I NSP 259/25
POSTANOWIENIE
Sąd Najwyższy w składzie:
Dnia 8 lipca 2025 r.
SSN Adam Redzik (przewodniczący, sprawozdawca)
SSN Tomasz Demendecki
SSN Tomasz Przesławski
w sprawie ze skargi B. P.
na naruszenie prawa strony do rozpoznania sprawy bez nieuzasadnionej zwłoki
w postępowaniu przed Sądem Apelacyjnym w Krakowie w sprawie o sygn. akt
VIII ACa 2044/22,
z udziałem Skarbu Państwa – Prezesa Sądu Apelacyjnego w Krakowie,
po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Kontroli Nadzwyczajnej i Spraw
Publicznych 8 lipca 2025 r.:
1. stwierdza, że w postępowaniu przed Sądem Apelacyjnym
w Krakowie w sprawie o sygn. akt I ACa 2044/22 nastąpiła
przewlekłość postępowania;
2. przyznaje B. P. od Skarbu Państwa - Sądu Apelacyjnego w
Krakowie sumę pieniężną w wysokości 2.000 złotych za okres od
7 stycznia 2020 r. do 8 lipca 2024 r.;
3. nakazuje zwrócić ze Skarbu Państwa – Sądu Apelacyjnego
w Krakowie na rzecz B. P. kwotę 200 złotych uiszczoną tytułem
opłaty od skargi.
Tomasz Demendecki Adam Redzik Tomasz Przesławski
UZASADNIENIE
I.
I NSP 259/25
2
I.1. 27 maja 2025 r. B. P. (dalej także: „Skarżący”) wniósł skargę
na przewlekłość postępowania w sprawie o sygn. akt I ACa 2044/22 prowadzonego
przez Sąd Apelacyjny w Krakowie domagając się:
1. stwierdzenia przewlekłości postępowania w ww. sprawie,
2. przyznania od Skarbu Państwa na rzecz Skarżącego kwoty 2.000 zł,
3. zasądzenia od Skarbu Państwa – Sądu Apelacyjnego w Krakowie na rzecz
Skarżącego kosztów postępowania.
W uzasadnieniu skargi na przewlekłość postępowania Skarżący wskazał,
że w postępowaniu prowadzonym przez Sąd Apelacyjny w Krakowie w sprawie
o sygn. I ACa 2044/22 wystąpiła nieuzasadniona bezczynność.
I.2. W odpowiedzi na skargę Prezes Sądu Apelacyjnego w Krakowie wniósł
o jej oddalenie ewentualnie – w przypadku uznania skargi za zasadną – zasądzenie
na rzecz Skarżącego mniejszej sumy pieniężnej aniżeli przez niego wnioskowania.
II.
II.1. 7 stycznia 2020 r. do Sądu Okręgowego w Krakowie wpłynął pozew
Skarżącego o uchylenie uchwał wspólnoty mieszkaniowej. Sprawa została
zarejestrowana pod sygn. akt I C 38/20.
II.2. 30 czerwca 2022 r. Sąd Okręgowy w Krakowie wydał wyrok w sprawie
I C 38/20.
II.3. Skarżący złożył apelację od ww. wyroku wydanego przez Sąd Okręgowy
w Krakowie. Akta sprawy wraz z apelacją wpłynęły do Sądu Apelacyjnego
w Krakowie 9 listopada 2022 r. 13 grudnia 2022 r. sporządzono raport z losowania
– przydziału w sprawie I ACa 2044/22 sędziego referenta. Na podstawie
zarządzenia z 15 lutego 2023 r. odpis apelacji został doręczony pełnomocnikowi
Wspólnoty Mieszkaniowej Budynku przy ul. [...] w K. (dalej także: Pozwana).
Ponadto strony postępowania zostały zawiadomione o wylosowanym składzie
sądu do rozpoznania apelacji. 14 kwietnia 2023 r. do Sądu Apelacyjnego w
Krakowie wpłynęła odpowiedź na apelację Pozwanej. Na podstawie zarządzenia z
I NSP 259/25
3
18 kwietnia 2023 r. odpis odpowiedzi na apelację został doręczony Skarżącemu.
Skarżący odebrał przesyłkę 16 maja 2023 r.
II.4. Przez kolejne dwadzieścia jeden miesięcy nie podejmowano żadnych
czynności w sprawie, aż 20 stycznia 2025 r. akta sprawy zostały przedstawione
sędziemu referentowi celem podjęcia decyzji o składzie orzekającym
(tj. tego czy sprawa będzie rozpoznawana w składzie jednoosobowym
czy trzyosobowym). Od tego czasu podejmowano kolejne czynności w sprawie.
II.5. Na podstawie zarządzenia z 21 stycznia 2025 r. Skarżący został wezwany
do wskazania wartości przedmiotu zaskarżenia – w terminie 7 dni pod rygorem
odrzucenia apelacji. Skarżący odebrał przesyłkę 27 stycznia 2025 r. 4 lutego 2025 r.
do Sądu Apelacyjnego w Krakowie wpłynęło pismo zawierające uzupełnienie tego
braku.
22 maja 2025 r. Sąd Apelacyjny w Krakowie wydał postanowienie, w którym
orzekł o: sprawdzeniu wartości przedmiotu zaskarżenia i zarządzeniu w tym celu
dochodzenia (pkt. 1); ustaleniu wartości przedmiotu zaskarżenia na kwotę 6.048 zł.
Tego samego dnia wydano zarządzenie w przedmiocie doręczenia stronom
ww. postanowienia oraz przedstawienia akt do losowania składu, a następnie
Przewodniczącemu I Wydziału Cywilnego celem wyznaczenia terminu rozprawy.
Tego samego dnia zwrócono się do Prezesa Sadu Apelacyjnego w Krakowie
o wydanie zarządzenia w przedmiocie rozpoznania sprawy w składzie
trzyosobowym ze względu na szczególną zawiłość sprawy. 26 maja 2025 r.
Prezes Sądu Apelacyjnego w Krakowie zarządził rozpoznanie sprawy w składzie
trzech sędziów i 27 maja 2025 r. do dotychczas wyznaczonego składu sądu
przydzielono dwóch sędziów celem utworzenia składu trzyosobowego.
II.6. Na podstawie zarządzenia z 30 maja 2025 r. wyznaczono termin rozprawy
na 22 lipca 2025 r. o czym zawiadomiono strony postępowania
III.
Sąd Najwyższy zważył, co następuje:
I NSP 259/25
4
III.1. Według art. 2 ust. 1 ustawy z 17 czerwca 2004 r. o skardze na naruszenie
prawa strony do rozpoznania sprawy w postępowaniu przygotowawczym
prowadzonym lub nadzorowanym przez prokuratora i postępowaniu sądowym
bez nieuzasadnionej zwłoki (tekst jedn.: Dz.U. 2023, poz. 1725, dalej: u.s.p.p.)
strona może wnieść skargę o stwierdzenie, że w postępowaniu, którego skarga
dotyczy, nastąpiło naruszenie jej prawa do rozpoznania sprawy
bez nieuzasadnionej zwłoki, jeżeli postępowanie zmierzające do wydania
rozstrzygnięcia kończącego postępowanie w sprawie trwa dłużej niż to konieczne
dla wyjaśnienia istotnych okoliczności faktycznych i prawnych albo dłużej
niż to konieczne do załatwienia sprawy egzekucyjnej lub innej dotyczącej
wykonania orzeczenia sądowego (przewlekłość postępowania).
W myśl art. 2 ust. 2 u.s.p.p. dla stwierdzenia, czy w sprawie doszło
do przewlekłości postępowania, należy w szczególności ocenić terminowość
i prawidłowość czynności podjętych przez sąd w celu wydania rozstrzygnięcia
kończącego postępowanie w sprawie. Dokonując tej oceny, uwzględnia się łączny
dotychczasowy czas postępowania od jego wszczęcia do chwili rozpoznania skargi,
niezależnie od tego, na jakim etapie skarga została wniesiona, a także charakter
sprawy, stopień faktycznej i prawnej jej zawiłości, znaczenie dla strony,
która wniosła skargę, rozstrzygniętych w niej zagadnień oraz zachowanie się stron,
a w szczególności strony, która zarzuciła przewlekłość postępowania.
W ustawie o skardze na przewlekłość postępowania nie określono, jaki okres
oczekiwania na rozpoznanie sprawy należy uznać za nieuzasadnioną zwłokę.
W orzecznictwie przyjmuje się, że pod pojęciem tym należy rozumieć
wielomiesięczną bezczynność sądu, polegającą na niewyznaczaniu rozprawy bądź
niepodejmowaniu czynności (m.in. postanowienia Sądu Najwyższego: z 12 grudnia
2018 r., I NSP 40/18; z 11 września 2019 r., I NSP 88/19; z 14 listopada 2019 r.,
I NSP 151/19; z 12 maja 2020 r., I NSP 37/20; z 27 października 2020 r.,
I NSP 151/20). W odniesieniu do postępowania apelacyjnego wskazuje się,
że o przewlekłości postępowania apelacyjnego można zasadniczo mówić
w przypadku bezczynności sądu drugiej instancji, polegającej na niewyznaczeniu
rozprawy apelacyjnej w ciągu 12 miesięcy od daty wpłynięcia apelacji
I NSP 259/25
5
(m.in. postanowienia Sądu Najwyższego: z 27 marca 2019 r., I NSP 88/18;
z 6 września 2019 r., I NSP 74/19; z 31 października 2019 r., I NSP 134/19;
z 19 grudnia 2019 r., I NSP 173/19).
III.2. Sąd Najwyższy mając na uwadze okoliczności sprawy i terminowość
czynności podejmowanych przez Sąd Apelacyjny w Krakowie stwierdził,
że w sprawie doszło do przewlekłości postępowania.
Akta sprawy wraz z apelacją wpłynęły do Sądu Apelacyjnego w Krakowie
9 listopada 2022 r. Czynności wstępne, związane z wylosowaniem sędziego
referenta do rozpoznania sprawy, zawiadomieniem stron o składzie sądu
oraz doręczeniem stronom odpisów pism procesowych trwały do 18 kwietnia 2023 r.
Kolejne czynności w sprawie zostały podjęte dopiero w styczniu 2025 r.,
tj. po ponad dwóch latach od wpływu apelacji do Sądu Apelacyjnego w Krakowie.
Dopiero wówczas Sąd Apelacyjny w Krakowie podjął czynności zmierzające
do usunięcia przez Skarżącego braków formalnych apelacji (mimo wcześniejszego
doręczenia odpisu apelacji stronie przeciwnej). Trzyosobowy skład sądu został
ukształtowany dopiero 27 maja 2025 r., tj. dwóch i pół roku od wpływu akt sprawy
do Sądu Apelacyjnego w Krakowie. Niedługo później (tj. 30 maja 2025 r.)
wyznaczono termin rozprawy apelacyjnej. Jak wskazano wyżej (pkt II.4)
przez ponad 21 miesięcy Sąd Apelacyjny w Krakowie nie podjął żadnej czynności
w sprawie.
Przedstawiony przebieg czynności podejmowanych przez Sąd Apelacyjny
w Krakowie dowodzi, że w sprawie wystąpiła długotrwała bezczynność,
która nie znajduje uzasadnienia, nawet wobec konieczności rozpoznawania spraw
według kolejności wpływu. Analiza kolejnych czynności podejmowanych w sprawie
dowodzi, że Sąd Apelacyjny w Krakowie przez wskazany okres Sąd nawet
nie zbadał apelacji pod kątem występowania ewentualnych braków formalnych.
W związku z powyższym, na podstawie art. 12 ust. 2 u.s.p.p.,
Sąd Najwyższy orzekł, że w postępowaniu, którego skarga dotyczy,
doszło do przewlekłości postępowania.
I NSP 259/25
6
III.3. Wobec powyższego, a w szczególności czasu trwania bezczynności
w sprawie, Sąd Najwyższy nie mógł uwzględnić argumentacji Prezesa Sądu
Apelacyjnego w Krakowie, która odnosiła się do trudnej sytuacji kadrowej sądu,
co jest faktem. W tym kontekście należy zauważyć, że z utrwalonego orzecznictwa
wynika, iż znaczny wpływ spraw, problemy kadrowe, jak i inne kłopoty
organizacyjne pozostają bez wpływu na stwierdzenie przewlekłości postępowania
w sprawie, w której wniesiono skargę. Wskazuje się przy tym, że to państwo ponosi
odpowiedzialność za zapewnienie właściwej organizacji sądownictwa, w tym
należytej obsady kadrowej sądów (m.in. postanowienia Sądu Najwyższego:
z 16 maja 2019 r., I NSP 28/19; z 24 maja 2019 r., I NSP 29/19; z 5 czerwca
2019 r., I NSP 39/19; 27 października 2020 r., I NSP 145/20; z 9 grudnia 2020 r.,
I NSP 179/20).
III.4. Zgodnie z art. 12 ust. 4 u.s.p.p. uwzględniając skargę, sąd na żądanie
skarżącego przyznaje od Skarbu Państwa sumę pieniężną w wysokości od 2 000
do 20 000 złotych. Wysokość sumy pieniężnej wynosi nie mniej niż 500 złotych
za każdy rok dotychczasowego trwania postępowania, niezależnie od tego,
ilu etapów postępowania dotyczy stwierdzona przewlekłość postępowania.
Na poczet tej sumy zalicza się kwoty przyznane już skarżącemu tytułem sumy
pieniężnej w tej samej sprawie.
Łączny czas trwania postępowania liczony od dnia wpływu pozwu
do Sądu Okręgowego w Krakowie (7 stycznia 2020 r.) do dnia rozpoznania
niniejszej skargi wynosi przeszło 5 lat i 6 miesięcy. Biorąc pod uwagę powyższe,
a także mając na względzie, że Sąd Najwyższy jest związany żądaniem
Skarżącego (art. 8 ust. 2 u.s.p.p. w zw. z art. 397 § 3 k.p.c. w zw. z art. 391
§ 1 k.p.c. w zw. z art. 321 k.p.c.), Skarżącemu należało przyznać od Skarbu
Państwa – Sądu Apelacyjnego w Krakowie kwotę 2.000 zł za okres od 7 stycznia
2020 r. do 8 lipca 2025 r.
III.5. Na podstawie art. 17 ust. 3 u.s.p.p. Skarżącemu należało zwrócić opłatę
od skargi.
I NSP 259/25
7
III.6. Mając na uwadze przywołane wyżej okoliczności, Sąd Najwyższy orzekł,
jak w sentencji.
Tomasz Demendecki Adam Redzik Tomasz Przesławski
sk
[a.ł]
