I KZ 20/26
POSTANOWIENIE
Sąd Najwyższy w składzie:
SSN Marek Pietruszyński
Dnia 20 maja 2026 r.
w sprawie R.B.
skazanego z art. 279 § 1 k.k. i in.
po rozpoznaniu na posiedzeniu w Izbie Karnej
w dniu 20 maja 2026 r.
zażaleń skazanego i jego obrońcy na zarządzenie Przewodniczącej IV Wydziału
Karnego Odwoławczego Sądu Okręgowego w Świdnicy z 27 stycznia 2026 r., IV Ka
28/23
o uznaniu za bezskuteczny wniosek skazanego o przywrócenie terminu do złożenia
wniosku o sporządzenie na piśmie i doręczenie uzasadnienia wyroku Sądu
Okręgowego w Świdnicy z dnia 31 marca 2023 r. w sprawie o sygnaturze IV Ka
28/23,
na podstawie art. 459 § 1 k.p.k. w zw. z art. 466 § 1 k.p.k.
p o s t a n o w i ł:
zaskarżone zarządzenie utrzymać w mocy.
UZASADNIENIE
Zarządzeniem Przewodniczącej IV Wydziału Karnego Odwoławczego Sądu
Okręgowego w Świdnicy z dnia 27 stycznia 2026 r., sygn. IV Ka 28/23 uznano za
bezskuteczny kolejny wniosek skazanego R.B. o przywrócenie terminu do złożenia
wniosku o sporządzenie na piśmie i doręczenie uzasadnienia wyroku Sądu
Okręgowego w Świdnicy z dnia 31 marca 2023 r., sygn. IV Ka 28/23.
I KZ 20/26
2
W zarządzeniu podniesiono, że w kolejnym wniosku skazany – w kontekście
niedotrzymania terminu do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku
-powielił argumentację o swym złym stanie zdrowia oraz odpowiedzialnością za
niedotrzymanie tego termu obarczył swojego obrońcę z wyboru adw. P.P.
Wezwany do uzupełnienia braku formalnego w postaci wskazania daty
przeszkody i powzięcia jej ustania, skazany, na uzasadnienie niedotrzymania
terminu do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku sądu
odwoławczego, powielił argumentację przedstawianą w poprzednich wnioskach o
przywrócenie terminu dotyczącą stanu jego zdrowia uniemożliwiającą dotrzymanie
terminu do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku. Podniesiono też,
że skazany nie podał faktycznej daty zaistnienia przeszkody, a powołując się na
judykaty Sadu Najwyższego doszedł do wniosku, że o przeszkodzie w postaci
zaniedbania obrońcy dowiedział się w okresie 16 – 17 września 2025 r.
W uzasadnieniu zarządzenia podniesiono - w płaszczyźnie art. 126 § 1
k.p.k., że na stronie ubiegającej się o przywrócenie terminu spoczywa nie tylko
ciężar udowodnienia zaistnienia okoliczności ( przyczyny od strony niezależnej) ale
i daty jej ustania. Wskazano również, że własne oceny skazanego (na podstawie
jego osobistych przemyśleń wobec dowolnie wybranego orzecznictwa sądowego)
nie dostarczyły informacji istotnych dla możliwości uwzględnienia wniosku
skazanego. Wobec niedochowania warunku formalnego wniosek o przywrócenie
terminu uznano za prawnie bezskuteczny.
Na to zarządzenie zażalenia wnieśli skazany i jego obrońca.
Skazany w zażaleniu zakwestionował treść tego zarządzenia podnosząc
szereg, niekiedy trudno zrozumiałych faktów, niezwiązanych bezpośrednio z
przedmiotem zaskarżonego zarządzenie, a dotyczących pogorszenia się stanu
jego zdrowia psychicznego i twierdzeń wskazujących na pogwałcenia jego praw
konstytucyjnych i konwencyjnych wszystkimi stronniczymi czynnościami sądów,
które były podejmowane w jego sprawie,
W zażaleniu wskazał nadto na możliwość zaistnienia bezwzględnej
przyczyny odwoławczej z art. 439 § 1 pkt 1 k.p.k. wskazując, że sędzia która
I KZ 20/26
3
wydała zarządzenia była „ nieuprawniona do orzekania” a także „ niezdolna do
jego wydania” z uwagi na długotrwałą nieobecność psychiczną. Wskazał również,
że wydając zarządzenie podejmowała tę decyzję we własnej sprawie. Podniósł
również, że nie został prawidłowo pouczony o sposobie i terminie opracowania
wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku sądu odwoławczego. Wskazał
również, że obrońca wbrew uzgodnieniu nie złożył wniosku o sporządzenie
uzasadnienia wyroku, a on dowiedział się o tym między 16 – 17 września 2025 r.
Obrońca skazanego w zażaleniu zarzucił obrazę art. 120 § 2 k.p.k.
polegającą na zakwalifikowaniu wniosku skazanego o przywrócenie terminu jako
bezskuteczny w oparciu o przesłankę niemieszcząca się w dyspozycji tego
przepisu i w sytuacji gdy skazany zadośćuczynił obowiązkowi uzupełnienia braków
formalnych przez wymienienie daty ujawienia się przeszkody tamującej możliwość
złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia.
Sąd Najwyższy zważył, co następuje.
Odnośnie do zażalenia skazanego podnieść należało, że zgodnie z treścią
art.439 § 1 pkt 1 k.p.k. osoba nieuprawniona do orzekania to taka, która nie ma
uprawnień do orzekania, np. przez brak powołania na stanowisko sędziego. Z kolei
osoba niezdolna do orzekania to taka, która jest uprawniona do orzekania, ale jej
stan mógłby wpłynąć na treść orzeczenia, np. przyczyną niezdolności do wzięcia
udziału w wydaniu orzeczenia byłaby choroba psychiczna.
W kontekście tego uchybienia podnieść jednak należało, że bezwzględne
przyczyny odwoławcze wskazane w art. 439 § 1 k.p.k. dotyczą orzeczeń, a więc
wyroków i postanowień sądu, a zarządzenie do tej kategorii decyzji procesowych
nie należy. W kontekście tej części argumentacji skazanego, podnieść należało,
pomijając w płaszczyźnie teoretycznej kategoryzację decyzji sądu w rozumieniu art.
439 § 1 k.p.k., że SSO X.Y. została powołana na urząd sędziego sądu
okręgowego postanowieniem Prezydenta RP z […] 2004 r., a jej niezdolność do
orzekania pozostawała jedynie w sferze nieuzasadnionych domniemań skazanego.
Skazany nie wykazał też aby w rzeczywistości
zaskarżone zarządzenie procedowała w swojej sprawie.
SSO X.Y. wydając
I KZ 20/26
4
Co do braku pouczenia o sposobie i trybie złożenia wniosku o sporządzenie
i doręczenie uzasadnienia wyroku sądu odwoławczego, podnieść należało, że Sąd
Najwyższy procedując uprzednio w przedmiocie zażalenia skazanego na odmowę
przywrócenia terminu, wykazał w postanowieniu z 9 kwietnia 2024 r., I KZ 12/24, z
pewnością znanego skazanemu, w sposób niebudzący wątpliwości, że skazany
został prawidłowo pouczony o terminie i sposobie złożenia wniosku o sporządzenie
i doręczenie uzasadnienia sądu odwoławczego, powołując się na dokumenty z akt
sprawy ( k.1608 – 1608 v). Zatem taki zarzut skazanego był niezasadny.
Odnośnie do zarzutu zaniedbania obrońcy skazanego uniemożliwiającego
sporządzenie kasacji, podnieść należało, że skazany nie wykazał aby wniosek o
sporządzenie i doręczenie uzasadnienia wyroku, nie został sformułowany i złożony
wyłącznie z winy obrońcy. Twierdzenie strony w tym zakresie musi mieć bowiem
charakter kategoryczny i powinno zostać należycie uzasadnione. Skazany poza
własnymi stwierdzeniami o zaniedbaniu obowiązków obrończych obrońcy
ustanowionego z wyboru, nie wskazał żadnych realnych, sprawdzalnych
okoliczności, które uzasadniałby przypisania jego reprezentantowi procesowemu
wyłącznej winy za niezłożenie wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku sądu
odwoławczego.
W kontekście wskazywanych przez skazanego - w tej sprawie –
okoliczności i czasu powstania przeszkody uniemożliwiającej w terminie złożenia
wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku, wskazać należało, odwołując się
uprzedniej sprawy dotyczącej zarządzenia z 17 grudnia 2024 r. o uznaniu wniosku
skazanego o przywrócenie terminu do złożenia wniosku o sporządzenie
uzasadnienia za bezskuteczny i wniesionego zażalenia na to zarządzenie, która
była przedmiotem procedowania Sądu Najwyższego ( sprawa I KZ 1/25 -
postanowienie z 25 lutego 2025 r. o utrzymaniu zaskarżonego zarządzenia w
mocy), na istotną niekonsekwencję relacji skazanego, a to z uwagi na fakt, że w
tamtej sprawie podnosił, iż mógł działać w błędzie co do uświadomienia sobie
sensu pouczeń o terminie i sposobie złożenia wniosku o sporządzenie
uzasadnienia wyroku sądu odwoławczego i błąd ten lokował w 2023 r. Taka
nieuzasadniona zmienność wywodów skazanego, w zakresie daty powstania i
I KZ 20/26
5
ustania przeszkody uniemożliwiającej złożenie wniosku o sporządzenie
uzasadnienia w terminie, nie mogła pozostać bez wpływu na ocenę tego
konkretnego zarzutu zażalenia i wiarygodności wskazywanych przez skazanego w
zażaleniu powodów niezłożenia w terminie wskazanego wniosku.
Co do zażalenia obrońcy skazanego podnieść należało, nie podzielając
zarzutu zażalenia, że w zaskarżonym zarządzeniu słusznie wywiedziono, iż
skazany nie podał faktycznej daty zaistnienia przeszkody – zaniedbania obrońcy , a
przywołując judykaty Sądu Najwyższego doszedł do własnego przekonania, że o
zaniedbaniu obrońcy dowiedział się 16 – 17 września 2025 r. Słuszność
rozumowania sądu potwierdził skazany w swoim zażaleniu, w którym wskazał, iż
datę 16 lub 17 września 2025 r. przyjął jako następstwo faktycznego domniemania
powiązanego z oczywistym zaniedbaniem obowiązków obrończych, których
dopuścił się jego obrońca w terminie od 31 marca 2023 r. do 7 kwietnia 2023 r.
Domniemanie to jawi się jednak jako ułomne, gdyż, jak to już wskazano,
skazany nie wykazał w sposób uzasadniony wyłącznego zawinienia obrońcy w
zakresie braku złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku sądu
odwoławczego w ustawowym terminie.
Z tych względów postanowiono jak na wstępie.
[WB]
[a.ł]
