PrawMi

Ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. - Kodeks karny.

Art. 10.

Aktualizacja: 17 sierpnia 2026

  • Treść przepisu
  • Wyjaśnienie
  • 10 orzeczeń

§ 1.Na zasadach określonych w tym kodeksie odpowiada ten, kto popełnia czyn zabroniony po ukończeniu 17 lat.

§ 2.Nieletni, który po ukończeniu 15 lat dopuszcza się czynu zabronionego określonego w art. 134, art. 148 § 1, 2 lub 3, art. 156 § 1 lub 3, art. 163 § 1 lub 3, art. 166, art. 173 § 1 lub 3, art. 197 § 1, 1a, 3, 4 lub 5, art. 223 § 2, art. 252 § 1 lub 2 oraz w art. 280, może odpowiadać na zasadach określonych w tym kodeksie, jeżeli okoliczności sprawy oraz stopień rozwoju sprawcy, jego właściwości i warunki osobiste za tym przemawiają, a w szczególności, jeżeli poprzednio stosowane środki wychowawcze lub poprawcze okazały się bezskuteczne.

§ 2a.Nieletni, który po ukończeniu 14 lat, a przed ukończeniem 15 lat, dopuszcza się czynu zabronionego określonego w art. 148 § 2 lub 3, może odpowiadać na zasadach określonych w tym kodeksie, jeżeli okoliczności sprawy oraz stopień rozwoju sprawcy, jego właściwości i warunki osobiste za tym przemawiają oraz zachodzi uzasadnione przypuszczenie, że stosowanie środków wychowawczych lub poprawczych nie jest w stanie zapewnić resocjalizacji nieletniego.

§ 3.W wypadku określonym w § 2 orzeczona kara nie może przekroczyć dwóch trzecich górnej granicy ustawowego zagrożenia przewidzianego za przypisane sprawcy przestępstwo, które nie jest zagrożone karą dożywotniego pozbawienia wolności. W wypadkach określonych w § 2 i 2a sąd może zastosować nadzwyczajne złagodzenie kary.

§ 4.W stosunku do sprawcy, który popełnił występek po ukończeniu lat 17, lecz przed ukończeniem lat 18, sąd zamiast kary stosuje środki wychowawcze, lecznicze albo poprawcze przewidziane dla nieletnich, jeżeli okoliczności sprawy oraz stopień rozwoju sprawcy, jego właściwości i warunki osobiste za tym przemawiają.

Ten przepis w Twojej sprawie

Odpowiedź z cytowanymi przepisami i sygnaturami orzeczeń, bez zakładania konta.

Częste pytania:

Orzecznictwo do tego przepisu

Wyroki i postanowienia, w których sąd powołał ten przepis.

II AKa 247/15Sąd Apelacyjny w Katowicach

Art. 197 § 3 k.k. wymaga wskazania typu podstawowego

Fragment uzasadnienia

… 197 § 1 i 3 k.k. i za to oskarżonego M. T. na mocy art. 197 § 3 k.k. skazał na karę 4 lat pozbawienia wolności, a oskarżonego D. J. na mocy art. 197 § 3 k.k. w zw. z art. 10 § 3 k.k. w zw. z art. 60 § 6 pkt 2 k.k. skazał na karę 1 roku i 2 miesięcy pozbawienia wolności; 2. w dniu 1 czerwca 2014 r. w K. , działając wspólnie i w porozumieniu, po uprzednim zastosowaniu przemocy wobec K. K. , polegającej na przewróceniu na…
  • przestępstwo przeciwko wolności seksualnej i obyczajowości
Czytaj orzeczenie
II K 4/15Sąd Rejonowy w Lwówku Śląskim

Kara dla młodocianego za pobicie – wyrok SR w Lwówku Śląskim

Fragment uzasadnienia

… szkodliwości, okoliczności popełnienia przestępstwa oraz wnioski wynikające z opinii sądowo –psychiatrycznej nie pozwalały na zastosowanie wobec P. M. (1) instytucji z art. 10 § 4 k.k. , ponieważ nie spełnione zostałyby cele postępowania zarówno w odniesieniu do oskarżonego, jak i pokrzywdzonego. Za zastosowaniem powołanego przepisu nie przemawiały zarówno okoliczności sprawy, jak i właściwości i warunki osobiste sprawcy.…
  • młodociany
Czytaj orzeczenie
II AKa 75/14Sąd Apelacyjny w Gdańsku

Warunkowe zwolnienie przy zabójstwie – wyrok SA w Gdańsku

Fragment uzasadnienia

… M. W. ” zastępuje słowami „i inną osobą”, a słowa „i M. W. ” zastępuje słowami „i innej osobie”, - za podstawę skazania przyjmuje przepis art. 148 § 1 k.k. w zw. z art. 10 § 2 k.k. i na podstawie art. 148 § 1 k.k. , przy zastosowaniu art. 60 § 1 i § 6 pkt 2 k.k. , wymierza O. P. karę 6 (sześciu) lat pozbawienia wolności, e) odnośnie czynu przypisanego oskarżonemu S. P. (2) w punkcie V.1 za podstawę nadzwyczajnego…
  • nadzwyczajne złagodzenie kary
  • warunkowe przedterminowe zwolnienie
  • zabójstwo
Czytaj orzeczenie
II Ka 344/13Sąd Okręgowy w Rzeszowie

Znęcanie nad rodziną a wiek sprawcy – wyrok SO w Rzeszowie

Fragment uzasadnienia

… ujęcia granic czasowych czynu przypisanego, a konkretnie dopuszczalności przypisania sprawcy części zachowań popełnionych jako nieletni ( przed ukończeniem 17 roku życia – art. 10 § 1 kk ). Po wcześniejszych sporach doktrynalnych i różnych rozstrzygnięciach sądów powszechnych, raczej bezsporne już jest, że czasem popełnienia czynu ciągłego (tutaj wieloczynowego w ramach jedności czynu) jest okres od pierwszego zachowania…
  • czyn
Czytaj orzeczenie

Wyświetlone orzeczenia: 4

PrawMi zestawi linię orzeczniczą do art. 10: co sądy przyjmują zgodnie, a w czym się różnią.

Podsumuj orzecznictwo

Wyjaśnienie przepisu

Art. 10 Kodeksu karnego określa ramy odpowiedzialności karnej osób w zależności od ich wieku oraz stopnia rozwoju i okoliczności czynu zabronionego. Zgodnie z § 1, osoba, która ukończyła 17 lat, odpowiada za popełnione przestępstwa na zasadach przewidzianych w kodeksie karnym, co oznacza, że jest poddana pełnej odpowiedzialności karnej. § 2 i § 2a natomiast przewidują odpowiedzialność nieletnich, którzy ukończyli 15 lub 14 lat i dopuścili się szeregu wskazanych w przepisach czynów zabronionych. W ich przypadku odpowiedzialność karna jest fakultatywna i wymaga oceny przez sąd, który bierze pod uwagę stopień rozwoju psychicznego, właściwości osobiste oraz warunki, w jakich żyje sprawca, a także wcześniejsze stosowanie środków wychowawczych lub poprawczych oraz ich skuteczność. Z kolei § 3 ogranicza wysokość kary dla nieletnich objętych odpowiedzialnością na zasadach kodeksu, wskazując maksymalny wymiar do dwóch trzecich górnej granicy ustawowego zagrożenia, z zastrzeżeniem szczególnych przypadków. Przepis ten dopuszcza także możliwość nadzwyczajnego złagodzenia kary. Wreszcie § 4 przewiduje zastosowanie środków wychowawczych, leczniczych lub poprawczych wobec osoby, która popełniła występek po ukończeniu 17, a przed ukończeniem 18 lat, zamiast kary wymierzonej na zasadach kodeksu karnego, jeśli okoliczności i właściwości sprawcy przemawiają za takim rozwiązaniem.

Przepis znajduje zastosowanie przede wszystkim w sprawach dotyczących nieletnich sprawców przestępstw zawartych w wyliczeniu do § 2 oraz w sytuacjach, gdy konieczne jest rozróżnienie stopnia odpowiedzialności w zależności od wieku. Sąd dokonuje indywidualnej oceny każdego przypadku z uwzględnieniem rozwoju dojrzałości i efektywności środków wychowawczych, a także możliwości resocjalizacji. Podkreślić należy znaczenie wieku 17 lat jako granicy pełnej odpowiedzialności karnej oraz szczególne regulacje dla nieletnich mających 14 lub 15 lat w kontekście cięższych czynów zabronionych.

Przykładowo, osoba, która ukończyła 16 lat i dopuściła się poważnego przestępstwa wskazanego w wykazie, może zostać pociągnięta do odpowiedzialności karnej na zasadach kodeksu, jeśli sąd uzna, że jest wystarczająco dojrzała i wcześniejsze środki wychowawcze nie przyniosły skutku. W takim przypadku wymierzona kara nie może przekroczyć dwóch trzecich przewidzianej górnej granicy, co stanowi ulgę w porównaniu z pełną odpowiedzialnością dorosłych. Innym przykładem jest sytuacja 17-latka, który popełnił występek – sąd może zastosować wobec niego środki wychowawcze zamiast kary, jeśli wymogi wskazane w § 4 są spełnione, co ma na celu dostosowanie reakcji do stopnia dojrzałości i perspektyw resocjalizacji.

Częstym nieporozumieniem jest mylenie automatycznej odpowiedzialności karnej z obowiązkowym jej zastosowaniem u nieletnich od 14 lat, podczas gdy przepis jasno wskazuje na wymóg oceny indywidualnej i okoliczności sprawy przez sąd. Innym błędem jest przypisywanie pełnej kary nieletnim przy braku odpowiedniej oceny ich rozwoju i warunków osobistych, co stoi w sprzeczności z § 2 i § 2a. Problematyczne może być również stosowanie środków wychowawczych zamiast kary wobec 17-latków, gdy sąd nie bierze pod uwagę wszystkich okoliczności i właściwości sprawcy. Ponadto, niedostrzeżenie limitu dwóch trzecich górnej granicy kary w orzeczeniach dotyczy nieletnich może stanowić naruszenie prawa.

Podsumowując, art. 10 KK wprowadza proporcjonalne zasady odpowiedzialności karnej uwzględniające wiek i rozwój psychiczny sprawcy, co ma na celu zarówno chronić społeczeństwo, jak i usprawniać resocjalizację młodocianych. W indywidualnej sprawie zawsze warto skonsultować się z prawnikiem, który może pomóc ocenić szczegółowe okoliczności i doradzić właściwe rozwiązania.

To wyjaśnienie ma charakter informacyjny i nie stanowi porady prawnej. W sprawach indywidualnych skonsultuj się z profesjonalnym prawnikiem.

Najczęściej zadawane pytania

Kiedy osoba ponosi odpowiedzialność karną według art. 10 KK?

Osoba odpowiada na zasadach kodeksu karnego, gdy ukończyła 17 lat i popełniła czyn zabroniony.

Czy nieletni poniżej 17 lat mogą ponosić odpowiedzialność karną?

Tak, ale tylko w określonych przypadkach i jeśli sąd uzna, że ich wiek i rozwój oraz inne okoliczności na to pozwalają.

Jaka jest różnica między odpowiedzialnością nieletnich a dorosłych?

Nieletni mogą być karani łagodniej, kary są ograniczone i możliwe jest stosowanie środków wychowawczych zamiast kary.

Co to są środki wychowawcze stosowane wobec sprawców przed ukończeniem 18 lat?

Są to specjalne działania jak nadzór, leczenie lub poprawa zachowania, które mogą zastąpić karę w sądzie dla nieletnich.

Czy sąd może złagodzić karę dla nieletniego sprawcy?

Tak, może zastosować nadzwyczajne złagodzenie kary lub ograniczyć wymiar kary do dwóch trzecich górnej granicy.

Obserwuj zmiany tego artykułu

Powiadomimy Cię, gdy pojawią się nowe orzeczenia lub nowelizacje.

Potrzebujesz analizy tego przepisu w konkretnej sprawie?

Odpowiedź z powołaniem przepisów i sygnatur orzeczeń, każdą pozycję sprawdzisz w źródle.

Zapytaj o art. 10
← Wróć do pełnej ustawy