I ZI 5/25
UCHWAŁA
Sąd Najwyższy w składzie:
Dnia 11 marca 2026 r.
SSN Marek Dobrowolski
Protokolant starszy inspektor sądowy Anna Tarasiuk
przy udziale prokuratora Przemysława Cieślika z Instytutu Pamięci Narodowej
Oddziałowej Komisji Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu we
Wrocławiu i pełnomocnika objętego wnioskiem sędziego, po rozpoznaniu w Izbie
Odpowiedzialności Zawodowej na posiedzeniu w dniu 11 marca 2026 r. wniosku
prokuratora Oddziałowej Komisji Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu
we Wrocławiu w przedmiocie zezwolenia na pociągnięcie do odpowiedzialności
karnej sędziego Sądu Apelacyjnego w [...] w stanie spoczynku X. Y. za to, że:
I. w dniu 19 października 1982 roku w L., jako funkcjonariusz państwa
komunistycznego - sędzia Sądu Wojewódzkiego w L. i zarazem przewodniczący
składu orzekającego, rozpoznając sprawę oskarżonych J. P., M. N., Z. M., H. M. i
M. B. o czyny z art. 138 § 1 k.k., art. 275 § 1 k.k. w zw. z art. 234 § 1 i art. 236 k.k.
w zw. z art. 10 § 2 k.k. z 1969 roku oraz z art. 46 ust. 1 dekretu z 12 grudnia 1981
roku o stanie wojennym (Dz. U. 29 poz. 154 z późn. zm. z 1981 roku) nie dopełnił
swoich obowiązków polegających na obiektywnej ocenie dowodów i bezstronnym
prowadzeniu rozprawy oraz przekroczył swoje uprawniania prowadzenia rozprawy
w ten sposób, że w sprawie o sygn. akt […] w trakcie składania zeznań przez
świadka K. S. podżegał ją do składania fałszywych zeznań w ten sposób, że
zaprzeczał ich treści krzycząc na świadka, że mówi nieprawdę i groził jej
zwolnieniem z pracy twierdząc, że on tego osobiście dopilnuje, a była ona wtedy
kierowniczką sekretariatu Wydziału […] Karnego Sądu Rejonowego w L.,
wywierając w ten sposób presję w celu uzyskania zmiany jej zeznań i
zgromadzenia dowodów wyłącznie obciążających oskarżonego H. M. w
prowadzonym przeciwko niemu postępowaniu, którym to działaniem sędzia ten
dopuścił się zbrodni komunistycznej, będącej jednocześnie zbrodnią przeciwko
I ZI 5/25
2
ludzkości, w postaci poważnej represji politycznej w związku z prowadzonym
przeciwko niemu postępowaniem karnym, w którym uznany on został za
przeciwnika ówczesnego ustroju komunistycznego panującego w Polsce, tj. o czyn
z art. 18 § 2 w zw. z art. 233 § 1 k.k. w zw. z art. 2 ust. 1 i art. 3 ustawy
z 18 grudnia 1998 roku o Instytucie Pamięci Narodowej - Komisji Ścigania Zbrodni
przeciwko Narodowi Polskiemu (dalej powoływana jako: ustawa o IPN);
II. w dniu 19 października 1982 roku w L., jako funkcjonariusz państwa
komunistycznego - sędzia Sądu Wojewódzkiego w L. i zarazem przewodniczący
składu orzekającego, działając wspólnie i w porozumieniu z innymi członkami
składu orzekającego będącymi sędziami powyższego Sądu, rozpoznając sprawę
oskarżonych J. P., M. N., Z. M., H. M. i M. B. o czyny z art. 138 § 1 k.k., art. 275 § 1
k.k. w zw. z art. 234 § 1 i art. 236 k.k. w zw. z art. 10 § 2 k.k. z 1969 roku oraz z art.
46 ust. 1 dekretu z 12 grudnia 1981 roku o stanie wojennym (Dz. U. 29 poz. 154
z późn. zm. z 1981 roku) nie dopełnił swoich obowiązków polegających na
obiektywnej ocenie dowodów i właściwej ocenie stanu faktycznego w ten sposób,
że w sprawie o sygn. akt […], stosując tryb doraźny skazał H. M. za czyn z art. 275
§ 1 w zw. z art. 234 § 1 k.k. w zw. z art. 10 § 2 k.k. z 1969 roku na karę trzech lat
pozbawienia wolności, podczas gdy z zebranego materiału dowodowego, a
zwłaszcza z wyjaśnień oskarżonego nie przyznającego się do popełnienia
zarzucanego mu czynu i zeznań przesłuchanych świadków potwierdzających
przedstawiony przez niego stan faktyczny, wynika, że brak było podstaw do
przyjęcia, iż swoim zachowaniem oskarżony H. M. wypełnił znamiona zarzucanego
mu czynu, prowadząc postępowanie dowodowe w sposób dowolny, niekorzystny
dla oskarżonego i sprzeczny z dowodami zgromadzonymi w toku postępowania
świadczącymi na korzyść oskarżonego, uznając za wiarygodne jedynie obciążające
oskarżonego zeznania funkcjonariusza M.O. R. M., a pomijając walor dowodowy
zeznań pozostałych świadków, którzy złożyli zeznania na korzyść oskarżonego H.
M. oraz stosując wykładnię rozszerzającą zakres penalizowanych zachowań,
polegającą na przyjęciu, iż oskarżony 31 sierpnia 1982 roku w L. brał udział w
nielegalnym zbiegowisku publicznym, którego uczestnicy dopuścili się zamachu na
funkcjonariuszy M.O. wykonujących obowiązki służbowe w ten sposób, że używali
wobec nich słów obelżywych i rzucali kamieniami, a H. M. rzucał kamieniami w
I ZI 5/25
3
milicjantów podczas rozpraszania tej demonstracji, którym to działaniem sędzia ten
dopuścił się zbrodni komunistycznej, będącej jednocześnie zbrodnią przeciwko
ludzkości, w postaci poważnej represji politycznej polegającej na wymierzeniu
powyższej kary jako odwetu wymierzonego w imieniu państwa komunistycznego
wobec osoby uznanej przez ówczesną władzę za przeciwnika politycznego, na
skutek czego bezprawnie pozbawił pokrzywdzonego wolności na okres powyżej dni
siedmiu od 11 września 1982 do 2 maja 1983 roku, czym działał na szkodę interesu
publicznego i prywatnego interesu pokrzywdzonego, t.j. o czyn z art. 231 § 1 k.k. i
art. 189 § 2 k.k. w zw. z art. 2 ust. 1 i art. 3 ustawy o IPN.
uchwalił:
I. odmówić zezwolenia na pociągnięcie do odpowiedzialności
karnej sędziego Sądu Apelacyjnego w [...] w stanie spoczynku X. Y.
za czyny opisane we wniosku prokuratora Oddziałowej Komisji
Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu we Wrocławiu z dnia
28 stycznia 2025 r., sygn. […];
II. odroczyć sporządzenie uzasadnienia uchwały;
III. kosztami postępowania immunitetowego obciążyć Skarb
Państwa.
[M. T.]
[r.g.]
