I KO 130/25
POSTANOWIENIE
Sąd Najwyższy w składzie:
Dnia 13 lutego 2026 r.
SSN Andrzej Stępka
w sprawie M.E.
po rozpoznaniu na posiedzeniu w dniu 13 lutego 2026 r.
wniosku skazanego M.E.
o wznowienie z urzędu postępowania o warunkowe przedterminowe zwolnienie,
zakończonego postanowieniem Sądu Apelacyjnego we Wrocławiu z dnia 11
czerwca 2024 r., sygn. akt II AKzw 1385/24, utrzymującym w mocy postanowienie
Sądu Okręgowego w Opolu z dnia 16 kwietnia 2024 r., sygn. akt IV Kow
4762/23/wz,
na podstawie art. 530 § 2 k.p.k. w zw. z art. 545 § 1 k.p.k. i art. 429 § 1 k.p.k.
p o s t a n o w i ł
odmówić przyjęcia osobistego wniosku (sygnalizacji) M.E. o
wznowienie z urzędu postępowania wykonawczego
zakończonego postanowieniem Sądu Apelacyjnego we
Wrocławiu z dnia 11 czerwca 2024 r., sygn. akt II AKzw 1385/24,
utrzymującym w mocy postanowienie Sądu Okręgowego w Opolu
z dnia 16 kwietnia 2024 r., sygn. akt IV Kow 4762/23/wz, jako
niedopuszczalnego z mocy ustawy.
UZASADNIENIE
Postanowieniem z dnia 16 kwietnia 2024 r., sygn. akt IV Kow 4762/23/wz,
Sąd Okręgowy w Opolu odmówił skazanemu M.E. udzielenia warunkowego
I KO 130/25
2
przedterminowego zwolnienia z odbycia reszty kary 25 lat pozbawienia wolności,
której koniec przypada na 8 maja 2028 r. Zażalenie na to postanowienie złożył
obrońca skazanego. Sąd Apelacyjny we Wrocławiu na mocy postanowienia z dnia
11 czerwca 2024 r., sygn. akt II AKzw 1385/26, zaskarżone postanowienie utrzymał
w mocy. Podkreślił, że warunkiem skorzystania z tego środka probacyjnego jest
jednoznacznie zakreślona pozytywna prognoza kryminologiczno-społeczna, której
w stosunku do skazanego nie sposób przyjąć.
W dniu 28 października 2024 r. skazany złożył wniosek na mocy art. 542 § 1-
3 k.p.k., art. 439 § 1 pkt 2 k.p.k. oraz art. 6 Europejskiej Konwencji Praw Człowieka,
art. 45 i 91 ust. 3 Konstytucji RP i art. 47 Karty Praw Podstawowych UE – o
wznowienie z urzędu w/w postępowania o warunkowe przedterminowe zwolnienie z
odbycia reszty kary pozbawienia wolności. Wskazał, że w składzie Sądu
Okręgowego w Opolu zasiadał sędzia delegowany do Sądu Okręgowego w Opolu
X.Y., który brał udział w procesie nominacyjnym na stanowisko sędziego sądu
okręgowego na podstawie uchwały KRS z dnia 24 kwietnia 2024 r.
Sąd Najwyższy zważył co następuje.
Złożony przez skazanego wniosek o wznowienie postępowania z urzędu jest
niedopuszczalny z mocy ustawy.
Należy podkreślić, że o ile możliwe jest wznowienie postępowania
zakończonego udzieleniem warunkowego przedterminowego zwolnienia oraz
odwołaniem warunkowego zwolnienia, gdyż postanowienia w tym przedmiocie są
orzeczeniami kończącymi postępowanie sądowe w rozumieniu art. 540 § 1 k.p.k.
(również w świetle przesłanek z art. 542 § 3 k.p.k.), bowiem trwale przekształcają
sposób i tryb wykonania kary, o tyle postanowienie o odmowie udzielenia
warunkowego przedterminowego zwolnienia takiego atrybutu „orzeczenia
kończącego postępowanie” nie posiada, a to z uwagi na treść art. 161 § 3 i 4 k.k.w.
(por. postanowienia Sądu Najwyższego: z dnia 10 grudnia 2025 r., V KZ 54/25,
LEX nr 3964038; z dnia 28 września 2023 r., II KO 4/23, LEX nr 3608358; z dnia 3
września 2015 r., V KO 43/15, OSNKW 2016, z. 1, poz. 3). Takie orzeczenie
bowiem nie zamyka skazanemu drogi do ponownego ubiegania się o warunkowe
przedterminowe zwolnienie po upływie określonego czasu od zapadnięcia
negatywnego rozstrzygnięcia w tym przedmiocie.
I KO 130/25
3
Nie ulega wątpliwości, że rozpoznanie każdego wniosku o wznowienie
postępowania, w tym również zawierającego sygnalizację potrzeby orzekania przez
sąd wznowieniowy z urzędu (art. 542 § 3 k.p.k.), musi poprzedzać badanie
dopuszczalności takiego wniosku (sygnalizacji) – art. 545 § 1 k.p.k. w zw. ze
stosowanymi odpowiednio przepisami art. 530 § 2 k.p.k. w zw. z art. 429 § 1 in fine
k.p.k., gdyż wyłącznie wniosek (sygnalizacja) dopuszczalny podlega merytorycznej
ocenie. Powszechnie natomiast przyjmuje się, że wznowienie postępowania w
postępowaniu wykonawczym jest dopuszczalne tylko w zakresie przekraczającym
możliwości zmiany postanowień na podstawie art. 24 § 1 k.k.w. Przepis ten
przewiduje szczególny tryb kontroli i wzruszenia orzeczeń wydanych na podstawie
przepisów Kodeksu karnego wykonawczego, co do zasady ograniczony jednak do
badania wyłącznie okoliczności faktycznych, nowych lub nieznanych sądowi w
chwili orzekania, czy też w sytuacji określonej w art. 542 § 3 k.p.k. W konsekwencji
postępowanienie, w którym odmówiono udzielenia warunkowego
przedterminowego zwolnienia nie podlega wznowieniu, ale reasumpcji w trybie art.
24 § 1 k.k.w. - jeżeli ujawnią się nowe lub poprzednio nieznane okoliczności istotne
dla treści rozstrzygnięcia.
Wobec faktu, że skazany upatrywał przesłanki z art. 439 § 1 pkt 2 k.p.k. (w
postaci niewłaściwej obsady Sądu I instancji) trzeba stwierdzić, że brak podstaw do
przyjęcia a priori, iż każdy sędzia sądu powszechnego, który uzyskał nominację w
następstwie brania udziału w konkursie przed Krajową Radą Sądownictwa po 17
stycznia 2018 r. nie spełnia minimalnego standardu bezstronności i każdorazowo
sąd z jego udziałem jest nienależycie obsadzony w rozumieniu art. 439 § 1 pkt 2
k.p.k. W wypadku sędziów sądów powszechnych konieczne jest dodatkowo
wykazanie, że wadliwość procesu powołania prowadzi, w konkretnych
okolicznościach, do naruszenia standardu niezawisłości i bezstronności w
rozumieniu art. 45 ust. 1 Konstytucji RP, art. 47 Karty Praw Podstawowych Unii
Europejskiej oraz art. 6 ust. 1 Konwencji o ochronie praw człowieka i
podstawowych wolności. Sędzia X.Y. orzekał w przedmiotowej sprawie jako sędzia
Sądu Rejonowego delegowany do Sądu Okręgowego w Opolu. Na stanowisko
sędziego Sądu Okręgowego w Opolu został powołany postanowieniem Prezydenta
RP z dnia […]a 2024 r., a więc już po czasie orzekania w przedmiotowej sprawie.
I KO 130/25
4
W tych okolicznościach Sąd Najwyższy postanowił, jak na wstępie.
[WB]
[a.ł]
