I KS 8/25
POSTANOWIENIE
Sąd Najwyższy w składzie:
Dnia 5 czerwca 2025 r.
SSN Paweł Kołodziejski
w sprawie T. P.
oskarżonego o przestępstwo z art. 158 § 1 k.k. i in.
po rozpoznaniu w Izbie Karnej na posiedzeniu
w dniu 5 czerwca 2025 r.,
skargi obrońcy oskarżonego
na wyrok sądu odwoławczego – Sądu Okręgowego w Świdnicy
z dnia 4 października 2024 r., sygn. akt IV Ka 538/24,
uchylający wyrok Sądu Rejonowego w Kłodzku
z dnia 8 lutego 2024 r., sygn. akt II K 1108/21
i przekazujący sprawę do ponownego rozpoznania
na podstawie art. 539e § 2 k.p.k.
p o s t a n o w i ł:
1. oddalić skargę;
2. obciążyć oskarżonego T. P. kosztami sądowymi
postępowania skargowego;
3. nie uwzględnić wniosku pełnomocnika oskarżyciela
posiłkowego M. S. o zasądzenie od oskarżonego na rzecz
oskarżyciela posiłkowego kosztów zastępstwa procesowego w
postępowaniu skargowym.
UZASADNIENIE
I KS 8/25
2
Sąd Rejonowy w Kłodzku wyrokiem z dnia 8 lutego 2024 r., sygn. akt II K
1108/21 uniewinnił T. P. i drugiego z oskarżonych od popełnienia zarzucanego im
czynu z art. 158 § 1 k.k. i art. 157 § 1 k.k. w zw. z art. 11 § 2 k.k.
Powyższe orzeczenie zostało zaskarżone zarówno przez oskarżyciela
publicznego, który w wywiedzionej apelacji na niekorzyść oskarżonych podniósł
zarzut błędu w ustaleniach faktycznych, jak i pełnomocnika oskarżyciela
posiłkowego, który w środku odwoławczym pod adresem sądu meriti podniósł
zarzuty błędów w ustaleniach faktycznych i obrazy przepisów prawa procesowego
w postaci art. 4 k.p.k., art. 5 k.p.k., art. 7 k.p.k., art. 410 k.p.k. oraz art. 424 § 1 k.p.k.
Po rozpoznaniu powyższych środków odwoławczych, Sąd Okręgowy w
Świdnicy, wyrokiem z dnia 4 października 2024 r., sygn. akt IV Ka 538/24, uchylił
zaskarżone orzeczenie i sprawę przekazał Sądowi Rejonowemu w Kłodzku do
ponownego rozpoznania.
Skargę na wyrok sądu odwoławczego wniósł obrońca oskarżonego T. P.,
zaskarżając go w całości i zarzucając mu „naruszenie art. 439 § 1 pkt 2 KPK z
uwagi na rozpoznanie sprawy i wydanie wyroku przez nienależycie obsadzony
skład sądu, bowiem w sprawie orzekała sędzia sądu, która została powołana na to
stanowisko na skutek rekomendacji Krajowej Rady Sądownictwa, której kształt
został określony ustawą z dnia 8 grudnia 2017 r. o zmianie ustawy o Krajowej
Radzie Sądownictwa oraz niektórych innych ustaw, co stanowi bezwzględną
przyczynę odwoławczą”. W konsekwencji skarżący wniósł o uchylenie
zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy sądowi odwoławczemu do ponownego
rozpoznania
Pisemne odpowiedzi na skargę złożone zostały zarówno przez prokuratora
jak i pełnomocnika oskarżyciela posiłkowego, w których wnieśli oni o jej oddalenie.
Nadto pełnomocnik oskarżyciela posiłkowego wystąpił o zasądzenie od
oskarżonego na rzecz oskarżyciela posiłkowego kosztów postępowania
skargowego według norm przepisanych.
Sąd Najwyższy zważył, co następuje.
I KS 8/25
3
Skarga na wyrok sądu odwoławczego nie jest zasadna, co w konsekwencji
skutkowało jej oddaleniem na podstawie art. 539e § 2 k.p.k.
W pierwszej kolejności zauważyć należy, że w orzecznictwie Sądu
Najwyższego sporny pozostaje charakter uchybienia awizowanego przez obrońcę
oskarżonego. W tym zakresie ukształtowały się odmienne linie orzecznicze.
Według pierwszej z nich, zasiadanie w składzie orzekającym osoby powołanej na
urząd sędziego sądu powszechnego na wniosek Krajowej Rady Sądownictwa
ukształtowanej w trybie określonym przepisami ustawy z dnia 8 grudnia 2017 r. o
zmianie ustawy o Krajowej Radzie Sądownictwa oraz niektórych innych ustaw
(Dz.U. z 2018 r. poz. 3), winno być rozpatrywane jako nienależyta obsada sądu w
rozumieniu art. 439 § 1 pkt 2 k.p.k. Takie rozumienie wskazanej bezwzględnej
przyczyny odwoławczej zostało zapoczątkowane uchwałą składu połączonych Izb
Cywilnej, Karnej oraz Pracy i Ubezpieczeń Społecznych Sądu Najwyższego z dnia
23 stycznia 2020 r. (sygn. akt BSA I 4110 1/20, OSNKW nr 2/2020, poz. 7), a
następnie po utracie waloru normatywnego wskutek orzeczenia Trybunału
Konstytucyjnego z dnia 20 kwietnia 2020 r., sygn. akt U 2/20 (OTK-A 2020, nr 61),
kontynuowane w kolejnych judykatach (zob. m.in. postanowienie SN z dnia 18
listopada 2020 r., IV KK 290/20; postanowienie z dnia 17 marca 2021 r., I KK 28/21;
postanowienie z dnia 18 listopada 2021 r., V KK 475/21; postanowienie z dnia 6
kwietnia 2022 r., V KK 491/21; uchwała SN z dnia 2 czerwca 2022 r., I KZP 2/22,
OSNK 2022, nr 6, poz. 22; postanowienie SN z dnia 14 lipca 2022 r., V KK 54/22;
postanowienie SN z dnia 14 lipca 2022 r., III KK 115/22; wyrok SN z dnia 26 lipca
2022 r., III KK 404/21; postanowienie SN z dnia 31 sierpnia 2022 r., II KK 85/22;
wyrok SN z dnia 25 maja 2023 r., II KK 261/21; postanowienie SN z dnia 22 maja
2024 r., V KO 14/24). Z kolei według drugiej linii orzeczniczej, tego rodzaju
uchybienie może być rozważane jedynie w kategoriach innego rażącego
naruszenia prawa (vide m.in. postanowienie SN z dnia 13 grudnia 2021 r., II KZ
46/21; postanowienie SN z dnia 12 lipca 2022 r., III KK 222/22; postanowienie SN z
dnia 3 listopada 2022 r., V KK 660/21; postanowienie SN z dnia 30 listopada 2022
r., II KK 468/21; postanowienie SN z dnia 28 grudnia 2022 r., IV KK 477/22;
postanowienie SN z dnia 28 grudnia 2022 r., III KS 73/22; zarządzenie SN z dnia 8
lutego 2023 r., II KO 119/22; postanowienie SN z dnia 13 lutego 2024 r., IV KK
I KS 8/25
4
576/23; postanowienie SN z dnia 11 czerwca 2024 r., IV KK 149/24; postanowienie
SN z dnia 20 sierpnia 2024 r., IV KK 317/24). Niezależnie jednak od przyjętej optyki
nie budzi wątpliwości, że sam fakt zasiadania w sądzie powszechnym sędziego
powołanego na wniosek Krajowej Rady Sądownictwa po zmianach z 2017 r. nie
skutkuje automatycznie koniecznością uchylenia takiego wyroku. Nawet bowiem
zwolennicy wiązania tego rodzaju uchybienia z nienależytą obsadą sądu przyznają,
że przesłanka ta nie ma charakteru stricte bezwzględnego (vide uchwała SN z dnia
2 czerwca 2022 r., I KZP 2/22). Konieczne jest bowiem wykazanie in concreto, że
sędzia nie gwarantuje chociażby minimalnego standardu bezstronności i
niezawisłości, na co wskazują wszystkie wymienione orzeczenia Sądu
Najwyższego, w tym przywołana uchwała składu połączonych izb, która została
uznana za niezgodną z Konstytucją Rzeczypospolitej Polskiej.
Tymczasem skarżący sygnalizując zaistnienie bezwzględnej przyczyny
odwoławczej z art. 439 § 1 pkt 2 k.p.k. nie wskazał na jakąkolwiek okoliczność
chociażby uprawdopodabniającą brak bezstronności sędziego orzekającego w
sądzie drugiej instancji, który miał zostać powołany na stanowisko sędziowskie na
wniosek Krajowej Rady Sądownictwa po zmianach z 2017 r. Uzasadnienie zarzutu
sprowadza się w zasadzie do zacytowania czterech orzeczeń Sądu Najwyższego,
które jak wskazano nie stanowią jednolitej linii orzeczniczej. Ponadto jak słusznie
zauważył oskarżyciel publiczny, obrona na wcześniejszym etapie postępowania nie
kwestionowała składu sądu ad quem, w szczególności nie składała wniosku o
wyłączenie sędziego, co nie może pozostać bez wpływu na ocenę zarzutu
podniesionego w skardze. Tym bardziej, że w postępowaniu odwoławczym istniała
również możliwość złożenia wniosku w trybie art. 42a ustawy z dnia 27 lipca 2001 r.
Prawo o ustroju sądów powszechnych o zbadanie niezawisłości i bezstronności
sędziego wyznaczonego do rozpoznania sprawy w drugiej instancji. Powyższe
okoliczności przekonują, że do czasu zakończenia postępowania odwoławczego
obrona akceptowała wyznaczony do rozpoznania sprawy skład sądu ad quem, a
obecnie podnoszony w nadzwyczajnym środku zaskarżenia zarzut został
skonstruowany wyłącznie na potrzeby postępowania skargowego i jest wynikiem
niezadowolenia z rozstrzygnięcia sprawy (por. postanowienie SN z dnia 5 lipca
2022 r., II KK 72/22).
I KS 8/25
5
Z tych względów, wobec niestwierdzenia okoliczności, o których mowa w art.
439 § 1 k.p.k., Sąd Najwyższy oddalił skargę, obciążając oskarżonego T. P.
kosztami sądowymi postępowania skargowego.
Odnosząc się do wniosku pełnomocnika oskarżyciela posiłkowego o
zasądzenie kosztów zastępstwa procesowego w postępowaniu skargowym, uznać
go należało jako przedwczesny. Jak słusznie podkreśla się w orzecznictwie,
postępowanie skargowe nie jest postępowaniem kończącym postępowanie karne,
skoro przesądza ono jedynie na jakim etapie to postępowanie karne będzie się
dalej toczyło. Z tego powodu w orzeczeniu w przedmiocie skargi Sąd Najwyższy nie
powinien orzekać co do kosztów zastępstwa procesowego (pełnomocnika z
wyboru), który reprezentuje przecież oskarżyciela posiłkowego w toku całego
postępowania. Koszty te powinny być rozliczone w orzeczeniu kończącym
postępowanie karne, zgodnie z przepisem art. 626 § 1 k.p.k. (zob. postanowienie
SN z dnia 23 września 2021 r., II KS 18/21; postanowienie SN z dnia 13 lipca 2022
r., III KS 37/22; postanowienie SN z dnia 21 listopada 2024 r., I KS 36/24).
Mając powyższe na uwadze, Sąd Najwyższy orzekł jak w sentencji
postanowienia.
[PŁ]
[r.g.]
