważając też na kierunek kasacji – na korzyść (art. 443 k.p.k.).
Marek Pietruszyński Tomasz Artymiuk Barbara Skoczkowska
[WB]
r.g.
