II KK 104/25
WYROK
W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ
Sąd Najwyższy w składzie:
Dnia 29 maja 2025 r.
Prezes SN Zbigniew Kapiński (przewodniczący)
SSN Adam Roch (sprawozdawca)
SSN Marek Siwek
w sprawie K. W.
skazanego za przestępstwo z art. 178a § 1 k.k.
po rozpoznaniu w Izbie Karnej
na posiedzeniu, w trybie art. 535 § 5 k.p.k.
w dniu 29 maja 2025 r.
kasacji wniesionej przez Prokuratora Generalnego na korzyść
od prawomocnego wyroku Sądu Okręgowego w Zamościu z dnia 6 grudnia 2024 r.,
sygn. II Ka 625/24, zmieniającego wyrok Sądu Rejonowego w Zamościu z dnia 25
września 2024 roku, sygn. II K 831/24
uchyla zaskarżony wyrok w części dotyczącej orzeczonego
wobec K. W. w punkcie I.3 środka karnego w postaci zakazu
prowadzenia pojazdów mechanicznych i sprawę w tym zakresie
przekazuje do ponownego rozpoznania Sądowi Okręgowemu w
Zamościu w postępowaniu odwoławczym.
Adam Roch
Zbigniew Kapiński
Marek Siwek
UZASADNIENIE
II KK 104/25
2
Wyrokiem z dnia 25 września 2024 roku, sygn. II K 831/24, Sąd Rejonowy
w Zamościu na podstawie art. 66 § 1 i 2 k.k. w zw. z art. 67 § 1 k.k. warunkowo
umorzył postępowanie wobec oskarżonego K. W. o czyn polegający na tym, że w
dniu 18 lipca 2024 roku na trasie Ż.– Ż.1, powiatu […], prowadził samochód osobowy
marki A. o nr rej […] w ruchu lądowym znajdując się w stanie nietrzeźwości
wyrażającym się zawartością 0,37 mg/1 alkoholu w wydychanym powietrzu, tj. o czyn
z art. 178a § 1 k.k., na okres 2 lat próby. Jednocześnie na podstawie art. 67 § 3 k.k.
w zw. z art. 39 pkt 3 k.k. orzekł wobec oskarżonego środek karny w postaci zakazu
prowadzenia wszelkich pojazdów mechanicznych na okres 1 roku.
Po rozpoznaniu apelacji prokuratora, wyrokiem z dnia 6 grudnia 2024 roku,
sygn. akt II Ka 625/14, Sąd Okręgowy w Zamościu zmienił zaskarżony wyrok w ten
sposób, że uchylił rozstrzygnięcie o warunkowym umorzeniu postępowania i
związane z nim rozstrzygnięcia i oskarżonego K. W. uznał za winnego popełnienia
zarzuconego czynu z art. 178a § 1 k.k., za który wymierzył mu karę grzywny 200
stawek dziennych, ustalając wysokość jednej stawki dziennej grzywny na kwotę 10
złotych. Jednocześnie na podstawie art. 42 § 2 k.k. orzekł wobec oskarżonego zakaz
prowadzenia pojazdów mechanicznych w ruchu lądowym z wyłączeniem pojazdów,
na które wymagane jest prawo jazdy kategorii „T”.
Kasację od powyższego rozstrzygnięcia na korzyść skazanego w części obejmującej
rozstrzygnięcie w przedmiocie orzeczonego środka karnego wniósł Prokurator
Generalny, zarzucając rażące i mające istotny wpływ na treść orzeczenia naruszenie
prawa materialnego, tj. art. 43 § 1 k.k. w zw. z art. 42 § 2 k.k. w zw. z art. 39 pkt 3
k.k., polegające na orzeczeniu wobec K. W. w wydanym wyroku reformatoryjnym
środka karnego w postaci zakazu prowadzenia pojazdów mechanicznych w ruchu
lądowym, z wyłączeniem pojazdów na które wymagane jest prawo jazdy kategorii „T”,
bez wskazania okresu obowiązywania tego środka, podczas gdy przepisy art. 43 § 1
k.k. i art. 42 § 2 k.k. wskazują, że zakaz powyższy winien być orzeczony w granicach
od 3 do 15 lat, co obliguje sąd do określenia czasokresu obowiązywania środka
karnego. Podnosząc powyższy zarzut Prokurator Generalny wniósł o uchylenie
wyroku w zaskarżonej części i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania w
postępowaniu odwoławczym.
II KK 104/25
3
Sąd Najwyższy zważył co następuje.
Kasacja Prokuratora Generalnego okazała się oczywiście zasadna, co
umożliwiło jej rozpoznanie na posiedzeniu w trybie art. 535 § 5 k.p.k.
Zaskarżony nadzwyczajnym środkiem zaskarżenia wyrok bezspornie wydany
został z rażącym naruszeniem przepisów prawa karnego materialnego, wskazanych
w zarzucie kasacji, które to uchybienie – z racji swojego charakteru – miało istotny
wpływ na jego treść. Sąd Okręgowy wskutek orzeczenia reformatoryjnego
samodzielnie orzekł wobec K. W. środek karny w postaci zakazu prowadzenia
pojazdów mechanicznych w ruchu lądowym z wyłączeniem pojazdów, na które
wymagane jest prawo jazdy kategorii „T” (punkt I.3 wyroku sądu odwoławczego).
Wbrew obowiązkowi wynikającemu z treści art. 43 § 1 k.k., nie określił jednak czasu
obowiązywania tego środka karnego, a przypomnieć należy, iż zgodnie z tym
przepisem zakaz wymieniony w art. 39 pkt 3 k.k. orzeka się w latach, w tym
przypadku, zgodnie z art. 42 § 2 k.k., od lat 3 do lat 15. W związku z wymogiem
określenia w wyroku, jak długo orzeczony zakaz ma obowiązywać (art. 413 § 1 pkt 2
k.p.k.), wykluczona jest możliwość precyzowania tego okresu w postępowaniu
wykonawczym. Czasu obowiązywania zakazu nie da się więc określić wykorzystując
dyspozycję art. 13 § 1 k.k.w. i zasadę in dubio pro reo (wyrok Sądu Najwyższego z
dnia 14 listopada 2008 r., V KK 256/08, OSNwSK 2008/1/2298; wyrok Sądu
Najwyższego z dnia 21 lutego 2021 r., IV KK 520/20, LEX nr 3150229). Postąpienie
sądu odwoławczego doprowadziło zatem do sytuacji, w której doszło nie tylko do
rażącego naruszenia prawa, ale i w efekcie do niekorzystnego ukształtowania
sytuacji oskarżonego. Brak określenia czasu obowiązywania środka karnego
przekształca go wszak, wbrew woli ustawodawcy, w środek bezterminowy (por.
wyrok SN z dnia 25 lutego 2022 r., IV KK 696/21, LEX nr 3405192; wyrok SN z dnia
25 kwietnia 2024 r., II KK 620/23, LEX nr 3711572).
W związku z powyższym, rażące naruszenie wskazanych w kasacji przepisów
przez sąd odwoławczy jawi się jako oczywiste, tak jak i istotność wpływu tego
uchybienia na treść zaskarżonego kasacją wyroku. Stąd też wyrok Sądu
Okręgowego w Zamościu w zaskarżonej części należało uchylić na posiedzeniu i w
II KK 104/25
4
tym zakresie sprawę przekazać mu do ponownego rozpoznania w postępowaniu
odwoławczym.
Przy ponownym rozpoznaniu sprawy w przedmiocie środka karnego sąd
odwoławczy będzie miał na względzie powyżej wyeksponowane uwagi, bacząc na
prawidłowe zastosowanie norm prawa materialnego.
Biorąc powyższe pod uwagę, Sąd Najwyższy orzekł jak na wstępie.
Adam Roch Zbigniew Kapiński Marek Siwek
[SOP]
[r.g.]
