II KK 122/26

II KK 122/26 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Sąd Najwyższy w składzie: Dnia 22 lipca 2026 r. SSN Jacek Błaszczyk (przewodniczący, sprawozdawca) SSN Małgorzata Gierszon SSN Jerzy Grubba SSN Michał Laskowski SSN Jarosław Matras Protokolant Anna Kowal przy udziale prokuratora Prokuratury Krajowej Marka Zajkowskiego, w sprawie W.S. skazanego z art. 148 § 1 k.k. i in., T.R. skazanego z art. 252 § 1 k.k. i in. po rozpoznaniu w Izbie Karnej na rozprawie w dniu 22 lipca 2026 r., kasacji, wniesionych przez obrońców od wyroku Sądu Apelacyjnego w Warszawie z dnia 9 marca 2022 r., sygn. akt II AKa 104/21 zmieniającego wyrok Sądu Okręgowego w Warszawie z dnia 7 sierpnia 2020 r., sygn. akt XVIII K 152/18, 1. na podstawie art. 439 § 1 pkt 2 k.p.k. w zw. z art. 536 k.p.k. uchyla zaskarżony wyrok i przekazuje sprawę do ponownego rozpoznania Sądowi Apelacyjnemu w Warszawie; 2. zasądza od Skarbu Państwa na rzecz obrońcy z urzędu T.R. - radcy prawnego T.K., Kancelaria Radcy Prawnego w W. kwotę II KK 122/26 2 2952 (dwa tysiące dziewięćset pięćdziesiąt dwa) zł, w tym 23 % VAT, tytułem wynagrodzenia za sporządzenie i wniesienie kasacji oraz obronę skazanego przed Sądem Najwyższym. Jacek Błaszczyk Małgorzata Gierszon Jarosław Matras Jerzy Grubba Michał Laskowski UZASADNIENIE Wyrokiem z dnia 7 sierpnia 2020 roku, w sprawie o sygn. akt XVIII K 152/18, Sąd Okręgowy w Warszawie uznał: - W.S. winnym wszystkich zarzucanych mu przestępstw, w tym czynu z art. 148 § 1 k.k. w zb. z art. 263 § 2 k.k. w zw. z art. 11 § 2 k.k. w zw. z art. 65 § 1 k.k., i wymierzył mu karę łączną dożywotniego pozbawienia wolności, ustalając, iż W.S. może skorzystać z warunkowego zwolnienia z odbycia reszty kary po odbyciu co najmniej 30 lat kary pozbawienia wolności; - T.R. winnym wszystkich zarzucanych mu przestępstw, w tym czynu z art. 252 § 1 k.k. w zb. z art. 189 § 2 k.k. w zw. z art. 11 § 2 k.k. w zw. z art. 65 § 1 k.k., i wymierzył mu karę łączną 8 lat i 9 miesięcy pozbawienia wolności. Wyrokiem z dnia 9 marca 2022 roku Sąd Apelacyjny w Warszawie, w sprawie o sygn. akt II AKa 104/21, na skutek apelacji wniesionych przez obrońców oskarżonych, zmienił zaskarżony wyrok w stosunku do oskarżonego T.R. w ten sposób, że z opisu czynu przypisanego oskarżonemu w pkt. IIa (pkt VIII a/o) wyroku wyeliminował ustalenie, że pozbawienie wolności łączyło się ze szczególnym udręczeniem, a z podstawy prawnej skazania wyeliminował art. 189 § 2 k.k. i art. 11 § 2 k.k. i za tak przypisany czyn skazał go na podstawie art. 252 § 2 k.k. w brzmieniu obowiązującym przed dniem 19 kwietnia 2010 r. w zw. z art. 65 § 1 k.k. w zw. z art. 4 § 1 k.k., a na podstawie art. art. 252 § 2 k.k. w brzmieniu obowiązującym przed dniem 19 kwietnia 2010 r. w zw. z art. 64 § 2 k.k. wymierzył mu karę 5 lat i 6 miesięcy pozbawienia wolności, orzekając na podstawie art. 85 § 1 k.k. i art. 86 § 1 k.k. wobec T.R.karę łączną w wysokości 8 lat pozbawienia wolności, w pozostałej części wyrok II KK 122/26 3 wobec oskarżonego utrzymał w mocy. W stosunku do W.S. Sąd Apelacyjny utrzymał w mocy zaskarżony wyrok. Kasacje od powyższego wyroku wnieśli obrońcy skazanych. Obrońca T.R. zarzucił wyrokowi rażące naruszenie prawa, które miało istotny wpływ na treść orzeczenia, a mianowicie przepisów art. 433 § 2 k.p.k. w zw. z art. 457 § 3 k.p.k., polegające na braku rzeczywistego i wszechstronnego rozważenia przez Sąd Apelacyjny zarzutów apelacji dotyczących, tj.: 1. obrazy przepisów art. 7 k.p.k. oraz art. 4 k.p.k., poprzez brak należytej oceny dowodów, w tym w szczególności oceny wiarygodności zeznań R.B.; 2. obrazy przepisów art. 170 § 1 pkt 3 i 5 k.p.k., art. 170 § 1 a i § 2 k.p.k. oraz art. 7 k.p.k., poprzez uznanie za zgodne z przepisami prawa oddalenia wniosków dowodowych o przesłuchanie świadków: P.Z., M.D., H.Ś. oraz D.P., w sytuacji, gdy zeznania wskazanych świadków były istotne dla oceny wiarygodności zeznań R.B., D.G. i Ł.A.; 3. obrazy art. 170 § 1a i § 2 k.p.k. w zw. z art. 170 § 1 pkt 5 k.p.k., poprzez uznanie za zgodne z przepisami prawa oddalenia wniosków dowodowych o przesłuchanie świadków: P.Z., M.D., H.Ś. oraz D.P., jako zmierzających w sposób oczywisty do przedłużenia postępowania, w sytuacji, gdy zeznania wskazanych świadków były istotne dla oceny wiarygodności zeznań R.B., D.G. i Ł.A. Podnosząc te zarzuty autor kasacji wniósł o uchylenie wyroku Sądu II instancji i przekazanie sprawy temu Sądowi do ponownego rozpoznania. Obrońca skazanego W.S. podniósł w nadzwyczajnym środku zaskarżenia zarzut rażącego naruszenia prawa procesowego, które miało istotny wpływ na treść orzeczenia tj.: 1. naruszenie art. 435 k.p.k., polegające na jego niezastosowaniu wobec skazanego W.S., w sytuacji gdy Sąd odwoławczy zmienił wyrok na korzyść skazanego T.R.; 2. naruszenie prawa procesowego, tj. przepisu art. 433 § 2 k.p.k., poprzez nierozważenie przez Sąd odwoławczy zarzutów zawartych w apelacji obrońcy z dnia 6 lutego 2021 r. opisanych w punktach: I.l.d, 1.3, Il.b, III, IV.3, a sprowadzające się do dowolnej oceny materiału dowodowego, w II KK 122/26 4 szczególności obdarzeniem wiary wyjaśnieniom i zeznaniom R.B., Ł.A., J.M. oraz M.S., jednocześnie uznając za niewiarygodne zeznania złożone przez A.K., a nadto niesłuszne oddalenie wniosku dowodowego obrońcy o ponowne przesłuchanie Ł.A., a także błąd w ustaleniach faktycznych polegający na uznaniu, iż oskarżony W.S. dopuścił się popełnienia zarzucanych mu przestępstw; 3. naruszenie prawa procesowego, a to przepisów art. 433 § 2 k.p.k. w zw. z art. 457 § 3 k.p.k. w zw. z art. 7 k.p.k., poprzez brak rzeczowego i rzeczywistego rozważenia przez Sąd odwoławczy zarzutów zawartych w apelacji obrońcy z dnia 6 lutego 2021 r. opisanych w punktach: I.1.a., I.1.b., I.1.c., I.1.e., I.1.f, I.2., II.a., Il.b., IV.1, IV.2., a sprowadzające się do dowolnej, a nie swobodnej oceny zebranego w sprawie materiału dowodowego, skutkującego uznaniem wyjaśnień i zeznań R.B. za wiarygodne źródło dowodowe, podczas gdy tylko R.B. miał motyw do zabójstwa T.M. i J.P., jego udział w zabójstwie G.Z. był dominujący, zachodziły sprzeczności w depozycjach R.B. i M.P., a także sprzeczności z wynikami opinii sądowo-medycznych. Ponadto ww. zarzuty apelacji sprowadzały się do podważenia ustaleń Sądu I instancji, co do uznania za niewiarygodne zeznań złożonych przez M.K., pominięciu zeznań S.K., oparcia orzeczenia na dowodach niekorzystnych dla oskarżonego W.S., w tym dotyczących braku dowodów, aby broń znaleziona w magazynie należącym do R.B. i jego grupy przestępczej była wcześniej w posiadaniu oskarżonego W.S., że W.S. miał się dopuszczać przestępstw narkotykowych. Nadto do niesłusznego oddalenia wniosku dowodowego oskarżonego W.S. i jego obrońcy o przesłuchanie świadków: T.U. i K.G., a także P.Z., M.D., H.Ś., D.P. oraz Ł.P.; 4. naruszenie prawa procesowego, tj. przepisów art. 433 § 2 k.p.k. i art. 526 § 1 k.p.k. w zw. z art. 118 § 1 k.p.k. przez nierozważenie zawartego w uzasadnieniu apelacji zarzutu z art. 438 pkt 4 k.p.k., polegającym na dowolnym przyjęciu, że pokrzywdzony G.Z. był pozbawiony wolności ze szczególnym udręczeniem; 5. naruszenie art. 167 k.p.k. w zw. z art. 193 k.p.k., 194 k.p.k., art. 195 k.p.k., art. 198 k.p.k., art. 200 k.p.k. oraz art. 201 k.p.k., poprzez zaniechanie inicjatywy II KK 122/26 5 dowodowej przez Sąd odwoławczy, dotyczacej próby ustalenia kiedy mogło dojść do zgonu pokrzywdzonych. Podnosząc wskazane zarzuty obrońca wniósł o uchylenie wyroku Sądu I i II instancji w części odnoszącej się do skazanego W.S. i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi meriti, ewentualnie o uchylenie wyroku Sądu Apelacyjnego w zakresie skazanego W.S. i przekazanie sprawy temu sądowi do ponownego rozpoznania w postępowaniu odwoławczym. W pisemnej odpowiezi na kasacje prokurator wniósł o ich oddalenie jako oczywiście bezzasadnych. Sąd Najwyższy zważył, co następuje. Kasacje okazały się zasadne w tym sensie, że musiało dojść do uchylenia zaskarżonego wyroku i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi II instancji. Z urzędu należało uznać (art. 536 k.p.k.), że zmaterializowała się w postępowaniu przed Sądem Apelacyjnym bezwzględna przyczyna odwoławcza z art. 439 § 1 pkt 2 k.p.k., co wiązało się z faktem udziału w składzie orzekającym SSA X. Y. W takim układzie procesowym rozpoznanie wniesionych kasacji byłoby przedwczesne (art. 436 k.p.k. w zw. z art. 518 k.p.k.), skoro obligatoryjnym następstwem stwierdzenia wskazanego uchybienia jest uchylenie zaskarżonego orzeczenia, tj. niezależnie od granic zaskarżenia i podniesionych zarzutów w nadzwyczajnych środkach zaskarżenia. Bezsporne w tej sprawie jest, że Sąd odwoławczy orzekający w składzie z udziałem SSA X. Y. nie gwarantował jednej z podstawowych w demokratycznym państwie prawnym (art. 2 Konstytucji RP) gwarancji procesowych, którą jest prawo dostępu do niezawisłego i bezstronnego sądu ustanowionego ustawą (art. 45 ust. 1 Konstytucji RP, art. 6 ust. 1 Konwencji o Ochronie Praw Człowieka i Podstawowych Wolności sporządzonej w Rzymie dnia 4 listopada 1950 r.). W dotychczasowym orzecznictwie Sąd Najwyższy wielokrotnie stwierdzał, że sam fakt, iż w składzie orzekającym zasiada sędzia sądu powszechnego powołany na wniosek Krajowej Rady Sądownictwa ukształtowanej przepisami ustawy z dnia 8 II KK 39/25 7 grudnia 2017 r. o zmianie ustawy o Krajowej Radzie Sądownictwa oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2018 r., poz. 3; dalej powoływana jako „ustawa nowelizująca KRS”) II KK 122/26 6 nie powoduje jeszcze kwalifikowanej wady prawnej wydanego przez ten sąd orzeczenia. Takie stanowisko wynika z uchwały trzech połączonych Izb Sądu Najwyższego z dnia 23 stycznia 2020 r., sygn. akt BSA I-4110-1/2020 (OSNK 2020, z. 2, poz. 7), w której stwierdzono m.in., że: „nienależyta obsada sądu w rozumieniu art. 439 § 1 pkt 2 k.p.k. […] zachodzi także wtedy, gdy w składzie sądu bierze udział osoba powołana na urząd sędziego w sądzie powszechnym albo wojskowym na wniosek Krajowej Rady Sądownictwa ukształtowanej w trybie określonym przepisami ustawy z 2017 r. o zmianie ustawy o Krajowej Radzie Sądownictwa oraz niektórych innych ustaw, jeżeli wadliwość procesu powoływania prowadzi, w konkretnych okolicznościach, do naruszenia standardu niezawisłości i bezstronności w rozumieniu art. 45 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej, art. 47 Karty Praw Podstawowych Unii Europejskiej oraz art. 6 ust. 1 Konwencji o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności”. Wykładnia prawa zawarta w tej uchwale jest nadal obowiązująca i w myśl art. 87 ust. 1 ustawy z dnia 8 grudnia 2017 r. o Sądzie Najwyższym (tj. Dz. U. 2024, poz. 622) Sąd Najwyższy pozostaje nią związany jako zasadą prawną. Sąd Najwyższy konsekwentnie staje na trafnym stanowisku, że nic w tym względzie nie zmienia wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 20 kwietnia 2020 r., sygn. akt U 2/20, OTK A 2020, poz. 61 (por. m.in.: uchwała Sądu Najwyższego z dnia 5 kwietnia 2022 r., III PZP 1/22; uchwała składu siedmiu sędziów Sądu Najwyższego z dnia 2 czerwca 2022 r., I KZP 2/22 (OSNK 2002, z. 6, poz. 22). Jak słusznie podkreśla się w orzecznictwie, wyrok ten „wykracza poza zawarty w art. 188 Konstytucji katalog orzeczeń Trybunału Konstytucyjnego, które z mocy art. 190 ust. 1 Konstytucji uzyskują moc powszechnie obowiązującą. Wyrok ten nie uzyskał zatem mocy powszechnie obowiązującego orzeczenia i co oczywiste nie mógł uchylić uchwały 3 Izb SN (BSA 1-4110-1/20), ani przesądzić o jej obowiązywaniu. Stanowić mógł zatem jedynie wyraz określonego i niewiążącego poglądu prawnego tego organu (Trybunału Konstytucyjnego)” (tak: postanowienia Sądu Najwyższego z dnia 23 listopada 2022 r., I KO 79/21 i I KO 80/21; por. także m.in.: postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 18 stycznia 2023 r., IV KZ 59/21; wyrok Sądu Najwyższego z II KK 39/25 8 dnia 17 maja 2023 r., V KK 17/12; wyrok Sądu Najwyższego z dnia 14 czerwca 2023 r., II KK 489/21). Pogląd zawarty w uchwale trzech Izb został następnie potwierdzony w uchwale składu siedmiu sędziów Sądu Najwyższego z II KK 122/26 7 dnia 2 czerwca 2022 r., I KZP 2/22 (OSNK 2002, z. 6, poz. 22). Z tego ostatniego orzeczenia wynika, iż „brak podstaw do przyjęcia a priori, że każdy sędzia sądu powszechnego, który uzyskał nominację w następstwie brania udziału w konkursie przed Krajową Radą Sądownictwa po 17 stycznia 2018 r., nie spełnia minimalnego standardu bezstronności i każdorazowo sąd z jego udziałem jest nienależycie obsadzony w rozumieniu art. 439 § 1 pkt 2 k.p.k. Taka sytuacja zachodzi jedynie w stosunku do sędziów Sądu Najwyższego, którzy otrzymali nominacje w takich warunkach”. Jednocześnie we wspomnianej uchwale z dnia 2 czerwca 2022 r. Sąd Najwyższy uznał, że Krajowa Rada Sądownictwa ukształtowana w trybie określonym przepisami ustawy z dnia 8 grudnia 2017 r. o zmianie ustawy o Krajowej Radzie Sądownictwa oraz niektórych innych ustaw nie jest organem tożsamym z organem konstytucyjnym, którego skład i sposób wyłaniania reguluje Konstytucja RP, w szczególności w art. 187 ust. 1. W tym względzie istotne jest również stanowisko Europejskiego Trybunału Praw Człowieka, który w wyroku Wielkiej Izby z dnia 15 marca 2022 r. w sprawie Grzęda przeciwko Polsce (skarga nr 43572/18) przyjął, że „[…] cały ciąg wydarzeń w Polsce […] wyraźnie wskazuje na to, że kolejne reformy sądownictwa miały na celu osłabienie niezawisłości sędziowskiej, począwszy od poważnych nieprawidłowości w wyborze sędziów Trybunału Konstytucyjnego w grudniu 2015 r., poprzez przebudowę KRS i utworzenie nowych izb w Sądzie Najwyższym, po rozszerzenie kontroli Ministra Sprawiedliwości nad sądami i zwiększenie jego roli w zakresie odpowiedzialności dyscyplinarnej sędziów” (pkt 348 wyroku według tłumaczenia na j. polski dostępnego w bazie orzeczeń ETPCz HUDOC). W przywołanej już uchwale Sądu Najwyższego w sprawie I KZP 2/22 wskazano ponadto, że „Najistotniejszym skutkiem dopuszczenia do funkcjonowania, w przestrzeni obejmującej swoim zasięgiem proces nominacyjny sędziego, organu powołanego w sposób sprzeczny z Konstytucją RP, jest obalenie funkcjonującego dotąd in gremio i a priori domniemania niezawisłości tak powołanego sędziego. Nie II KK 39/25 9 istnieje ono już w stosunku do kandydatów, którzy przystąpili do konkursów sędziowskich po dniu 17 stycznia 2018 r. Nie oznacza to samo w sobie stwierdzenia ich stronniczości, lecz nie ma wobec opisanego wyżej «skażenia» procesu nominacyjnego, możliwości prostego odwołania się do tego domniemania”. Oznacza to, że brak bezstronności i niezawisłości sądu, w składzie którego zasiadał II KK 122/26 8 sędzia sądu powszechnego, który uzyskał nominację w wadliwym procesie przed Krajową Radą Sądownictwa od 17 stycznia 2018 r., należy ustalić in concreto. Przeprowadzając test niezależności i bezstronności sądu w kontekście ewentualnego zaistnienia bezwzględnej przyczyny odwoławczej z art. 439 § 1 pkt 2 k.p.k., należy mieć na względzie szereg okoliczności. Oprócz wadliwości samego procesu nominacyjnego sędziego, istotną rolę w tej ocenie powinny odgrywać m.in.: równoczesność (lub zbliżony czas) uruchomienia drogi awansowej z objęciem ważnego stanowiska w administracji sądowej w drodze arbitralnej decyzji Ministra Sprawiedliwości, utajnienie obrad KRS w zakresie danej kandydatury, jednoznacznie negatywna opinia zgromadzenia ogólnego sędziów, porównanie osiągnięć zawodowych kandydata z doświadczeniem zawodowym i poparciem środowiska dla kontrkandydatów, fakt uzyskania nominacji na stanowiska funkcyjne pozostające w dyskrecjonalnej kompetencji władzy politycznej, udział w pracach gremiów powiązanych z władzą polityczną, wykonywanie określonych zadań lub funkcji na podstawie arbitralnych decyzji władzy politycznej, co obejmuje również tzw. delegacje ministerialne, dodatkowe zatrudnienie w jednostkach bezpośrednio podporządkowanych władzy politycznej, charakter sprawy, do której rozstrzygnięcia ukształtowano dany skład sądu, a także działalność publiczna i wypowiedzi danego sędziego, wykraczające poza gwarantowane przez Konstytucję ramy udziału w debacie publicznej, a wskazujące na zaangażowanie w realizację określonych celów politycznych władzy wykonawczej (zob. wyrok SN z dnia 19 października 2022 r., sygn. akt II KS 32/21; wyrok Sądu Najwyższego z dnia 30 maja 2023 r., II KK 23/22). Sąd Najwyższy stosując tak wypracowane, ujednolicone kryteria oceny w stosunku do SSA X. Y. powołanej do pełnienia tej funkcji postanowieniem Prezydenta Rzeczypospolitej z dnia 15 grudnia 2020 r., nr 1130.59.2020 r. (MP z 2021, poz. 48), przeprowadził już wielokrotnie - w ramach postępowania kasacyjnego - testy niezależności i bezstronności tej sędzi, które dały wynik negatywny (zob. m.in. wyroki Sądu Najwyższego: z 12 grudnia 2023 r., II KK 74/22; z 20 grudnia 2023 r., II KK 76/23; z 8 lutego 2024 r., II KK 296/23; z 15 lutego 2024 r., II KK 37/23; z 12 marca 2024 r., II KK 506/23; z 4 kwietnia 2024 r., II KK 368/22; z 10 kwietnia 2024 r., II KK 297/23; z 17 kwietnia 2024 r., II KK 168/23; z 18 kwietnia 2024 r., II KK 527/23; z 13 II KK 122/26 9 listopada 2024 r., II KK 394/24; z 26 marca 2025 r., II KK 39/25 oraz z 15 kwietnia 2026 r., II KK 19/25). Sąd Najwyższy w niniejszym składzie w pełni aprobuje argumentację wyrażoną w uzasadnieniach przywołanych wyroków, ze szczególnym uwzględnieniem wyczerpujących wywodów zawartych w uzasadnieniach orzeczeń w sprawach II KK 74/22 i II KK 76/23, przyjmując ją za własną. Dlatego też w dalszej części uzasadnienia wskazano zwięźle i zbiorczo jedynie te okoliczności, które w kolejnych sprawach przesądzały o negatywnym rezultacie wspomnianych testów. 1. Sędzia X. Y. została powołana do pełnienia urzędu na stanowisku sędziego sądu apelacyjnego w Sądzie Apelacyjnym w Warszawie wskazanym wyżej postanowieniem Prezydenta RP, przy czym uzyskała nominację na to stanowisko w wyniku wadliwej procedury przed Krajową Radą Sądownictwa, która w uchwale nr [...] z dnia [...] 2019 r. przedstawiła Prezydentowi RP wniosek o jej powołanie do pełnienia urzędu na stanowisku sędziego sądu apelacyjnego w Sądzie Apelacyjnym w Warszawie. 2. Jej kandydatura uzyskała jednogłośnie pozytywną opinię Kolegium Sądu Apelacyjnego w Warszawie, jednak nie uzyskała opinii przedstawicieli społeczności sędziowskiej, albowiem ówcześnie Zgromadzenie Przedstawicieli Sędziów Apelacji Warszawskiej odroczyło opiniowanie kandydatów w konkursach na wolne stanowiska sędziowskie. 3. Decyzjami Ministra Sprawiedliwości sprzed daty uzyskania nominacji na stanowisko sędziego Sądu Apelacyjnego w Warszawie sędzia X. Y. została delegowana do pełnienia obowiązków sędziego w Sądzie Apelacyjnym w Warszawie. 4. Dalsza delegacja sędziego do Sądu Apelacyjnego w Warszawie z dnia 27 lutego 2019 r. podpisana przez podsekretarza stanu w Ministerstwie Sprawiedliwości Ł.P. została udzielona pomimo negatywnej opinii Kolegium Sądu Okręgowego w Warszawie wynikającej z „trudnej sytuacji kadrowej Sądu Okręgowego w Warszawie”, a także pomimo braku wyrażenia zgody na dalsze delegowanie tej sędzi przez Prezes Sądu Okręgowego w Warszawie. 5. W piśmie z dnia 16 marca 2018 r. sędzia X. Y. oświadczyła, że wyraża zgodę na powierzenie jej obowiązków sędziego sądu dyscyplinarnego. II KK 122/26 10 6. Po dobrowolnym przedstawieniu swojej kandydatury przez wskazaną sędzię Minister Sprawiedliwości decyzją z dnia [...] 2018 r. powierzył jej z dniem 1 lipca 2018 r. obowiązki sędziego Sądu Dyscyplinarnego przy Sądzie Apelacyjnym w […] na okres sześciu lat. 7. Od maja 2020 r., sędzia X. Y. pełniła funkcję Prezesa Sądu Dyscyplinarnego przy Sądzie Apelacyjnym w […]. Zdecydowała się ona objąć te funkcje – pomimo, że powołania na to stanowisko dokonał T.P., ówczesny Prezes Sądu Najwyższego kierujący pracą Izby Dyscyplinarnej, która to Izba nie stanowiła sądu w rozumieniu konstytucyjnym lecz organ usytuowany w strukturze sądownictwa w taki sposób, który pozwalał określić go mianem „sądu wyjątkowego - specjalnego”. Zastrzeżenia te zostały zresztą wprost i jednoznacznie wypowiedziane w uzasadnieniu przywołanej już uchwały trzech połączonych Izb Sądu Najwyższego z dnia 23 stycznia 2020 r., która w tym zakresie wdrażała standard oceny niezależności sądu wyznaczony przez Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej w wyroku z dnia 19 listopada 2019 r., A.K. i in. (niezależność Izby Dyscyplinarnej Sądu Najwyższego, sprawy C 585/18, C 624/18 i C 625/18, EU:C:2019:982). Brak niezależności tego organu został potwierdzony orzeczeniami zarówno ETPCz (por. wyrok Reczkowicz p. Polsce), jak i Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej (por. m.in.: postanowienie Wiceprezesa Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej z dnia 14 lipca 2021 r., Komisja Europejska p. Rzeczypospolitej Polskiej, C-204/21 R, ECLI:EU:C:2021:593). 8. Sędzia X. Y. zdecydowała się objąć stanowisko Prezesa Sądu Dyscyplinarnego przy Sądzie Apelacyjnym w […] pomimo wielu przejawów nadużywania przez Ministra Sprawiedliwości środków dyscyplinowania sędziów w celu zniechęcenia ich do uwzględniania w orzecznictwie standardów wyznaczonych przez trybunały europejskie. 9. W latach 2017 – 2023 sędzia była również kilkukrotnie powoływana w skład Komisji Egzaminacyjnych jako przedstawicielka Ministra Sprawiedliwości. Miało to miejsce na mocy zarządzeń Ministra Sprawiedliwości szczegółowo opisanych m. in. we wskazanej sprawie Sądu Najwyższego II KK 39/25. 10. Na mocy uchwały nr [...] Państwowej Komisji Wyborczej z dnia [...] 2023 r. w sprawie powołania komisarzy wyborczych sędzia X. Y. została powołana na II KK 122/26 11 stanowisko Komisarza wyborczego [...]. Należy przypomnieć, że zgodnie z art. 166 § 3 ustawy z dnia z dnia 5 stycznia 2011 r. – Kodeks wyborczy (t.j. Dz. U. z 2023 r., poz. 2408) komisarzy wyborczych powołuje na okres 5 lat Państwowa Komisja Wyborcza na wniosek ministra właściwego do spraw wewnętrznych, a więc w wyniku rekomendacji przedstawiciela władzy wykonawczej. 11. Postanowieniem z dnia 24 kwietnia 2023 r., sygn. akt II AKzw 285/23, Sąd Apelacyjny w Warszawie, w składzie SSA X. Y., na podstawie art. 40 § 1 p.u.s.p. wytknął Sądowi Okręgowemu w Warszawie zastosowanie w rozpatrywanej sprawie standardu prawa do sądu należycie obsadzonego, który to standard - zdaniem tego Sądu - wynikał z orzecznictwa trybunałów europejskich, pomimo że – wbrew zasadzie nemo iudex in causa sua – postanowienie zawierające wytyk zostało wydane przez Sąd Apelacyjny z udziałem sędziego, którego w tożsamym stopniu dotyczy okoliczność stanowiąca w przedmiotowej sprawie podstawę zawieszenia postępowania wykonawczego, co było podstawą udzielenia wytyku. Przystąpienie przez sędziego X. Y. do wadliwej procedury awansowej, toczącej się przed upolitycznioną Krajową Radą Sądownictwa i to do sądu usytuowanego najwyżej w strukturze sądów powszechnych, w powiązaniu z przyjęciem funkcji najpierw sędziego, a potem prezesa Sądu Dyscyplinarnego, czyniąc to w okresie, w którym sędziowie stosujący przepisy prawa, w tym – międzynarodowego i respektujący gwarancje procesowe stron spotykali się z tego tytułu z represjami tylko dlatego, że ich postępowanie nie odpowiadało doraźnym oczekiwaniom politycznym ówczesnej koalicji rządzącej, miały podstawowe znaczenie przy ocenie o niedochowaniu przez wymienioną sędzię standardu bezstronności w jej wymiarze instytucjonalnym. Dlatego uznać należało, że udział SSA X. Y. w składzie sądu rozpatrującym wniesione apelacje w przedmiotowej sprawie, nie zapewniał prawa do sądu niezawisłego i niezależnego, ustanowionego ustawą w znaczeniu konstytucyjnym i konwencyjnym. Trybunał Sprawiedliości Unii Europejskiej w wyrokach wydanych w dniu 16 lipca 2026 roku (sprawy: C – 96/24, C – 103/24 oraz C – 112/24/25) potwierdził, iż procedura powołania sędziów - ze względu na jej kluczowe znaczenie dla prawidłowego funkcjonowania, legitymacji i wiarygodności władzy sadowniczej – nie II KK 122/26 12 może doprowadzić do powstania uzasadnionych watpliwosci co do niepodatności sędziów na czynniki zewnętrzne ani ich neutralności. Przebieg procedury powołania sędziego może wystarczyć do podważenia jego niezawisłości i bezzstronności, jeżeli doszło do nieprawidłowości, mogących wzbudzić wątpliwosci co do wpływu innych władz na nominację. Uznać należy, że ma to miejsce w szczególnosci wtedy, gdy udział czynnika politycznego ma wiodącą – decydującą rolę w uzyskaniu nominacji sędziowskiej, czego emanacją było w opisanym okresie funkcjonowanie upolitycznionej (ze względu na sposób wyłonienia sędziowskiej części jej składu) Krajowej Rady Sądownictwa. Wobec przestawionych faktów, analiz i wniosków konieczne stało się w niniejszej sprawie uchylenie na podstawie art. 439 § 1 pkt 2 k.p.k. zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania sądowi odwoławczemu. Procedując ponownie w przedmiocie apelacji, Sąd Apelacyjny w Warszawie rozpozna sprawę w składzie nierodzącym wątpliwości co do jego niezależności i bezstronności, a więc wolnym od wad prawnych. Niezależnie od powyższego Sąd Najwyższy wskaże jedną kwestię, którą należy wziąć pod rozwagę przy ponownym rozpoznaniu sprawy, tj. czy w razie zmiany wyroku Sądu Okręgowego w zakresie opisu czynu przypisanego oskarżonemu T.R. w pkt II.a) wyroku Sądu I instancji, a zarzuconemu mu w pkt VIII. aktu oskarżenia (pkt I.1.b. uchylonego wyroku – wyeliminowano ustalenie, że „pozbawienie wolności łączyło się ze szczególnym udręczeniem”, a dotyczyło wziętych zakładników w osobach T.M. i J.P.), winno to nastąpić, również w stosunku do oskarżonego W.S., w zakresie opisu czynu przypisanego mu w pkt I.c), a zarzuconego mu w pkt III. skargi głównej. Kasacje zostały wniesione jedynie na korzyść skazanych, co rodzi określone konsekwencje prawne wynikające z treści pośredniego zakazu reformtionis in peius, albowiem gdy kasacja została wniesiona na korzyść skazanego, to po uchyleniu wyroku i przekazaniu sprawy do ponownego rozpoznania ma zastosowanie art. 443 k.p.k. (por. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 10 stycznia 2024 r., III KK 380/22). Powyższa okoliczność dotyczy oczywiście wprost sytuacji prawnej T.R., ale może mieć również znaczenie dla rozstrzygnięcia wobec W.S., na co zwrócił uwagę obrońca we wniesionym nadzyczajnym środku zaskarżenia. II KK 122/26 13 Z tych też względów orzeczono jak w wyroku. Ponadto rozstrzygnięto o kosztach sądowych postępowania kasacyjnego, w tym wynagrodzeniu na rzecz obróncy z urzędu T.R. za podjęte czynności procesowe, tj. sporządzenie i wniesienie kasacji oraz obronę skazanego przed Sądem Najwyższym. Jacek Błaszczyk Małgorzata Gierszon Jerzy Grubba Michał Laskowski Jarosław Matras [WB] [r.g.]