Postanowienie SN z 16 października 1997 r., II CKN 395/97 - jak powołują je inne sądy

„… że o zwrocie wydatków i nakładów z majątku wspólnego na majątek osobisty sąd orzeka z urzędu (we wcześniejszym orzecznictwie w tym kierunku postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 16 października 1997 r., II CKN 395/97 i wyrok Sądu Najwyższego z dnia 30 stycznia 2008 r., III CSK 257/07, OSNC-ZD 2008, nr D, poz. 12).”

„… przedmiotu wchodzącego w skład majątku wspólnego, co do nakładów z majątku osobistego na majątek wspólny (postanowienia SN: z 5 marca 2021 r., IV CSK 30/21; z 16 października 1997 r., II CKN 395/97; z 9 maja 2008 r., III CZP 26/08; z 1 grudnia 2011 r., I CSK 78/11).”

„… zw. z art. 13 § 2 k.p.c., a żądaniem tym sąd jest związany stosownie do art. 321 § 1 k.p.c. w zw. z art. 13 § 2 k.p.c. (porównaj np. postanowienia Sądu Najwyższego z dnia 16 października 1997 r., II CKN 395/97, LEX nr 50532; z dnia 4 kwietnia 2012 r., I CSK 323/11, LEX nr 1164719; z dnia 2 października 2003 r., V CK 239/02, LEX nr 1130187).”

„… (postanowienie Sądu Najwyższego z 16 października 1997 r., II CKN 395/97, niepubl.; postanowienie Sądu Najwyższego z 9 maja 2008 r., III CZP 26/08, OSNC 2009/6/90; postanowienie Sądu Najwyższego z 1 grudnia 2011 r., I CSK 78/11, niepubl.; postanowienie Sądu Najwyższego z …”

„… oraz postanowienia Sądu Najwyższego z dnia 30 października 1969 r., II CKN 395/69, niepubl., z dnia 27 stycznia 1970 r., III CRN 527/69, OSNCP 1970, nr 9, poz. 164, z dnia 16 października 1997 r., II CKN 395/97, niepubl., z dnia 26 marca 2004 r., IV CK 209/03, niepubl., z dnia 5 marca 2008 r., V CSK 447/07, niepubl., z dnia 3 czerwca 2011 r., III CSK 330/10, niepubl., z dnia 9.12.2014 r., III CSK 351/13, …”

„… z majątku osobistego na majątek wspólny sąd orzeka wyłącznie na wniosek, gdyż roszczenia te nie wchodzą w skład majątku wspólnego małżonków (postanowienie Sądu Najwyższego z 16 października 1997 r., II CKN 395/97, niepubl.; postanowienie Sądu Najwyższego z 14 lutego 2018 r., I CSK 215/17, niepubl.; postanowienie Sądu Najwyższego z 13 września 2019 r., IV CZ 33/19, niepubl.).”

„… osobistego na majątek wspólny sąd orzeka wyłącznie na wniosek, gdyż roszczenia te nie wchodzą w skład majątku wspólnego małżonków (por. postanowienia Sądu Najwyższego z dnia 16 października 1997 r., II CKN 395/97, nie publ. z dnia 10 stycznia 2014 r., IV CSK 418/13, nie publ. oraz z dnia 14 lutego 2018 r., I CSK 215/17, nie publ.).”

„… wspólny sąd orzeka wyłącznie na wniosek, a nie z urzędu, gdyż roszczenia te nie wchodzą w skład majątku wspólnego małżonków (por. m.in. postanowienia Sądu Najwyższego z dnia 16 października 1997 r., II CKN 395/97, z dnia 1 grudnia 2011 r., I CSK 78/11, i z dnia 4 kwietnia 2012 r., I CSK 323/11).”

„… 567 § 1 i 3 w związku z art. 618 i 688 k.p.c., w judykaturze (zob. np. postanowienia Sądu Najwyższego z 27 stycznia 1970 r., III CRN 527/69, OSNCP 1970, nr 9, poz. 164 i z dnia 16 października 1997 r., II CKN 395/97, nie publ.) i w piśmiennictwie przyjęto, że o zwrocie wydatków i nakładów z majątku odrębnego na majątek wspólny sąd orzeka wyłącznie na wniosek, gdyż roszczenia te nie wchodzą w skład majątku …”

„… i nakładów z majątku osobistego na majątek wspólny tylko na wniosek (por. m.in. postanowienia Sądu Najwyższego z dnia 9 stycznia 1984 r., III CRN 315/83, nie publ., z dnia 16 października 1997 r., II CKN 395/97, nie publ., z dnia 1 grudnia 2011 r., I CSK 78/11, nie publ., i z dnia 4 kwietnia 2012 r., I CSK 323/11, nie publ.).”

„… stosownie zaś do art. 321 § 1 w zw. z art. 13 § 2 k.p.c., żądaniami tymi sąd jest związany (por. postanowienia Sądu Najwyższego z dnia 4 kwietnia 2012 r. I CSK 323/11, z dnia 16 października 1997 r. II CKN 395/97, z dnia 2 października 2003 r. V CK 239/02, z dnia 15 lutego 2018 r. I CSK 215/17- nie publ.).”

„… na majątek wspólny sąd orzeka wyłącznie na wniosek, gdyż roszczenia te nie wchodzą w skład majątku wspólnego małżonków (por. m.in. postanowienia Sądu Najwyższego z dnia 16 października 1997 r., II CKN 395/97, nie publ., z dnia 1 grudnia 2011 r., I CSK 78/11, nie publ., i z dnia 4 kwietnia 2012 r., I CSK 323/11, nie publ.).”

„… § 2 k.p.c. Stosownie zaś do art. 321 § 1 w zw. z art. 13 § 2 k.p.c., żądaniami tymi sąd jest związany (zob. uzasadnienia postanowień Sądu Najwyższego z dnia 16 października 1997 r., II CKN 395/97, LEX nr 50532 i z dnia 2 października 2003 r., V CK 239/02, niepubl.).”

„W sprawie o podział majątku wspólnego sąd obowiązany jest z urzędu ustalić, czy i jakie wydatki i nakłady poczynione zostały z majątku wspólnego na majątek osobisty i jaka jest ich wartość oraz obowiązany jest orzec o ich zwrocie (uchwała Sądu Najwyższego z dnia 21 lutego 2008 r., III CZP 148/07, oraz postanowienie z dnia 16 października 1997 r., II CKN 395/97).”

„… nie budzi wątpliwości, iż sąd orzeka o zwrocie wydatków i nakładów z majątku osobistego na majątek wspólny tylko na wniosek (zob. np. postanowienie Sądu Najwyższego z 16 października 1997 r., II CKN 395/97, nie publ.)”, a takich nakładów dotyczyło żądanie wnioskodawczyni, nie zaś nakładów z majątku wspólnego na majątek osobisty, które podlegałyby rozliczeniu z urzędu.”

„Sąd Okręgowy wyraził pogląd, że o zwrocie wydatków i nakładów z majątku odrębnego na majątek wspólny sąd orzeka wyłącznie na wniosek zgłoszony w postępowaniu w pierwszej instancji, a nie z urzędu, gdyż roszczenia te nie wchodzą w skład majątku wspólnego małżonków (por. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 16 października 1997 r., II CKN 395/97, LEX nr 50532).”

„… złożony w postępowaniu przed sądem pierwszej instancji (porównaj między innymi orzeczenia Sądu Najwyższego z dnia 27 stycznia 1970 r. III CRN 527/69, OSNCP 1970/9/164, z dnia 16 października 1997 r. II CKN 395/97 i z dnia 1 grudnia 2011 r. I CSK 78/11, niepubl.).”

„… 1 w zw. z art. 13 § 2 k.p.c. Stosownie zaś do art. 321 § 1 w zw. z art. 13 § 2 k.p.c., żądaniami tymi sąd jest związany (zob. uzasadnienia postanowień Sądu Najwyższego z dnia 16 października 1997 r., II CKN 395/97, LEX nr 50532 i z dnia 2 października 2003 r., V CK 239/02, niepublik.).”

„Podstawę dokonania rozliczeń stanowią art. 567 § 1 w zw. z art. 686 k.p.c. W doktrynie i w orzecznictwie nie budzi wątpliwości, że sąd orzeka o zwrocie wydatków i nakładów z majątku osobistego na majątek wspólny tylko na wniosek (zob. np. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 16 października 1997 r., II CKN 395/97, niepubl.).”

„… w trybie przewidzianym w art. 3581 § 3 k.c. O zwrocie wydatków i nakładów z majątku osobistego na majątek wspólny sąd orzeka na wniosek (zob. orzeczenie Sądu Najwyższego z dnia 16 października 1997 r., II CKN 395/97, niepubl.), ale żądanie takie uczestnik zgłosił na podstawie art. 45 k.r.o. Na tle stosowania art. 45 k.r.o. ugruntował się w judykaturze pogląd, że nakłady (wydatki) z majątku odrębnego (osobistego) …”

„W doktrynie i w orzecznictwie nie budzi wątpliwości, że sąd orzeka o zwrocie wydatków i nakładów z majątku osobistego na majątek wspólny tylko na wniosek (zob. np. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 16 października 1997 r., II CKN 395/97, nie publ.), nie ma natomiast zgodności poglądów co do tego, czy o zwrocie wydatków i nakładów z majątku wspólnego na majątek osobisty orzeka na wniosek, czy z urzędu.”

„… / por. w tej kwestii, powołane jedynie dla przykładu, judykaty Sądu Najwyższego z 2 marca 1972, sygn. III CZP 100/71, z 16 października 1997, sygn. II CKN 395/97 oraz z 4 kwietnia 2012, sygn. I CSK 323/11, wszystkie powołane za zbiorem Legalis, a także uwagi J.”

„… w których wykluczono zgłoszenie roszczenia o zwrot nakładów dopiero na etapie postępowania apelacyjnego (postanowienie z 4 kwietnia 2012 r., I CSK 323/11, LEX nr 1164719 i z 16 października 1997 r., II CKN 395/97, LEX nr 50532), przy czym w pierwszym z tych orzeczeń chodziło o nakłady poczynione na wcześniejszym etapie postępowania, w drugim natomiast uznano, że o zwrocie wydatków i nakładów z majątku odrębnego …”

„… wydatków i nakładów z majątku wspólnego na majątek odrębny sąd orzeka z urzędu, bez osobnego żądania uczestników postępowania (vide uzasadnienie postanowienia SN z dnia 16 października 1997 r., II CKN 395/97, lex nr 50532) – co zapewne uczyni Sąd Rejonowy w sprawie o podział majątku wspólnego - nie zachodziła potrzeba przekazania sprawy w zakresie tego roszczenia innemu sądowi w celu rozpoznania sprawy w …”

„SN z dnia 16 października 1997 r. II CKN 395/97, Lex nr 50532) to jednak z powyższej okoliczności nie wynika, że żądanie takie nie może przejść na spadkobierców tego małżonka, który czynił owe nakłady.”

„… stosownie do art. 321 § 1 k.p.c. w zw. z art. 13 § 2 k.p.c., sąd jest związany (vide postanowienia Sądu Najwyższego: z dnia 27 stycznia 1970 r., III CRN 527/69, z dnia 16 października 1997 r., II CKN 395/97, z dnia 4 kwietnia 2012 r. I CSK 323/11).”

„… na majątek wspólny sąd orzeka wyłącznie na wniosek, gdyż roszczenia te nie wchodzą w skład majątku wspólnego małżonków (por. m.in. postanowienia Sądu Najwyższego z dnia 16 października 1997 r., II CKN 395/97, z dnia 1 grudnia 2011 r., I CSK 78/11, i z dnia 4 kwietnia 2012 r., I CSK 323/11).”

„… zwrot jest uzależniony od zgłoszenia żądania (wniosku) (por. uchwała Sądu Najwyższego z 21 lutego 2008 r., III CZP 148/07, OSNC 2009/2/23; postanowienie Sądu Najwyższego z 16 października 1997 r., II CKN 395/97, LEX nr 50532).”

„Orzekanie sądu bez żądania (wniosku) uczestnika nie jest dopuszczalne, gdyż roszczenia te nie wchodzą w skład majątku wspólnego (postanowienia Sądu Najwyższego z 13 maja 2021 r. III CZ 4/21, z 27 czerwca 2019 r. III CSK 1/19, z 24 stycznia 2013 r. V CSK 132/12, z 4 kwietnia 2012 r. I CSK 323/11, z 16 października 1997 r. II CKN 395/97).”

„… majątek wspólny nie wchodzi w skład majątku wspólnego małżonków, a sąd orzeka o tym zwrocie wyłącznie na wniosek, a nie z urzędu (postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 16 października 1997 r. w sprawie II CKN 395/97, postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 27 stycznia 1970 r. w sprawie III CRN 527/69).”

„OSNC 2009/2/23, postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 16 października 1997r., sygn. akt II CKN 395/97, oub.”

„Tymczasem w orzecznictwie Sądu Najwyższego utrwalone jest stanowisko, zgodnie z którym gdy chodzi o wydatki i nakłady poczynione z majątku wspólnego na majątek odrębny (osobisty), sąd uwzględnia je bez osobnego żądania uczestników postępowania, gdyż roszczenia te wchodzą w skład majątku wspólnego, a zatem podlegają podziałowi (por. postanowienie SN z 16.10.1997 r., II CKN 395/97).”

„W postanowieniu z 16.10.1997 r. (II CKN 395/97, L.) SN przyjął założenie, zgodnie z którym roszczenie o zwrot nakładów staje się składnikiem majątku wspólnego.”

„W doktrynie i w orzecznictwie nie budzi wątpliwości pogląd, że sąd orzeka o zwrocie wydatków i nakładów z majątku osobistego na majątek wspólny tylko na wniosek (zob. np. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 16 października 1997 r., II CKN 395/97, Lex nr 50532), a domagający się ich zwrotu zobowiązany jest dokładnie określić te żądania, zgodnie z art. 187 § 1 pkt 1 w zw. z art. 13 § 2 k.p.c..”

„… nie budzi wątpliwości, że sąd orzeka o zwrocie wydatków i nakładów z majątku osobistego na majątek wspólny tylko na wniosek (zob. np. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 16 października 1997 r., II CKN 395/97, Lex nr 50532), a domagający się ich zwrotu zobowiązany jest dokładnie określić te żądania, zgodnie z art. 187 § 1 pkt 1 w zw. z art. 13 § 2 k.p.c. Stosownie zaś do art. 321 § 1 k.p.c. w zw. z …”

„… 94 oraz postanowienia Sądu Najwyższego z dnia 30 października 1969 r., II CKN 395/69, niepubl., z dnia 27 stycznia 1970 r., III CRN 527/69, OSNCP 1970, nr 9, poz. 164, z dnia 16 października 1997 r., II CKN 395/97, niepubl., z dnia 26 marca 2004 r., IV CK 209/03, niepubl., z dnia 5 marca 2008 r., V CSK 447/07, niepubl., z dnia 3 czerwca 2011 r., III CSK 330/10, niepubl., z dnia 9.12.2014 r., III CSK 351/13, …”

„Podkreślić trzeba, że sąd orzeka o ustaleniu nierównych udziałów w majątku wspólnym i o zwrocie wydatków i nakładów z majątku osobistego na majątek wspólny tylko na wyraźny wniosek/żądanie (tak też postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 16 października 1997 r., II CKN 395/97, niepubl., lex 50532).”

„Jednakże, o zwrocie wydatków i nakładów z majątku wspólnego na majątek odrębny sąd orzeka z urzędu, bez osobnego żądania uczestników postępowania (uzasadnienie postanowienia SN z dnia 16 października 1997 r., II CKN 395/97, Legalis nr 31689).”

„Żądaniem tym sąd jest związany stosownie do art. 321 § 1 w zw. z art. 13 § 2 kpc (por. uzasadnienia postanowień Sądu Najwyższego z 16 października 1997 r., II CKN 395/97, L..pl nr (...) i z 2 października 2003 r., V CK 239/2002, L..pl nr (...)).”

„… (p. postanowienie SN z dnia 16.10.1997r., II CKN 395/97; uchwała SN z dnia 21.02.2008r., III CZP 148/07; postanowienie SN z dnia 13.09.2019r., (...)).”

„Za takim rozwiązaniem opowiedział się również Sąd Najwyższy (zob. postanowienie SN z 16.10.1997 r., II CKN 395/97, LEX nr 50532, oraz uchwała SN z 21.02.2008 r., III CZP 148/07, OSNC 2009/2, poz. 23).”

„Stosownie zaś do art. 321 § 1 kpc w zw. z art. 13 § 2 kpc, żądaniami tymi Sąd jest związany (zob. uzasadnienia postanowień Sądu Najwyższego z 16 października 1997 r., II CKN 395/97 i z 2 października 2003 r., V CK 239/02, publ. L.).”

„Stosownie zaś do art. 321 § 1 k.p.c. w zw. z art. 13 § 2 k.p.c. żądaniem tym sąd jest związany (tak: postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 04.04.2012 r., I CSK 323/11, LEX 1164719; uzasadnienia postanowień Sądu Najwyższego z dnia 16.10.1997 r., II CKN 395/97, LEX 50532 i z dnia 02.10.2003 r., V CK 239/02, niepubl.).”

„Natomiast o zwrocie wydatków i nakładów z majątku osobistego na majątek wspólny, czego dotyczyło żądanie wnioskodawcy, sąd orzeka tylko na wniosek (zob. postanowienie Sądu Najwyższego z 16.10.1997 r., II CKN 395/97, LEX nr 50532).”