Uchwała SN z 15 września 1999 r., I KZP 27/99 - jak powołują ją inne sądy

„… aresztowania wobec osoby, której w tym okresie dotyczyło domniemanie niewinności - właśnie na zasadzie słuszności - ponosić musi Skarb Państwa (tak Sąd Najwyższy w uchwale z dnia 15 września 1999 r., I KZP 27/99).”

„… dla nieletnich od spełnienia przesłanek innych niż wynikające z art. 552 § 4 k.p.k. Zauważył, że ugruntowana wykładnia art. 552 § 4 k.p.k. (por. uchwała Sądu Najwyższego z dnia 15 września 1999 r., I KZP 27/99, OSNKW 1999, nr 11-12, poz. 72), zgodnie z którą orzeczenie o tymczasowym aresztowaniu uznaje się za niewątpliwie niesłuszne w rozumieniu tego przepisu nie tylko wtedy, gdy nastąpiło ono z naruszeniem …”

„Wykładnia pojęcia niewątpliwie niesłusznego tymczasowego aresztowania przeprowadzona została przez Sąd Najwyższy w uchwale z dnia 15 września 1999 r. (sygn. I KZP 27/99, OSNKW z 1999, z.”

„… której nie powinien doznać, w świetle całokształtu okoliczności ustalonych w sprawie, a także w szczególności, prawomocnego jej rozstrzygnięcia (zob. uchwała Sądu Najwyższego z dnia 15 września 1999 r., I KZP 27/99, OSNKW 1999, z.”

„W myśl dominującego poglądu, którego założenia znalazły wyraz w szeroko akceptowanej uchwale Sądu Najwyższego z dnia 15 września 1999 r., I KZP 27/99, orzeczenie o tymczasowym aresztowaniu uznaje się za niewątpliwie niesłuszne w rozumieniu art. 552 § 4 k.p.k. – i tym samym za niezgodne z prawem, a w konsekwencji za uzasadniające, na tej jedynie …”

„… na zasadzie ryzyka, motywowaną założeniem, że odpowiedzialność za pomyłki organów wymiaru sprawiedliwości powinno ponosić państwo (por. uchwały Sądu Najwyższego z dnia 15 września 1999 r., I KZP 27/99, OSNKW 1999, nr 11-12, poz. 72, i z dnia 23 maja 2006 r., I KZP 5/06, OSNKW 2006, nr 6, poz. 55, oraz wyrok Sądu Najwyższego z dnia 2 kwietnia 2001 r., V KKN 481/99, OSNKW 2001, nr 7-8, poz. 66).”

„Ponownie nadmienił przy tym, że miał na uwadze bogate orzecznictwo sądów, w tym uchwałę Sądu Najwyższego z dnia 15 września 1999 r., I KZP 27/99, wskazującą na odpowiedzialności Skarbu Państwa z tytułu niewątpliwie niesłusznego tymczasowego aresztowania na zasadzie ryzyka, wyrażającą także stanowisko w zakresie odpowiedzialności Skarbu Państwa w sytuacji umorzenia postępowania.”

„SN), przy czym podkreślano, iż odpowiedzialność odszkodowawcza Skarbu Państwa z tego tytułu nie jest wyłącznie konsekwencją wyroków uniewinniających lub umarzających postępowanie (uchwała SN z dnia 15 września 1999 r., I KZP 27/99, OSNKW 2009, poz. 72; np. wyrok SN z dnia 2 marca 2010 r., III KK 317/09, Lex nr 577206).”

„… odszkodowania lub zadośćuczynienia w tym trybie wyklucza zaliczenie tego okresu tymczasowego aresztowania na poczet takich kar (Por: orzeczenia Sądu Najwyższego: uchwała z dnia 15 września 1999 r. I KZP 27/99, OSNKW 1999, z.”

„… 4 Tak w apelacji, jak i kasacji skarżący nawiązał do dwóch orzeczeń Sądu Najwyższego, w których krytycznie odniesiono się do tego, że ustawa nie nakłada na organ procesowy obowiązku pouczenia o prawie i sposobie zgłoszenia żądania odszkodowania i zadośćuczynienia z tytułu niesłusznego pozbawienia wolności (uchwała z dnia 15 września 1999 r., I KZP 27/99, OSNKW 1999, z.”

„W związku z powyższym, o ile nie zachodzą żadne przesłanki egzoneracyjne wymienione w art. 533 § 1 k.p.k., nie można,,wartościować” wyroków uniewinniających, zaś ocena niewątpliwej niesłuszności aresztowania dokonywana jest w takich sytuacjach właśnie przez pryzmat prawomocnego rozstrzygnięcia (patrz uchwała Sądu Najwyższego z dnia 15 września 1999 r., sygn. akt I KZP 27/99, OSNKW z 1999 r., z.”

„Jest tak dlatego, gdyż odpowiedzialność Skarbu Państwa z tego tytułu opiera się na zasadzie ryzyka, co w orzecznictwie ostatecznie zostało przesądzone uchwałą Sądu Najwyższego z dnia 15 września 1999 r., I KZP 27/99 (OSNKW 1999 z.”

„Materialnoprawne przesłanki stosowania tej regulacji były przedmiotem dokładnej analizy Sądu Najwyższego w uchwale z dnia 15 września 1999 r. (I KZP 27/99, OSNKW z 1999 r., nr 11-12, poz. 72).”

„Szkoda zostanie zrekompensowana w tych wszystkich wypadkach, gdy okres tymczasowego aresztowania zostanie zaliczony na poczet kary (nie tylko pozbawienia wolności) w tej sprawie, w której tymczasowe aresz- towanie było stosowane lub innej sprawie, na podstawie art. 63 § 1 k.k. i art. 417 k.p.k.” (z uzasadnienia uchwały z dnia 15 września 1999 r., I KZP 27/99).”

„Zarys systemu, Warsza- wa 2005, s. 565 czy uchwała Sądu Najwyższego z dnia 15 września 1999 r., I KZP 27/99, OSNKW 1999, z.”

„Wszystkie rozważania Sądu Apelacyjnego prowadzone są w ode- rwaniu od uchwały Sądu Najwyższego z dnia 15 czerwca 1999 r., po- wszechnie respektowanej (I KZP 27/99, OSNKW 1112/1999, poz. 72), w której wyraźnie podkreśla się, że nie budzi wątpliwości, iż odpowiedzial- ność Skarbu Państwa z tytułu niewątpliwie niesłusznego tymczasowego aresztowania opiera się na …”

„Nietrafność przytoczonych poglądów wynika wprost z uchwały Sądu Naj- wyższego z dnia 15 września 1999 r., I KZP 27/99 (OSNKW 1999, z.11-12, poz. 72), na którą autor kasacji się powołuje, a której wywód należało w pełni zaakceptować.”

„Jednocześnie Sąd Apelacyjny wskazał, iż nie zgadza się z poglądem Sądu Najwyższego, wyrażonym w uchwale z dnia 15 września 1999 r. (I KZP 27/99, OSNKW 1999, z.”

„Wyra- zem tej zmiany jest uchwała SN z 15 września 1999 r. I KZP 27/99, OSNKW 1999 z.”

„Potwierdzenie takiej wykładni wynika z uchwały Sądu Najwyższego z 15 września 1999 r., sygn. akt I KZP 27/99 (OSNKW nr 11-12/1999, poz. 72), wedle której ocenę słuszności tymczasowego aresztowania, na gruncie art. 552 § 4 k.p.k., należy dokonywać przede wszystkim z punktu widzenia ostatecznego rozstrzygnięcia w sprawie.”

„Paprzycki, Przesłanki orzekania..., s. 44 i n.; powoływana już uchwała z 23.05.2006 r., I KZP 5/06; uchwała SN z 15.09.1999 r., I KZP 27/99, OSNKW 1999/11–12, poz. 72).”

„Z uchwały Sądu Najwyższego z dnia 15 września 1999 r. (I KZP 27/99, OSNKW 1999/11-12/72) wynika, że „(...) niewątpliwie niesłusznym, w rozumieniu art. 552 § 4 k.p.k., jest takie tymczasowe aresztowanie, które było stosowane z obrazą przepisów rozdziału 28 k.p.k.”

„Wynika to z zasady słuszności, nawet, jeśli w momencie stosowania tymczasowego aresztowania istniały przesłanki dowodowe dla postawienia zarzutów oskarżonemu (podejrzanemu) i podstawy dla zastosowania najsurowszego ze środków zapobiegawczych (por. uchwała Sądu Najwyższego z dnia 15 września 1999 r., sygn. akt I KZP 27/99, wyrok Sądu Najwyższego z dnia 31 sierpnia 2001 r., III KKN 213/99).”

„… aresztowania wobec osoby, której w tym okresie dotyczyło domniemanie niewinności - właśnie na zasadzie słuszności - ponosić musi Skarb Państwa (uchwała Sądu Najwyższego z dnia 15 września 1999 r., sygn. I KZP 27/99).”

„… na zasadzie ryzyka (vide: uchwała Sądu Najwyższego z dnia 15.09.1999r., I KZP 27/99).”

„Paprzycki, Przesłanki orzekania..., s. 44 i n.; powoływana już uchwała z 23.05.2006 r., I KZP 5/06; uchwała SN z 15.09.1999 r., I KZP 27/99, OSNKW 1999/11–12, poz. 72)”

„Pogląd taki ma również swoje zakotwiczenie w stanowisku wyrażonym przez Sąd Najwyższy w uchwale z dnia 15 września 1999 r., I KZP 27/99, OSNKW 1999/11-12/72, w uzasadnieniu której stwierdzono, że w takich przypadkach, gdy oskarżony (podejrzany) uporczywie nie stawiał się na wezwania, nie można przyjąć niewątpliwej niesłuszności …”

„W takiej sytuacji odpowiedzialność Skarbu Państwa na podstawie art. 552 § 4 kpk opiera się na zasadzie ryzyka, a nie winy /tak uchwała Sądu Najwyższego z dnia 15.09.1999r. sygn. I KZP 27/99, OSNKW 1999/11-12/72 i późniejsze judykaty np. wyrok Sądu Najwyższego z 22.02.2018 r. sygn. II KK 344/17 lex nr 2473781/.”

„… (I KZP 27/99, publ. OSNKW 1999 nr 11-12, poz. 72, str. 43) - poprzez pryzmat końcowego rozstrzygnięcia w sprawie, w której było zastosowane, albowiem jak słusznie wskazał Sąd Najwyższy w ww. uchwale: „za niewątpliwie …”

„… wskazać wypada, że w utrwalonym i jednolitym orzecznictwie sądów powszechnych oraz Sądu Najwyższego, w którym to swego rodzaju osnowę stanowi uchwała Sądu Najwyższego z dnia 15 września 1999 r., I KZP 27/99, OSNKW 1999/11-12/72, ukształtował się pogląd, że oceny słuszności tymczasowego aresztowania, na gruncie przepisu art. 552 § 4 k.p.k., należy dokonywać przede wszystkim z punktu widzenia ostatecznego …”

„Kwestię zasad odpowiedzialności Skarbu Państwa z tytułu niewątpliwie niesłusznego tymczasowego aresztowania Sąd Najwyższy rozważył szczegółowo w uchwale I KZP 27/99, OSNKW 1999, nr 11-12, poz. 72, stwierdzając, że opiera się ona na zasadzie ryzyka, a ponadto, że niewątpliwie niesłuszne w rozumieniu art. 552 § 4 jest takie tymczasowe aresztowanie, które było …”

„… - kwestię niewątpliwie niesłusznego tymczasowe aresztowanie rozważał szczegółowo Sąd Najwyższy w uchwale z 15 września 1999 r., sygn. I KZP 27/99 (OSNKW 1999, nr 11-12, poz. 72).”

„… przytoczonych na jego poparcie, autor apelacji czyni powszechnie akceptowany i zasługujący na pełną aprobatę pogląd, który został wyrażony w uchwale Sądu Najwyższego z dnia 15 września 1999 r., I KZP 27/99, OSNKW 1999/11-12/72 oraz będące, de facto, jego powieleniem, aczkolwiek dotyczące zatrzymania a nie tymczasowego aresztowania, poglądy zaprezentowane w orzeczeniach Sądów Apelacyjnych w Katowicach …”

„… zatrzymany nie powinien doznać w świetle całokształtu okoliczności ustalonych w sprawie, a w szczególności prawomocnego jej rozstrzygnięcia (uchwała Sądu Najwyższego z 15 września 1999 r. sygn. akt I KZP 27/99, OSNKW 1999, nr 11 – 12 poz. 72, wyrok Sądu Najwyższego z 28 maja 2012 r. sygn. akt III KKN 452/99, Lex nr 53905).”

„Mimo powyższych zmian legislacyjnych zasadą obowiązującą niezmiennie i utrwaloną uchwałą Sądu Najwyższego z dnia 15 września 1999 roku, I KZP 27/99, jest ponoszenie odpowiedzialności odszkodowawczej przez Skarb Państwa na zasadzie ryzyka.”

„W szczególności, aprobując treść Uchwały Sądu Najwyższego z 15 września 1999 r., I KZP 27/99, Sąd Okręgowy przyjął, iż jakkolwiek, co do zasady, odpowiedzialność Skarbu Państwa, o której mowa w Rozdziale 58 Kodeksu postępowania karnego, opiera się na zasadzie ryzyka, w związku z czym …”

„W uchwale z dnia 15 września 1999 r.- I KZP 27/99, OSNKW 1999/11-12/72 Sądu Najwyższego wyrażono pogląd, że „za niewątpliwie niesłuszne, w zasadzie, uznać należy każde tymczasowe aresztowanie oskarżonego (podejrzanego), który ostatecznie (prawomocnie)”

„… ale aresztowanie spowodowało dolegliwość, której oskarżony nie powinien doznać w świetle całokształtu okoliczności sprawy, a zwłaszcza jej zakończenia (por. uchwałę SN z dnia 15 września 1999 r., I KZP 27/99, LEX nr 37467), charakteryzowała bowiem stany prawne obowiązujący do 30 czerwca 2015 r., jak i obowiązujący od 15 kwietnia 2016 r..”

„Skoro więc zapadło w sprawie orzeczenie uniewinniające, to należy dokonać oceny przez pryzmat tego właśnie orzeczenia i jego uzasadnienia (por. uchwałę Izby Karnej SN z dnia 15.09.1999 r. I KZP 27/99, OSNKW Nr 11-12 poz. 72).”

„Niemniej ugruntowane jest i jednolite orzecznictwo sądowe (dość w tym zakresie odwołać się do uchwały Sądu Najwyższego z dnia 15 września 1999 r., I KZP 27/99, OSNKW 1999, z.”

„Podstawowych Wolności, ale nadto przewidują surowsze reguły stosowania tego środka zapobiegawczego, aniżeli unormowania art. 5 ust. 1 Konwencji (por. uzasadnienie do wyroku SN z dnia 15 września 1999 r., I KZP 27/99, OSNKW 1999/11-12/72).”

„… opisanym w punkcie pierwszym apelacji, iż Sąd I instancji wydał zaskarżony wyrok z obrazą art. 552 § 4 k.p.k. Zgodnie z treścią uchwały Sądu Najwyższego z dnia 15 września 1999 r. sygn. Akt I KZP 27/99 odpowiedzialność Skarbu Państwa z tytułu niewątpliwie niesłusznego tymczasowego aresztowania (art. 552 § 4 k.p.k.) opiera się na zasadzie ryzyka.”

„Na wstępie rozważań dotyczących zasadności i skuteczności podniesionych przez pełnomocnika zarzutów przypomnieć należy fundamentalny judykat Sądu Najwyższego, jakim jest uchwała z dnia 15 września 1999 r. w sprawie o sygnaturze I KZP 27/99 (OSNKW 1999/11-12/72) określająca zasady odpowiedzialności Skarbu Państwa, na zasadzie ryzyka.”

„… 58 kpk (por. m.in. postanowienie SN z 15 listopada 2007 r., IV KK 82/07, OSNwSK 2007, Nr 1, poz. 2610; a także powoływana notabene przez apelującego uchw. SN z 15 września 1999 r., I KZP 27/99, OSNKW 1999, Nr 11-12, poz. 72).”