II CSKP 1814/22
WYROK
W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ
Sąd Najwyższy w Izbie Cywilnej w składzie:
23 maja 2025 r.
SSN Grzegorz Misiurek (przewodniczący)
SSN Paweł Grzegorczyk (sprawozdawca)
SSN Karol Weitz
po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym 23 maja 2025 r. w Warszawie
skargi kasacyjnej Wspólnoty Mieszkaniowej nieruchomości
przy ul. […] w W.
od wyroku Sądu Apelacyjnego w Warszawie
z 10 grudnia 2021 r., V ACa 503/17,
w sprawie z powództwa Wspólnoty Mieszkaniowej nieruchomości
przy ul. […] w W.
przeciwko A.B.
o zapłatę,
1. oddala skargę kasacyjną;
2. obciąża kosztami postępowania kasacyjnego powódkę,
pozostawiając ich wyliczenie referendarzowi sądowemu.
Paweł Grzegorczyk Grzegorz Misiurek Karol Weitz
(K.G.)
II CSKP 1814/22
2
UZASADNIENIE
Wyrokiem z dnia 20 października 2016 r. Sąd Okręgowy Warszawa-Praga
w Warszawie oddalił powództwo Wspólnoty Mieszkaniowej przy ul. […] w W.
przeciwko A.B. o zapłatę (pkt 1) i orzekł o kosztach postępowania (pkt 2).
Sąd Okręgowy ustalił, że pozwany jest właścicielem lokali użytkowych nr […],
[…]1, […]2, […]3, […]4 i […]5 w budynku przy ul. […] w W.. Posiada ponadto udział
w wysokości 6000/100000 w lokalu użytkowym nr […]6 i udział w lokalu garażowym.
Pozwany nie dokonuje w całości wpłat z tytułu opłat eksploatacyjnych związanych z
lokalami stanowiącymi jego własność lub współwłasność i kosztami zarządu
nieruchomością wspólną, wyliczonymi na podstawie uchwał nr […], nr […]1 i nr […]2.
W ocenie Sądu Okręgowego, powództwo podlegało oddaleniu. Odwołując się
do art. 13 ust. 1 ustawy z dnia 24 czerwca 1994 r. o własności lokali (jedn. tekst:
Dz. U. z 2021, poz. 1048, dalej - „u.w.l.”), a także art. 14 i art. 15 ust. 1 u.w.l. Sąd
podkreślił, że o ile obowiązek właściciela lokalu ponoszenia określonych ciężarów
finansowych na rzecz wspólnoty mieszkaniowej ma źródło w powołanych przepisach,
o tyle jego konkretyzacja następuje w stosownych uchwałach wspólnoty. Zgodność
uchwały wspólnoty mieszkaniowej z prawem i zasadami prawidłowej gospodarki
podlega kontroli sądowej w procesie wszczętym na podstawie art. 25 u.w.l. Pozwany,
podnosząc wadliwość uchwał, na podstawie których powódka wyliczyła wysokość
zaległości z tytułu nieuiszczonych zaliczek, nie wykazał, że którakolwiek z tych
uchwał została uchylona w następstwie wytoczenia powództwa na podstawie
art. 25 u.w.l.
Jednakże, jak zauważył Sąd Okręgowy, sprawdzenie prawidłowości wyliczeń
powódki, wobec tego, że pozwany kwestionował roszczenie co do zasady, jak i co
do wysokości, wymagało wiadomości specjalnych. Sąd wprawdzie, na wniosek
powódki, dopuścił dowód z opinii biegłego, powódka nie wywiązała się jednak
z obowiązku wpłacenia zaliczki na ten cel w kwocie 1000 zł pod rygorem pominięcia
dowodu. Zaniechanie to, w powiązaniu z ciążącym na powódce ciężarem dowodu,
musiało rzutować na jej niekorzyść i prowadziło do oddalenia powództwa.
Sąd Apelacyjny w Warszawie, na skutek apelacji powódki, wyrokiem z dnia
10 grudnia 2021 r., w pkt I zmienił zaskarżony wyrok: w punkcie pierwszym w części
II CSKP 1814/22
3
w ten sposób, że zasądził od pozwanego na rzecz powódki kwotę 20 511,91 zł wraz
z ustawowymi odsetkami od dnia 23 lipca 2015 r. do dnia zapłaty; w punkcie drugim
w ten sposób, że zasądził od powódki na rzecz pozwanego kwotę 1335,26 zł tytułem
zwrotu kosztów postępowania; w pkt II oddalił apelację w pozostałym zakresie
i w pkt III-IV orzekł o kosztach postępowania apelacyjnego.
Sąd Apelacyjny podzielił zarzut naruszenia art. 232 zdanie drugie k.p.c.,
wskazując na niezamierzony błąd powódki przy uiszczaniu zaliczki na poczet
wynagrodzenia biegłego. W związku z tym dopuścił dowód z opinii biegłego i dokonał
szerokich, uzupełniających ustaleń faktycznych, dotyczących podejmowanych przez
powódkę uchwał o numerach: […]3, […]4, […]5, […], […]1, […]2
i […]6, przekształceń własnościowych nieruchomości, w której działa powódka,
a także wysokości zadłużenia pozwanego wynikającej z nieuiszczania kosztów
zarządu i zaliczek wynikających z uchwał nr […] i […]1 w zakresie przypadającym na
pozwanego w związku ze stanowiącymi jego własność odrębnymi lokalami nr […],
[…]1, […]2, […]3, […]4 i […]5 i udziałem w lokalu garażowym oraz wynikających z
uchwał nr […]1 i […]2 w związku z należącym do pozwanego udziałem w lokalu nr
[…]6, z uwzględnieniem, że na podstawie łączącego strony porozumienia z dnia 4
września 2013 r. pozwany wpłacał także zaliczkę na utrzymanie garażu. Zaległość
ta, ustalona na podstawie opinii biegłego, wynosiła 20 511,91 zł, co –
z uwzględnieniem odsetek za opóźnienie – prowadziło do odpowiedniej zmiany
zaskarżonego apelacją wyroku.
Skargę kasacyjną od tego wyroku wniosła powódka, zaskarżając orzeczenie
w części, tj. w zakresie pkt II, w którym to punkcie Sąd Apelacyjny oddalił powództwo
ponad zasądzoną wyrokiem w pkt I kwotę 20 511,91 zł, tj. co do kwoty
103 237,09 zł, zarzucając naruszenie art. 233 § 1 k.p.c.; art. 233 § 1 w związku
z art. 286 k.p.c.; art. 233 § 1 w związku z art. 227 w związku z art. 232 k.p.c.; art. 103
§ 1 i 2 k.c.; art. 6 u.w.l.; art. 199 k.c. oraz art. 12 ust. 3 w związku z art. 13 u.w.l. Na
tej podstawie wniosła o uchylenie zaskarżonego wyroku w zakresie pkt II i
zobowiązanie Sądu Apelacyjnego do przeprowadzenia dowodu z opinii biegłego w
sposób określony we wniosku powódki.
II CSKP 1814/22
4
W skardze zawarto również wniosek dowodowy o przeprowadzenie dowodu
z wyroku Sądu Najwyższego z dnia 2 czerwca 2021 r., I CSKP 54/21,
z uzasadnieniem.
Sąd Najwyższy zważył, co następuje:
W zakresie dopuszczalności merytorycznego rozpoznania skargi kasacyjnej
ze względu na sposób wyznaczenia składu orzekającego (art. 80 § 1 ustawy
z dnia 8 grudnia 2017 r. o Sądzie Najwyższym, jedn. tekst: Dz. U. z 2024 r.,
poz. 622), należało odwołać się odpowiednio do rozważań poczynionych
m.in. w wyrokach Sądu Najwyższego z dnia 10 stycznia 2025 r., II CSKP 1885/22
i II CSKP 172/24, które Sąd Najwyższy podziela, nie stwierdzając przeszkód do
merytorycznego rozpoznania sprawy w niniejszym składzie.
Odniesienie się do zarzutów skargi kasacyjnej należało poprzedzić
ogólniejszym spostrzeżeniem co do zakresu i charakteru kontroli kasacyjnej
realizowanej przez Sąd Najwyższy. Jak wielokrotnie wskazywano w judykaturze
i nauce, skarga kasacyjna jest środkiem zaskarżenia przysługującym po rozpoznaniu
sprawy w dwóch instancjach sądowych, które dysponują pełną kompetencją
w zakresie gromadzenia materiału faktycznego i dowodowego oraz oceny prawnej.
Zakres kontroli kasacyjnej jest w związku z tym ograniczony i odpowiada ustrojowej
roli Sądu Najwyższego jako „sądu prawa”. Ograniczenie to polega z jednej strony na
wyłączeniu skuteczności zarzutów dotyczących ustaleń faktycznych lub oceny
dowodów (art. 3983 § 3 k.p.c.) i związaniu Sądu Najwyższego podstawą faktyczną
zaskarżonego orzeczenia (art. 39813 § 2 k.p.c.), z drugiej zaś na ograniczeniu kognicji
Sądu Najwyższego do zarzutów powołanych w podstawach kasacyjnych,
z zastrzeżeniem nieważności postępowania (art. 39813 § 1 k.p.c.).
Pierwsze z tych ograniczeń wyłącza możliwość skutecznego oparcia skargi
kasacyjnej na zarzutach naruszenia przepisów prawa procesowego, które regulują
dokonywanie ustaleń faktycznych w warunkach swobody sędziowskiej, w tym
zwłaszcza w warunkach swobodnej oceny dowodów. Dotyczy to w szczególności –
choć nie tylko – art. 233 § 1 k.p.c. (por. np. wyrok Sądu Najwyższego z dnia
13 kwietnia 2017 r., I CSK 93/17 i powołane tam orzecznictwo, a także wyroki Sądu
Najwyższego z dnia 27 sierpnia 2020 r., I CSK 411/19, OSNC 2021, nr 3, poz. 20
II CSKP 1814/22
5
i z dnia 23 czerwca 2022 r., II CSKP 262/22). A fortiori prowadzi to do wniosku, że
Sąd Najwyższy nie prowadzi postępowania dowodowego w zakresie faktów istotnych
dla rozstrzygnięcia sprawy (art. 227 k.p.c.). Drugie ograniczenie oznacza natomiast,
że z wyjątkiem nieważności postępowania, o granicach kontroli kasacyjnej decyduje
strona skarżąca, co koresponduje z profesjonalnym charakterem postępowania
kasacyjnego (art. 871 k.p.c.) i naczelną zasadą dyspozycyjności (por. wyrok Sądu
Najwyższego z dnia 24 czerwca 2022 r., II CSKP 252/22, OSNC-ZD 2023, nr D,
poz. 44).
Uwaga ta była o tyle konieczna, że rozpoznawana skarga kasacyjna została
oparta w szerokim zakresie na zarzutach naruszenia art. 233 § 1 k.p.c., przy czym
kwestie objęte tymi zarzutami dotyczyły głównego nurtu argumentacji powódki.
Zarzuty te – z powołanych wyżej przyczyn – były a priori niedopuszczalne, a tym
samym nie mogły zostać wzięte pod uwagę przez Sąd Najwyższy i wywrzeć wpływu
na wynik postępowania kasacyjnego.
Za niedopuszczalny, a tym samym pozbawiony skuteczności, należało zatem
uznać zarzut naruszenia art. 233 § 1 k.p.c. związany z faktem głosowania
pozwanego za uchwałą nr […]2, a także pozostałe zarzuty naruszenia prawa
procesowego w zakresie, w jakim podnoszono w nich błędną ocenę dowodów,
sprowadzającą się do naruszenia art. 233 § 1 k.p.c. A fortiori za niedopuszczalny
należało uznać złożony w skardze wniosek dowodowy, w zakresie, w jakim miałby
on rzutować na podstawę faktyczną stanowiącą punkt odniesienia przy ocenie
zarzutów kasacyjnych.
Za nieskuteczny należało uznać także zarzut naruszenia art. 286 k.p.c. przez
oddalenie wniosku o przeprowadzenie dowodu z opinii biegłego na podstawie
dokumentów znajdujących się w biurze administratora powódki. Jakkolwiek
stanowisko Sądu Apelacyjnego, że podłożem dowodu z opinii biegłego mogą być
wyłącznie dokumenty znajdujące się w aktach sprawy, należało uznać za zbyt
kategoryczne, to Sąd Apelacyjny wyjaśnił jednocześnie, że powódka nie wnosiła
o przeprowadzenie dowodu z dokumentów znajdujących się we władaniu osoby
trzeciej (art. 248 k.p.c.), lecz twierdziła, że biegły powinien uczynić te dokumenty
przedmiotem badania. Chodziło zatem, jak przyjął Sąd, o takie dokumenty, które nie
zostały procesowo skutecznie włączone do materiału sprawy w związku z brakiem
II CSKP 1814/22
6
inicjatywy dowodowej strony, a tym samym pozostawały poza granicami kontroli
sądu i strony przeciwnej.
W takiej sytuacji nie można Sądowi Apelacyjnemu stawiać zarzutu, że nie
uczynił tych dokumentów podstawą dodatkowej opinii biegłego. Zapatrywanie to nie
koliduje ze stanowiskiem akcentowanym w skardze, według którego możliwe jest
uzupełnienie materiału dowodowego niezbędnego do sporządzenia opinii
(zob. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 26 lutego 2009 r., IV CSK 418/08), ponieważ
nie chodzi o to, iżby wykluczyć możność przeprowadzenia dodatkowych dowodów
w celu poszerzenia materiału, na którym biegły oprze opinię, lecz o to, że podłoże
opinii biegłego powinny stanowić fakty i dowody prawidłowo włączone do materiału
sprawy. Jeżeli zaś zdaniem skarżącej Sąd błędnie uznał, że dokumenty źródłowe nie
zostały włączone do materiału sprawy, to do skutecznego podważenia tego
stanowiska nie był wystarczający zarzut naruszenia art. 286 k.p.c., który ustanawia
jedynie na rzecz sądu możliwość zażądania ustnego lub pisemnego uzupełnienia
opinii biegłego, ewentualnie zaś – dodatkowej opinii od tych samych lub innych
biegłych. Innych zarzutów w tej materii, poza niedopuszczalnym zarzutem
naruszenia art. 233 § 1 k.p.c., w skardze nie podniesiono. Poza sporem jest przy tym,
że art. 286 k.p.c. nie obliguje sądu w każdym przypadku do zasięgnięcia – na żądanie
strony – dodatkowej opinii tego samego lub innych biegłych.
Z uzasadnienia skargi kasacyjnej wynikało ponadto, że powódka wiązała
rozważany zarzut ze stanowiskiem Sądu Apelacyjnego, według którego dochodzona
pozwem należność nie obejmowała zaliczek z tytułu opłat za media dostarczane do
lokalu pozwanego, a twierdzenia powódki powołane w tej mierze w postępowaniu
apelacyjnym prowadzą do rozszerzenia powództwa, co na etapie postępowania
apelacyjnego jest niedopuszczalne (art. 383 k.p.c.). Powódka nie zgadzała się z tym
stanowiskiem, jednakże do jego skutecznego podważenia konieczne było powołanie
w skardze zarzutu naruszenia art. 383 k.p.c., który nie został objęty podstawami
kasacyjnymi. W zakresie zaś, w jakim powódka podnosiła, że złożone przez nią do
materiału sprawy zestawienia naliczeń i wpłat powinny stanowić wystarczającą
podstawę wyliczenia zadłużenia pozwanego, wywód ten stanowił niedopuszczalną
w postępowaniu kasacyjnym polemikę z oceną dowodów, stanowiącą domenę
Sądów meriti.
II CSKP 1814/22
7
Odrębną i ogólniejszą kwestią jest wreszcie to, że rozważany zarzut został
nieprawidłowo skonstruowany. Skoro skarga kasacyjna jest środkiem zaskarżenia
od wyroku sądu drugiej instancji (art. 3981 k.p.c.), a twierdzone przez stronę
uchybienia procesowe dotyczą przepisów regulujących postępowanie przed sądem
pierwszej instancji, to zarzut naruszenia tych przepisów – dla swojej skuteczności –
powinien być odpowiednio powiązany z przepisami regulującymi postępowanie
apelacyjne, czego w złożonej skardze zabrakło (por. np. wyroki Sądu Najwyższego
z dnia 11 maja 2017 r., II CSK 541/16 i z dnia 6 czerwca 2023 r., II CSKP 950/22
oraz powołane tam dalsze orzecznictwo).
Powódka zarzuciła również naruszenie art. 233 § 1, art. 227 i art. 232 k.p.c.
w kontekście uchwały nr […]6, której podjęcie, zdaniem powódki, potwierdzało, że
uchwałą nr […]2 właściciele lokali użytkowych zawarli z powódką umowę
w sprawie ustalenia wysokości pobierania i egzekwowania zaliczek. Pomijając
wzmiankowaną już niedopuszczalność zarzutu naruszenia art. 233 § 1 k.p.c.,
należało zwrócić uwagę, że art. 227 k.p.c. określa ogólnie przedmiot dowodu
w postępowaniu cywilnym i może zostać naruszony tylko wówczas, gdyby sąd meriti
przeprowadził dowód prawdziwości twierdzenia nieistotnego dla rozstrzygnięcia
sprawy, ewentualnie zaś – w powiązaniu z innymi przepisami – odmówił
przeprowadzenia dowodu prawdziwości powołanego przez stronę twierdzenia,
istotnego dla rozstrzygnięcia sprawy. Taka sytuacja – w rozważanym kontekście –
nie miała miejsca, skoro Sąd Apelacyjny uwzględnił uchwałę nr […]6 w podstawie
faktycznej wyroku. Jeżeli zaś, zdaniem powódki, Sąd Apelacyjny nie przypisał
rozważanej uchwale właściwych konsekwencji materialnoprawnych, właściwą
płaszczyzną do oceny tej kwestii są rozważania materialnoprawne, które zostaną
przedstawione w dalszej części uzasadnienia.
Reasumując, zarzuty naruszenia prawa procesowego należało uznać za
bezzasadne.
W ramach podstawy kasacyjnej dotyczącej naruszenia przepisów prawa
materialnego powódka zarzucała naruszenie art. 6 u.w.l. i art. 199 k.c., twierdząc, że
Sąd Apelacyjny nieprawidłowo uznał, iż powódka nie była uprawniona do naliczania
wobec pozwanego opłat zgodnie z uchwałą nr […]2 w odniesieniu do lokali
II CSKP 1814/22
8
użytkowych stanowiących odrębną własność pozwanego, mimo że uprzednią
uchwałą nr […]4 doszło do powierzenia powódce zarządzania tymi lokalami.
Przepis art. 6 u.w.l. w powiązaniu z art. 331 k.c. jest źródłem zdolności prawnej
i zdolności sądowej wspólnoty mieszkaniowej. W uchwale składu siedmiu sędziów
Sądu Najwyższego z dnia 21 grudnia 2007 r., III CZP 65/07, OSNC 2008, nr 7-8,
poz. 69, przyjęto, że wspólnocie mieszkaniowej, jako jednostce organizacyjnej
określonej w art. 331 k.c., przysługuje zdolność prawna, a zatem zdolność do bycia
podmiotem praw i obowiązków w sferze stosunków cywilnoprawnych.
W uzasadnieniu tej uchwały wskazano zarazem, że zdolność ta została ograniczona
do praw i obowiązków związanych z zarządzaniem (administrowaniem)
nieruchomością wspólną, a w skład majątku wspólnoty, odrębnego od majątków
właścicieli lokali, mogą wejść jedynie prawa i obowiązki związane
z gospodarowaniem nieruchomością wspólną. W późniejszym orzecznictwie,
niezależnie od wątpliwości podnoszonych co do zasadności tego zastrzeżenia,
przyjęto, że nie stoi ono na przeszkodzie nabywaniu przez wspólnotę mieszkaniową
określonych praw i obowiązków dotyczących samodzielnych lokali, stanowiących
własność członków wspólnoty, jeżeli jest to funkcjonalnie związane z zarządzaniem
nieruchomością wspólną i potrzebami właścicieli lokali (por. wyroki Sądu
Najwyższego z dnia 26 czerwca 2015 r., I CSK 312/14, z dnia 7 października
2021 r., IV CSKP 43/21, OSNC-ZD 2022, nr C, poz. 41 i z dnia 16 listopada 2021 r.,
I CSKP 244/21, OSNC 2022, nr 11, poz. 111 oraz powołane tam dalsze
orzecznictwo, a także wyrok Sądu Apelacyjnego w Warszawie z dnia 11 lipca
2019 r., V ACa 478/18).
In casu przedmiot zarządu powódki miały stanowić – obok nieruchomości
wspólnej – odrębne lokale użytkowe stanowiące własność i współwłasność członków
wspólnoty. Wbrew stanowisku powódki, Sąd Apelacyjny nie zanegował, aby
powierzenie wspólnocie mieszkaniowej tego rodzaju zarządu i dochodzenie przez
wspólnotę od właścicieli lokali roszczeń związanych z tym zarządem było niemożliwe
ze względu na wyjście poza granice zdolności prawnej wspólnoty mieszkaniowej.
Sąd Apelacyjny stwierdził natomiast, że treść uchwały nr […]4, mającej stanowić
źródło powierzenia powódce zarządu tymi lokalami, nie stwarza podstaw do
przyjęcia, iż osoby biorące udział w jej podjęciu wyraziły zgodę na sprawowanie
II CSKP 1814/22
9
przez powódkę zarządu nieruchomościami lokalowymi stanowiącymi odrębną
własność pozwanego, a zgoda na sprawowanie zarządu przez wspólnotę dotyczyła
jedynie lokalu użytkowego nr […]7, a po dokonaniu jego podziału – lokalu nr […]6,
powstałego na skutek podziału lokalu nr […]7.
Stanowisko Sądu Apelacyjnego, według którego uchwała nr […]2 nie mogła
stanowić podstawy dochodzenia przez powódkę od pozwanego wyższych opłat
związanych z lokalami użytkowymi stanowiącymi odrębną własność pozwanego nie
wynikało zatem z założenia, że art. 6 u.w.l. stoi na przeszkodzie powierzeniu
powódce zarządu odrębnymi lokalami użytkowymi przez ich właścicieli. Poglądu
takiego Sąd Apelacyjny nie wyraził; nie uznał również – wbrew argumentacji powódki
– że powierzenie takie w przypadku lokalu będącego przedmiotem współwłasności
jest czynnością przekraczającą zwykły zarząd, a tym samym wymaga
jednomyślności współwłaścicieli. Przeciwnie, Sąd Apelacyjny wskazał wprost, że
powierzenie takie jest dopuszczalne i w przypadku współwłasności stanowi czynność
zwykłego zarządu.
Odrębną kwestią jest, czy w razie powierzenia tego rodzaju zarządu właściwą
formą czynności podejmowanych przez wspólnotę w jego ramach są uchwały.
Bliższe rozważanie tej kwestii było jednak bezprzedmiotowe dla oceny zarzutów
kasacyjnych (por. wyrok Sądu Apelacyjnego w Warszawie z dnia 11 lipca 2019 r.,
V ACa 478/18).
Zarzut naruszenia art. 6 u.w.l. i art. 199 k.c. był zatem nieuzasadniony. Za
nietrafne należało w związku z tym uznać również argumenty powódki wskazujące
na sprzeczność stanowiska Sądu Apelacyjnego w tej materii z poglądem wyrażonym
przez sądy w innych sprawach toczących się między stronami. Ocena dokonana
przez Sąd Apelacyjny nie była bowiem konsekwencją określonej wykładni
art. 6 u.w.l., lecz skutkiem przyjęcia, że powódka nie miała umocowania do
zarządzania lokalami użytkowymi stanowiącymi własność pozwanego,
z zastrzeżeniem lokalu nr […]6, stanowiącego współwłasność pozwanego, a tym
samym – co wynikało wprost z uzasadnienia zaskarżonego wyroku – powódka nie
mogła określać wysokości zaliczek związanych z utrzymaniem innych lokali niż lokal
użytkowy nr III/33, którego współwłaściciele powierzyli powódce zarząd tym lokalem,
godząc się na ponoszenie kosztów określonych w uchwale nr […]2.
II CSKP 1814/22
10
Zakwestionowanie tego poglądu wymagałoby podniesienia zarzutów związanych
z wykładnią treści oświadczenia woli objętego uchwałą nr […]4 (art. 65 § 1 k.c.),
takich zarzutów w skardze jednak nie sformułowano, a tym samym kwestia
prawidłowości wykładni uchwały nr […]4 dokonanej przez Sąd Apelacyjny
pozostawała poza granicami kontroli kasacyjnej (art. 39813 § 1 k.p.c.).
Za nieskuteczny należało uznać również związany z tym zagadnieniem zarzut
naruszenia art. 103 § 1 i 2 k.c. Zdaniem powódki, naruszenie tego przepisu wynikało
z tego, że Sąd Apelacyjny nie przyjął, iż uchwałą nr […]6 doszło do zatwierdzenia
uchwały nr […]2 ze skutkiem wstecznym.
Przepis art. 103 § 1 i 2 k.c. odnosi się do zawarcia umowy przez
pełnomocnika, mimo braku albo z przekroczeniem umocowania. Ważność umowy
zależy w takim przypadku od jej potwierdzenia przez osobę, w której imieniu umowa
została zawarta. W judykaturze przyjęto, że przepis ten może mieć zastosowanie per
analogiam do umowy zawartej przez osobę prawną bez wymaganej do jej ważności
uchwały organu tej osoby (por. uchwała składu siedmiu sędziów Sądu Najwyższego
z dnia 14 września 2007 r., III CZP 31/07, OSNC 2008, nr 2, poz. 14 i uchwała Sądu
Najwyższego z dnia 6 grudnia 2016 r., III CZP 76/12, OSNC 2013, nr 6, poz. 72);
obecnie materia ta jest przedmiotem wyraźnej regulacji w art. 39 k.c. Rozważane
unormowanie ma odpowiednie zastosowanie również do czynności prawnych
dokonanych z naruszeniem przepisów o właściwości i zakresie reprezentacji Skarbu
Państwa (art. 6 ust. 7 ustawy z dnia 16 grudnia 2016 r. o zasadach zarządzania
mieniem państwowym, jedn. tekst: Dz. U. z 2024 r., poz. 125).
Chodzi zatem najogólniej o przypadki, w których oświadczenie woli
zmierzające do zawarcia umowy składa reprezentant niemający ku temu stosownej
kompetencji. Sytuacja taka nie miała miejsca w okolicznościach sprawy, a w skardze
kasacyjnej nie sprecyzowano, w jaki sposób regulacja o tak określonym zakresie
odniesienia miałaby znaleźć zastosowanie do „konwalidowania” uchwały podjętej
przez członków wspólnoty mieszkaniowej. W tym kontekście należało ograniczyć się
do stwierdzenia, że art. 103 k.c. nie może służyć sanowaniu działań wspólnoty
mieszkaniowej podjętych z zamierzonym skutkiem dla jej członków poza
przysługującymi jej ustawowymi kompetencjami.
II CSKP 1814/22
11
Niezależnie od tego, zarzut polegający na błędnym niezastosowaniu
art. 103 § 1 k.c. powódka odnosiła do uchwały nr […]2, która miałaby stać się
przedmiotem konwalidacji. Tymczasem, jak już wyjaśniono wcześniej – podłożem
stanowiska Sądu Apelacyjnego o braku związania pozwanego uchwałą nr […]2
w odniesieniu do lokali użytkowych stanowiących jego odrębną własność był brak
skutecznego powierzenia powódce uchwałą nr […]4 zarządu lokalami użytkowymi
stanowiącymi odrębną własność pozwanego powstałymi w związku z podziałem
lokalu nr […]7, z wyjątkiem lokalu nr […]6, którego pozwany pozostaje
współwłaścicielem. Jeśli zatem powódka nie miała uprawnienia do zarządzania
lokalami użytkowymi stanowiącymi odrębną własność pozwanego, czego w skardze
kasacyjnej skutecznie nie podważono, to brak ten rzutował nie tylko na wadliwość
uchwały nr […]2, w zakresie, w jakim miała ona dotyczyć tych lokali, lecz także
uchwały nr […]6, na co zasadnie wskazał Sąd Apelacyjny.
Na nieskuteczność zarzutów naruszenia przepisów prawa procesowego,
w tym art. 233 § 1 k.p.c., podniesionych w kontekście uchwał nr […]2 i nr […]6
zwracano uwagę już wcześniej.
Ostatni z zarzutów naruszenia prawa materialnego – art. 12 ust. 3 w związku
z art. 13 u.w.l. – nie został rozwinięty w uzasadnieniu podstaw kasacyjnych. Z petitum
skargi wynikało, że powódka opierała ów zarzut na przekonaniu, że uchwała
nr […]2 stanowiła wyraz skorzystania przez wspólnotę mieszkaniową (powódkę)
z uprawnień wynikających z art. 12 ust. 3 u.w.l. Przepis art. 12 ust. 3 u.w.l. dotyczy
jednak możliwości zwiększenia obciążeń właścicieli lokali użytkowych w zakresie
wydatków i ciężarów związanych z utrzymaniem nieruchomości wspólnej, podczas
gdy – jak wynikało z wiążących ustaleń Sądu Apelacyjnego – uchwała nr […]2
dotyczyła kosztów utrzymania lokali stanowiących odrębną własność członków
wspólnoty. Zarzut ten był w konsekwencji nietrafny.
W konkluzji, skarga kasacyjna podlegała oddaleniu w braku uzasadnionych
podstaw.
Z tych względów, na podstawie art. 39814 w związku z art. 98 § 1-11,
art. 108 § 1 zdanie drugie, art. 391 § 1 i art. 39821 k.p.c., Sąd Najwyższy orzekł, jak
w sentencji.
II CSKP 1814/22
Paweł Grzegorczyk
(K.G.)
[SOP]
[r.g.]
12
Grzegorz Misiurek
Karol Weitz