I KS 38/25
POSTANOWIENIE
Sąd Najwyższy w składzie:
SSN Ryszard Witkowski
Dnia 5 lutego 2026 r.
na posiedzeniu w trybie art. 539e § 1 k.p.k.
po rozpoznaniu w Izbie Karnej w dniu 4 lutego 2026 r.,
skargi wniesionej przez obrońcę oskarżonej A.W.,
na wyrok Sądu Okręgowego we Wrocławiu
z 29 lipca 2025 r. sygn. akt IV Ka 539/25
uchylający wyrok Sądu Rejonowego dla Wrocławia-Fabrycznej we Wrocławiu
z 19 listopada 2024 r. sygn. akt XII K 487/21 i przekazujący sprawę do ponownego
rozpoznania,
na podstawie art. 539e § 2 k.p.k.
p o s t a n o w i ł:
1) oddalić skargę;
2) obciążyć oskarżoną kosztami sądowymi postępowania
skargowego.
UZASADNIENIE
Sąd Okręgowy we Wrocławiu wyrokiem z 29 lipca 2025 r. sygn. akt IV Ka
539/25 uchylił wyrok Sądu Rejonowego dla Wrocławia-Fabrycznej we Wrocławiu
z 19 listopada 2024 r. sygn. akt XII K 487/21, którym oskarżona A.W. została
uniewinnione od zarzutu popełnienia czynu z art. 284 § 1 k.k. i przekazał mu
sprawę do ponownego rozpoznania.
W pisemnych motywach wyroku sąd odwoławczy wskazał, iż już
zgromadzony materiał dowodowy pozwala na przypisanie oskarżonej czynu z art.
I KS 38/25
2
284 § 1 k.k., opisanych w art. 191 § 1 k.k. i art. 216 § 1 k.k., na co pozwala
prawidłowa ocena dowodów, prowadząca do zgoła innych ustaleń niż te
poczynione przez Sąd Rejonowy, a odnoszących się do możliwości przyjęcia winy i
sprawstwa oskarżonej w zakresie zarzucanego jej czynu z art. 284 § 1 k.k., i to
również w kontekście tego, iż działała ona nie na rzecz własnego majątku, ale jako
pracownik i pełnomocnik spółki „A.”.
W konsekwencji zawarł końcowe wskazanie, że przy ponownym
rozpoznawaniu sprawy sąd meriti winien dokonać dokładnej analizy
zgromadzonego materiału dowodowego, ze szczególnym uwzględnieniem
ponownie odebranych wyjaśnień oskarżonej, zeznań świadków również pod kątem
wyrażonych wcześniej wątpliwości i zastrzeżeń, co po dokonaniu prawnej oceny
zachowania oskarżonej przez pryzmat znamion czynu zabronionego z art. 284 § 1
k.k., winno znaleźć odpowiednie odzwierciedlenie w wydanym przez ten sąd - po
tak przeprowadzonym postępowaniu – wyroku.
Od powyższego wyroku skargę złożył obrońca oskarżonych, zarzucając
zaskarżonemu wyrokowi naruszenie art. 437 § 2 k.p.k. w zw. z art. 454 § 1 k.p.k.
poprzez błędną ich wykładnię i niewłaściwe zastosowanie polegające na uchyleniu
wyroku Sądu Rejonowego dla Wrocławia-Fabrycznej we Wrocławiu, pomimo braku
ku temu przesłanek, tj. na wydaniu przez sąd odwoławczy orzeczenia
kasatoryjnego w sytuacji, gdy uchylenie wyroku i przekazanie sprawy do
ponownego rozpoznania z uwagi na regułę „ne peius”, było niezasadne, albowiem
sąd II instancji zaniechał usunięcia stwierdzonych uchybień, w tym
przeprowadzenia postępowania dowodowego w wymaganej części i dokonania
oceny zebranego materiału, a w konsekwencji ustalenia zrealizowania przez A.W.
znamion zarzucanego jej czynu zabronionego.
W konsekwencji wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości
i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi Okręgowemu we
Wrocławiu.
Sąd Najwyższy zważył, co następuje.
I KS 38/25
3
Skarga okazała się niezasadna, stąd w myśl art. 539e § 2 in princ. k.p.k.,
podlegała oddaleniu. Nie można zgodzić się z autorem środka zaskarżenia, że
wydanie orzeczenia kasatoryjnego przez Sąd Okręgowy we Wrocławiu nastąpiło
z obrazą przepisów regulujących postępowanie drugoinstancyjne. Przepis art. 437
§ 2 k.p.k. kataloguje przyczyny uchylenia orzeczenia i przekazania sprawy do
ponownego rozpoznania. W sytuacji, gdy żadna z nich w danej sprawie nie
zachodzi, obliguje sąd odwoławczy do zmiany kontrolowanego orzeczenia w
obliczu stwierdzenia uchybienia. W sprawie niniejszej, jak wynika z pisemnych
motywów zaskarżonego wyroku, taka korekta nie była możliwa w postępowaniu
drugoinstancyjnym. Wykluczało ją wystąpienie podstawy określonej w art. 454
§ 1 k.p.k., zapobiegającej skazaniu oskarżonego po raz pierwszy w instancji
odwoławczej. Zakaz ten ma charakter bezwzględny, tzn. nie dopuszcza orzekania
na niekorzyść oskarżonego, niezależnie od tego, czy miałoby się opierać na
nowych dowodach i odmiennych ustaleniach faktycznych, czy też na
dotychczasowym stanie dowodowym i dokonanej rekonstrukcji zdarzenia. Jest to
instytucja o charakterze gwarancyjnym, zapewniająca pełną realizację prawa do
obrony w dwuinstancyjnym postępowaniu (zob. postanowienie SN z 1 października
2025 r. sygn. V KS 20/25).
Patrząc z powyższej perspektywy na rozstrzygnięcie kasatoryjne sądu
odwoławczego, stwierdzić trzeba, że Sąd Okręgowy spełnił ciążące na nim
obowiązki, a lektura uzasadnienia zaskarżonego wyroku nie daje podstaw do
twierdzenia, że przeprowadzona kontrola instancyjna była nierzetelna. Sąd ad
quem przedstawił aspekty kompleksowej i analitycznej oceny materiału
dowodowego, które czyniły jego ogląd w skrajnie odmiennym świetle, którego
aspekt prawny stworzył wystarczająco wysokie prawdopodobieństwo dla
wyprowadzenia odmiennego twierdzenia w zakresie sprawstwa oskarżonej, pod
warunkiem dokonania wszechstronnej, zgodnej z zasadami logiki doświadczenia
życiowego oceny dowodów, w sposób zgodny z art. 7 k.p.k., że materializowała się
w tych realiach podstawa uchylenia orzeczenia, o której mowa w art. 454 § 1 k.p.k.
Niezależnie od powyższego zwrócić należy uwagę także i na tę okoliczność,
iż naturalną konsekwencją uchylenia wyroku uniewinniającego w oparciu o regułę
ne peius z art. 454 § 1 k.p.k. jest konieczność rozważenia zasadności
I KS 38/25
4
przeprowadzenia na nowo przewodu w całości, co zawsze dyktowane jest realiami
konkretnej sprawy, ocenianymi pod tym kontem przez sąd meriti. Ocena słuszności
tego stanowiska pozostaje już poza zakresem kontroli dokonywanej przez Sąd
Najwyższy w ramach niniejszego postępowania zob. np. uchwała siedmiu sędziów
SN z 25 stycznia 2018 r. sygn. akt I KZP 13/17). Natomiast takie zapatrywanie sądu
odwoławczego obligowało ten organ do uchylenia zaskarżonego apelacją wyroku,
skoro nie wchodziło w grę wydanie wyroku skazującego w instancji odwoławczej
(art. 437 § 2 zd. drugie k.p.k. w zw. z art. 454 § 1 k.p.k.). Zastosowanie tego
przepisu było – wobec jednoznacznej wymowy wyników postępowania kontrolnego
w ramach toku instancji - obowiązkiem sądu ad quem, ukierunkowanym na
wspomnianą ochronę interesu procesowego oskarżonego. W tej sytuacji zatem Sąd
Okręgowy w zaskarżonym wyroku nie uchybił przepisowi art. 437 § 2 zd. drugie
k.p.k., w związku z czym wniesioną skargę należało oddalić (art. 539e § 2 k.p.k.).
Jednocześnie Sąd Najwyższy - stosownie do treści art. 539f k.p.k. w zw. z art. 527
§ 1 i 4 k.p.k. – orzekł w przedmiocie kosztów sądowych postępowania skargowego.
[WB]
[a.ł]
