I KO 9/25
POSTANOWIENIE
Sąd Najwyższy w składzie:
Dnia 18 marca 2025 r.
SSN Adam Roch
w sprawie R. Ł.
skazanego z art. 286 § 1 k.k. w zw. z art. 294 § 1 k.k. i in.
po rozpoznaniu w Izbie Karnej
na posiedzeniu w dniu 18 marca 2025 r.
wniosku skazanego o wznowienie postępowania zakończonego prawomocnym
wyrokiem Sądu Apelacyjnego we Wrocławiu z dnia 22 marca 2021 r., sygn. akt II
AKa 85/20, zmieniającego wyrok Sądu Okręgowego we Wrocławiu z dnia 26
listopada 2019 r., sygn. akt III K 276/18
na podstawie art. 545 § 3 k.p.k.
postanowił:
odmówić przyjęcia wniosku skazanego R. Ł. o wznowienie
postępowania z powodu jego oczywistej bezzasadności.
UZASADNIENIE
Pismem z dnia 5 sierpnia 2024 r. R. Ł. wniósł o wznowienie postępowania
zakończonego prawomocnym wyrokiem Sądu Apelacyjnego we Wrocławiu z dnia
22 marca 2021 r., sygn. akt II AKa 85/20, zmieniającego wyrok Sądu Okręgowego
we Wrocławiu z dnia 26 listopada 2019 r., sygn. akt III K 276/18. W treści pisma
wniósł o dopuszczenie z urzędu szeregu dowodów z pism urzędowych oraz
świadków oraz zakwestionował przyjęte w sprawie ustalenia faktyczne i ocenę
materiału dowodowego, przedstawiając w tym zakresie własny pogląd, z którego
I KO 9/25
2
wynikać ma jego niewinność. Jednocześnie wnioskujący starał się podważyć także
konkluzje przyjęte przez Sąd Najwyższy w postanowieniu z dnia 10 sierpnia 2022 r.,
sygn. akt V KK 589/21 o oddaleniu kasacji obrońcy R. Ł.
Sąd Najwyższy zważył co następuje.
Wniosek jest oczywiście bezzasadny w rozumieniu art. 545 § 3 k.p.k.
Powyższy przepis nakłada na sąd obowiązek przeprowadzenia kontroli wniosku o
wznowienie postępowania pochodzącego od podmiotu nieprofesjonalnego pod
kątem tego czy nie jest on oczywiście bezzasadny. Kontrola ta ma charakter quasi
formalny, co oznacza, że w jej toku nie dochodzi do merytorycznego rozpoznania
wniosku, ani też do badania jego zasadności pod kątem ewentualnych podstaw
wznowienia, ale do wstępnego przeanalizowania jego treści w celu ustalenia
możliwości skutecznego złożenia tego pisma. Wniosek, który jest bezzasadny w
stopniu oczywistym, musi spotkać się z odmową przyjęcia bez wzywania do
usunięcia braków formalnych. Oczywista bezzasadność wniosku o wznowienie
postępowania to taka, która nie wymaga szczególnego badania, jest widoczna „na
pierwszy rzut oka”, jest niewątpliwa i wniosek obiektywnie nie może doprowadzić
do wzruszenia prawomocnego orzeczenia (zob. np. postanowienia Sądu
Najwyższego z dni: 25 września 2015 r., II KO 49/15, OSNKW 2016/1/5; 6
października 2015 r., V KO 56/15, LEX nr 3530681).
W złożonym przez R. Ł. wniosku brak jest argumentacji choćby potencjalnie
wpisującej się w podstawy wznowienia. Dostrzec trzeba, że skazany wprawdzie
wniósł o dopuszczenie szeregu dowodów z pism urzędowych oraz zeznań
świadków, jednak uczynił to bez żadnej tezy dowodowej mogącej choćby
hipotetycznie potwierdzać, iż są to dowody o których traktuje art. 540 § 1 pkt 2 k.p.k.
W orzecznictwie Sądu Najwyższego wskazuje się, że odmienna ocena dowodu
dokonana przez sąd w czasie rozpoznawania innej sprawy nie może być poczytana
za nowe fakty lub dowody. Określenia te nie odnoszą się również do norm
prawnych ani do ich interpretacji. Dlatego też oceny prawne będące wyrazem
innego poglądu sądu w takiej samej sprawie (o ten sam czyn) nie mogą stanowić
podstawy wznowienia postępowania (por. postanowienie SN z dnia 10 czerwca
2005 r., WZ 31/05, OSNwSK 2005, poz. 1140). Podnosi się także, że za „nowe
I KO 9/25
3
fakty lub dowody” w rozumieniu powyższego przepisu nie może być uznana
dokonana w orzeczeniach zapadłych w danym lub innym procesie wykładnia
przepisów prawa, nawet gdy jest przekonywująca i gdy w jej świetle objęte
wnioskiem o wznowienie postępowania prawomocne orzeczenie jawi się jako
wydane z naruszeniem prawa (por. postanowienie SN z dnia 23 lutego 2010 r., V
KO 97/09, LEX nr 844195). Jednocześnie stanowczo podkreślić należy, że w
postępowaniu o wznowienie postępowania ciężar uprawdopodobnienia podstaw do
wznowienia spoczywa na wnioskodawcy. Nie działa bowiem w tym postępowaniu
zasada ciężaru dowodu wynikająca z zasady domniemania niewinności, skoro
została ona obalona prawomocnym wyrokiem skazującym. W konsekwencji,
obowiązek dowodzenia okoliczności spoczywa na tym, kto zamierza nimi wykazać
okoliczności korzystne dla siebie. W postępowaniu o wznowienie obowiązuje
zasada niewzruszalności prawomocnych orzeczeń i domniemanie prawidłowości
wyroku skazującego (por. M. Ciukas, Domniemanie niewinności w postępowaniu
wznowieniowym, Prok. i Pr. 2010/6, s. 65). Dlatego też w orzecznictwie Sądu
Najwyższego wskazuje się, że to skazany, w razie powoływania się na podstawę
de novis, obarczony jest ciężarem uprawdopodobnienia zasadności wniosku o
wznowienie postępowania, skoro wcześniej prawomocnym wyrokiem skazującym
obalone zostało domniemanie niewinności. Nie wystarczy więc samo powoływanie
się przez autora wniosku na nowy fakt czy dowód, ale powinien on przedstawić co
najmniej tzw. dowód swobodny (np. pisemne oświadczenie określonej osoby)
świadczący o błędności skazania (por. postanowienia SN z dni: 19 kwietnia 2007 r.,
II KO 60/06, OSNwSK 2007, poz. 875 oraz 15 kwietnia 2008 r., II KO 84/07, LEX nr
393907). Analiza argumentacji wniosku w tym zakresie wskazuje jedynie na fakt, że
skazany stara się odwoływać do subiektywnie postrzeganej wymowy wskazanych
w piśmie dowodów, celem kolejnej próby podważenia przyjętych ustaleń
faktycznych i końcowego rezultatu sprawy. Wskazane dowody z pewnością jednak
nie są tymi, o których mowa w art. 540 § 1 pkt 2 k.p.k., albowiem nie mogą one być
postrzegane w kategorii nowego dowodu posiadającego taką moc by uznać, że
skazany nie popełnił czynu albo czyn jego nie stanowił przestępstwa lub nie
podlegał karze.
I KO 9/25
4
Na tle prezentowanej przez skazanego argumentacji wypada zaznaczyć,
że jego niezadowolenie z ustaleń faktycznych, oceny materiału dowodowego czy
przyjętej interpretacji norm prawa materialnego nie mogą stanowić podstawy do
wznowienia postępowania sądowego. Skarżący szeroko odwołuje się do kwestii,
które były przedmiotem rozpoznania w toku postępowania kasacyjnego, ponownie
starając się wykazać ich nietrafność. Podkreślić jednak trzeba, że postępowanie
wznowieniowe nie stanowi powtórzenia postępowania apelacyjnego i nie jest
swego rodzaju „trzecią instancją”, mającą służyć kolejnemu weryfikowaniu
poprawności orzeczeń zapadłych w sądach pierwszej i drugiej instancji. Tym
bardziej wniosek o wznowienie nie stanowi superkasacji, pozwalającej de facto
kwestionować argumentację postanowienia o oddaleniu tego nadzwyczajnego
środka zaskarżenia. Na tle powyższego oczywistym pozostaje, iż niezasadne na
tym etapie jest eksponowanie uchybień w przyjętych ustaleniach faktycznych,
ocenie materiału dowodowego czy wykładni prawa materialnego, oparte na
materiale dowodowym znanym sądom orzekającym w postępowaniu
merytorycznym lub kasacyjnym, a to właśnie czyni wnioskodawca. Wszystkie te
okoliczności zostały bowiem poddane analizie w toku właściwego postępowania
sądowego. Wznowienie postępowania może nastąpić zaś wyłącznie w ściśle
określonych przez ustawodawcę podstawach. Takich we wniosku jednak nie
wskazano.
Sąd Najwyższy nie stwierdził także zaistnienia przesłanek wznowienia z
urzędu, o których mowa w art. 542 § 3 k.p.k.
W oparciu o powyższe stwierdzić zatem trzeba, że zmaterializowały się
przewidziane w art. 545 § 3 k.p.k. podstawy do odmowy przyjęcia wniosku o
wznowienie jako oczywiście bezzasadnego, bez wzywania wnioskodawcy do
uzupełnienia jego braków formalnych, takich jak niesporządzenie go przez
adwokata i brak opłaty.
Mając powyższe na uwadze Sąd Najwyższy orzekł jak na wstępie.
[J.J.]
[a.ł]
I KO 9/25
5
