I PSK 199/26
POSTANOWIENIE
Sąd Najwyższy w składzie:
Dnia 29 kwietnia 2026 r.
SSN Leszek Bielecki
w sprawie z powództwa A. K.
przeciwko Skarbowi Państwa - Izbie Administracji Skarbowej w Gdańsku
o odprawę, odszkodowanie,
na posiedzeniu niejawnym w Izbie Pracy i Ubezpieczeń Społecznych
w dniu 29 kwietnia 2026 r.,
na skutek skargi kasacyjnej strony pozwanej od wyroku Sądu Okręgowego
w Gdańsku z dnia 20 grudnia 2024 r., sygn. akt VII Pa 117/24,
1. odmawia przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania,
2. zasądza od skarżącego na rzecz powódki kwotę 1.800 zł
(tysiąc osiemset złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania
kasacyjnego wraz z ustawowymi odsetkami za czas po upływie
tygodnia od dnia doręczenia zobowiązanemu orzeczenia do dnia
zapłaty.
UZASADNIENIE
Sąd Okręgowy w Gdańsku VII Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych
wyrokiem z 20 grudnia 2024 r., VII Pa 117/24, po rozpoznaniu sprawy z powództwa
A. K. przeciwko Skarbowi Państwa - Izbie Administracji Skarbowej w Gdańsku, o
odprawę i odszkodowanie, po rozpoznaniu apelacji powódki oraz apelacji strony
pozwanej, zmienił Sądu Rejonowego w Gdyni z 21 lutego 2024 r.,
IV P 192/23, w ten sposób, że zasądził od pozwanego na rzecz powódki kwotę
I PSK 199/26
2
42.874,74 zł brutto tytułem odprawy wraz z ustawowymi odsetkami za opóźnienie
od 1 czerwca 2017 r. do dnia zapłaty oraz oddalił żądanie odszkodowania, oddali
apelację powódki w pozostałym zakresie oraz oddalił apelację pozwanego, i orzekł
o kosztach procesu.
Wyrok Sądu Okręgowego zaskarżył pozwany zastępowany przez
Prokuratorię Generalną Rzeczypospolitej Polskie w części, tj. w zakresie
zasądzającym odprawę na rzecz powódki, oddalającym apelację pozwanego oraz
w zakresie kosztów. Skarżący we wniosku o przyjęcie skargi kasacyjnej do
rozpoznania wskazał na potrzebę wykładni przepisów prawnych budzących
poważne wątpliwości lub wywołujących rozbieżności w orzecznictwie sądów
dotyczącą: 1) możliwości oceny roszczeń odszkodowawczych funkcjonariuszy
celnych związanych z ustaniem stosunku służby (zwolnieniem z niej) w oparciu o
analogicznie stosowane przepisy Kodeksu pracy, tj. art. 45 § 2 k.p. in fine w
związku z art. 56 § 1 i 2 k.p. w związku z art. 58 k.p. w związku z art. 36 § 1 pkt 3
k.p. w związku z art. 67 k.p.; 2) zagadnienia czy poprzedzona uchwałą Sądu
Najwyższego z 6 lutego 2024 r., III PZP 2/23, niejednolitość orzecznictwa w
sprawach o odprawę pieniężną stanowi wyjątkową okoliczność w rozumieniu
art. 252 ust. 2 uKAS, usprawiedliwiającą nieuwzględnienie terminu przedawnienia.
W odpowiedzi na skargę kasacyjną powódka wniosła o wydanie
postanowienia odmawiającego przyjęcia skargi do rozpoznania oraz zasądzenie na
jej rzecz kosztów postępowania kasacyjnego według norm przepisanych.
Sąd Najwyższy zważył, co następuje:
Skarga kasacyjna nie kwalifikowała się do przyjęcia w celu jej
merytorycznego rozpoznania.
Zgodnie z art. 3989 § 1 k.p.c. Sąd Najwyższy przyjmuje skargę kasacyjną do
rozpoznania, jeżeli w sprawie występuje istotne zagadnienie prawne (pkt 1), istnieje
potrzeba wykładni przepisów prawnych budzących poważne wątpliwości lub
wywołujących rozbieżności w orzecznictwie sądów (pkt 2), zachodzi nieważność
postępowania (pkt 3) lub skarga jest oczywiście uzasadniona (pkt 4). Z kolei
zgodnie z art. 3984 § 2 k.p.c., określającym wymagania konstrukcyjne tego
I PSK 199/26
3
nadzwyczajnego środka zaskarżenia, skarga kasacyjna powinna zawierać wniosek
o przyjęcie jej do rozpoznania i jego uzasadnienie. Wniosek o przyjęcie skargi
kasacyjnej do rozpoznania powinien wskazywać, że istnieje przynajmniej jedna z
okoliczności wymienionych w art. 3989 § 1 k.p.c., a jego uzasadnienie powinno
zawierać argumenty świadczące o tym, że rzeczywiście, biorąc pod uwagę
sformułowane w ustawie kryteria, istnieje potrzeba rozpoznania skargi przez Sąd
Najwyższy.
W niniejszej sprawie skarga kasacyjna zawiera wniosek o przyjęcie jej do
rozpoznania wskazując na potrzebę wykładni przepisów prawnych budzących
poważne wątpliwości.
Wyjaśniając wątpliwości skarżącego wskazać należy, że podjęcie przez Sąd
Najwyższy uchwały w sprawie III PZP 2/23 miało to znaczenie, że wyjaśniło
wątpliwości dotyczące prawa do odprawy pieniężnej dla pracownika zatrudnionego
w Krajowej Administracji Skarbowej będącego wcześniej funkcjonariuszem Służby
Celno-Skarbowej. Jak wynika z uzasadnienia uchwały pozwany wskazywał w tym
kontekście na kompensacyjny charakter odprawy, jak i na to, że sytuacja prawna
takiego funkcjonariusza jest „lepsza” niż sytuacja funkcjonariuszy (pracowników),
którzy nie otrzymali propozycji dalszej służby (pracy) lub odmówili jej przyjęcia i
którym w związku z tym przysługuje prawo do odprawy. Na tym tle należy uznać, że
uchwała w sprawie III PZP 2/23 nie kreowała nowego stanu prawnego, ale odnosiła
się do skonkretyzowanej kwestii prawnej. Nie sposób zatem przyjąć, że dopiero od
jej podjęcia w dniu 6 lutego 2024 r. roszczenie skarżącego o odprawę z art. 163
ust. 4 u.s.c. stało się wymagalne. Najogólniej – za początek biegu terminu
przedawnienia należy uznać dzień, w którym uprawniony mógł żądać spełnienia
świadczenia. W odniesieniu do wielu świadczeń pracowniczych termin ich
spełnienia wynika wprost z przepisów prawa pracy – Kodeksu pracy, układu
zbiorowego pracy bądź regulaminu wynagrodzenia. W takim przypadku termin ten
jest jednocześnie dniem wymagalności roszczenia. Natomiast jeżeli termin
spełnienia świadczenia nie został w powyższy sposób określony ani nie wynika z
właściwości zobowiązania, świadczenie powinno być spełnione niezwłocznie po
wezwaniu dłużnika do jego wykonania (art. 455 k.c. w związku z art. 300 k.p.).
W wielu przypadkach sprecyzowanie terminu wymagalności roszczenia nastąpiło
I PSK 199/26
4
dzięki orzecznictwu Sądu Najwyższego, na przykład w odniesieniu do takich kwestii
jak wymagalność roszczenia o udzielenie urlopu wypoczynkowego i o ekwiwalent
za niewykorzystany urlop wypoczynkowy (A. Kosut [w:] K.W. Baran (red.), Kodeks
pracy. Komentarz. Tom II. Art. 94-304(5), Warszawa 2022, komentarz do art. 291,
pkt 5, s. 2211). W kontekście odprawy emerytalnej doktryna zgodnie i trafnie
wskazuje, że terminem wymagalności roszczenia o taką odprawę jest dzień ustania
zatrudnienia (por. np. M. Gersdorf [w:] M. Gersdorf, W. Ostaszewski, M.
Raczkowski, K. Rączka, A. Zwolińska, Kodeks pracy. Komentarz, Warszawa 2024,
komentarz do art. 291, pkt 6).
Nie ma powodu, aby uwag sformułowanych na bazie przepisów prawa pracy
nie stosować także do zatrudnienia służbowego, zwłaszcza wobec zasadniczej
tożsamości brzmienia tych przepisów. W konsekwencji roszczenie o odprawę
przysługujące funkcjonariuszowi służby stałej, zwolnionemu ze służby w związku ze
zniesieniem lub reorganizacją jednostki organizacyjnej, stało się wymagalne w dniu
zwolnienia ze służby (postanowienie Sądy Najwyższego z 4 lutego 2026 r., I PSK
155/26).
Mając powyższe na uwadze, Sąd Najwyższy odmówił przyjęcia skargi
kasacyjnej do rozpoznania na podstawie art. 3989 § 2 k.p.c., o kosztach
postępowania orzekając w zgodzie z art. 98 k.p.c.
[a.ł]
