I KK 457/25
WYROK
W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ
Sąd Najwyższy w składzie:
Dnia 17 lutego 2026 r.
SSN Tomasz Artymiuk (przewodniczący, sprawozdawca)
SSN Jarosław Matras
SSN Zbigniew Puszkarski
w sprawie H. S.
skazanego z art. 197 § 2 k.k.,
po rozpoznaniu w Izbie Karnej na posiedzeniu w trybie art. 535 § 5 k.p.k.
w dniu 17 lutego 2026 r.,
kasacji wniesionej przez Prokuratora Generalnego na niekorzyść skazanego
od prawomocnego wyroku Sądu Rejonowego w Wołowie
z dnia 17 lutego 2025 r., sygn. akt II K 178/24,
uchyla wyrok w zaskarżonej części, niezawierającej
rozstrzygnięcia o obligatoryjnym środku karnym z art. 41 § 1a pkt
2 k.k. oraz w części dotyczącej rozstrzygnięcia o środku karnym z
art. 41a § 2 k.k. i w tym zakresie przekazuje sprawę Sądowi
Rejonowemu w Wołowie do ponownego rozpoznania.
Zbigniew Puszkarski
Tomasz Artymiuk
Jarosław Matras
UZASADNIENIE
I KK 457/25
2
Sąd Rejonowy w Wołowie wyrokiem z dnia 17 lutego 2025 r., sygn. akt II K
178/24, uznał oskarżonego H. S. za winnego popełnienia na szkodę N. Ł. czynu
stanowiącego przestępstwo z art. 197 § 2 k.k. i wymierzył mu karę 6 miesięcy
pozbawienia wolności (pkt I). Na podstawie art. 41a § 2 k.k. orzekł wobec
oskarżonego zakaz zbliżania się do pokrzywdzonej N. Ł. wskazując, że oskarżony
jest zobowiązany zachować odległość nie mniejszą niż 50 metrów od pokrzywdzonej
(pkt II), na podstawie art. 46 § 2 k.k. orzekł od oskarżonego na rzecz N. Ł. nawiązkę
w wysokości 5.000 zł (pkt III), a także rozstrzygnął o kosztach procesu (pkt IV i V).
W konsekwencji niezaskarżenia powyższego wyroku przez żadną ze stron,
uprawomocnił się on w dniu 25 lutego 2025 r. bez postępowania odwoławczego.
Od opisanego wyroku kasację wniósł w dniu 17 listopada 2025 r. Prokurator
Generalny. Zaskarżył powyższe orzeczenie Sądu Rejonowego w Wołowie w
zakresie orzeczenia o karze w części niezawierającej rozstrzygnięcia o
obligatoryjnym środku karnym z art. 41 § 1a pkt 2 k.k. oraz w części dotyczącej
rozstrzygnięcia o środku karnym z art. 41a § 2 k.k. (pkt II sentencji orzeczenia), na
niekorzyść skazanego H. S.. Podniósł zarzuty:
1. rażącego i mającego istotny wpływ na treść wyroku naruszenia przepisu
prawa materialnego, a mianowicie z art. 41 § 1a pkt 2 k.k., polegającego na
zaniechaniu orzeczenia wobec H. S. środka karnego określonego w
wymienionym przepisie w postaci zakazu zajmowania wszelkich lub określonych
stanowisk, wykonywania wszelkich lub określonych zawodów albo działalności,
związanych z wychowywaniem, edukacją, leczeniem małoletnich lub opieką nad
nimi, do czego Sąd Rejonowy, zgodnie z treścią wskazanego przepisu (w
brzmieniu obowiązującym od dnia 1 października 2023 roku, a przed tą datą -
zgodnie z treścią art. 41 § 1a zd. drugie k.k.) był zobowiązany skazując
oskarżonego za przestępstwo przeciwko wolności seksualnej popełnione na
szkodę małoletniego, określone w art. 197 § 2 k.k.;
2. rażącego i mającego istotny wpływ na treść wyroku naruszenia przepisów
prawa materialnego, tj. art. 43 § 1 k.k. w zw. z art. 41a § 2 k.k. w zw. z art. 39 pkt
2b k.k., polegającego na orzeczeniu wobec H. S. środka karnego w postaci
zakazu zbliżania się do pokrzywdzonej N. Ł. na odległość mniejszą niż 50
metrów, bez wskazania okresu obowiązywania tego środka, podczas gdy przepis
I KK 457/25
3
art. 43 § 1 k.k. wskazuje, że zakazy wymienione w art. 39 pkt 2-2b k.k. orzeka
się w latach, od roku do 15 lat, co obliguje sąd do określenia czasookresu
obowiązywania środka karnego.
W oparciu o te zarzuty autor kasacji wniósł o uchylenie wyroku w zaskarżonej
części i przekazanie sprawy w tym zakresie Sądowi Rejonowemu w Wołowie do
ponownego rozpoznania.
Sąd Najwyższy zważył, co następuje.
Kasacja Prokuratora Generalnego okazała się oczywiście zasadna, a
ponieważ wniesiona została z zachowaniem terminu określonego w art. 524 § 3
k.p.k., możliwe było jej uwzględnienie w całości na posiedzeniu w trybie art. 535 § 5
k.p.k.
Wyrok Sądu Rejonowego w Wołowie, w zaskarżonej kasacją części jest
wadliwy, ponieważ zapadł z rażącym i mającym istotny wpływ na jego treść
naruszeniem przepisów prawa materialnego, wskazanych w zarzutach.
W analizowanej sprawie H. S. został skazany za przestępstwo z art. 197 § 2
k.k., przy czym pokrzywdzona N. Ł., urodzona […] 2006 r. w dacie czynu, tj. w dniu
27 lipca 2023 r. nie miała ukończonych 18 lat. Była zatem osobą małoletnią.
W treści art. 41 § 1a pkt 2 k.k. za przestępstwo przeciwko wolności seksualnej
lub obyczajności na szkodę małoletniego ustawodawca przewidział orzeczenie
obligatoryjnego środka karnego w postaci zakazu zajmowania wszelkich lub
określonych stanowisk, wykonywania wszelkich lub określonych zawodów albo
działalności, związanych z wychowaniem, edukacją, leczeniem małoletnich lub z
opieką nad nimi na czas określony albo dożywotnio (podobne rozwiązanie o
obligatoryjności powyższego środka przewidywał obowiązujący w okresie
popełnienia czynu przepis art. 41a § 1a zd. 2 k.k.).
Użycie przez ustawodawcę sformułowania „orzeka” przesądza o tym, że w
przypadku zaktualizowania się przesłanek określonych w art. 41 § 1a pkt 2 k.k.
zastosowanie przez sąd tego środka karnego jest obligatoryjne i brzmienie
przywołanego przepisu, zgodnie z regułami wykładni językowej wskazuje
jednoznacznie, że sądowi rozpoznającemu sprawę nie pozostawiono w tym zakresie
swobody decyzyjnej (por. wyroki Sądu Najwyższego: z dnia 6 listopada 2023 r., I KK
132/23; z dnia 25 lipca 2024 r., III KK 591/23; z dnia 4 września 2024 r., III KK 76/24).
I KK 457/25
4
H. S. został skazany za czyn z art. 197 § 2 k.k. należący do katalogu
przestępstw przeciwko wolności seksualnej i popełnił go na szkodę osoby
małoletniej. Obowiązkiem sądu rozstrzygającego było zatem również orzeczenie
środka karnego ujętego w art. 41 § 1a pkt 2 k.k.
Nieorzeczenie środka karnego w opisanej wyżej sytuacji stanowi zatem
naruszenie prawa materialnego. O obrazie prawa materialnego można bowiem
zasadnie twierdzić m.in. w sytuacji niezastosowania określonego przepisu, gdy jego
zastosowanie było obowiązkowe. „Naruszenie przez Sąd przepisu o charakterze
obligatoryjnym musi skutkować uznaniem, że jego uchybienie miało charakter rażący
i w sposób istotny wpłynęło na treść wydanego w sprawie wyroku” (wyrok Sądu
Najwyższego z dnia 13 lutego 2024 r., III KK 615/23).
Opisane rażące naruszenie prawa materialnego nie było jedynym, którego
dopuścił się Sąd Rejonowy w Wołowie, ponieważ orzekając w pkt. II sentencji wyroku
wobec oskarżonego H. S. na podstawie art. 41a § 2 k.k. środek karny w postaci
zakazu zbliżania się do pokrzywdzonej N. Ł. na odległość mniejszą niż 50 metrów,
pominął wynikający z treści art. 43 § 1 k.k. obowiązek określenia czasu
obowiązywania tego zakazu, nadając mu tym samym charakter bezterminowy.
Uchybienie to ma istotny wpływ na treść wyroku, albowiem niewskazanie okresu
obowiązywania środka karnego powoduje, że nie wiadomo jak długo ma on być
wobec oskarżonego wykonywany, a uchybienia tego nie da się konwalidować na
etapie postępowania wykonawczego (zob. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 23
października 2024 r., II KK 410/24).
Nieokreślenie, zgodnie z przepisem kodeksu karnego, czasu trwania zakazu
wymienionego w art. 39 pkt. 2b k.k. należy uznać za rażące uchybienie przepisom
prawa karnego materialnego. Opisany brak bowiem wbrew woli ustawodawcy,
powoduje, że środek karny ma charakter bezterminowy, co w realiach niniejszej
sprawy z uwagi na treść art. 524 § 3 k.p.k. czyni zasadnym, również w tym zakresie
kierunek kasacji.
Mając na uwadze powyższe rozważania oraz trafność zarzutów kasacji,
należało uchylić wyrok Sądu Rejonowego w Wołowie w zaskarżonej części i sprawę
w tym zakresie przekazać temu Sądowi do ponownego rozpoznania, w toku którego
organ ten uwzględni rozważania prawne Sądu Najwyższego.
I KK 457/25
5
Z tych wszystkich względów, orzeczono jak w części dyspozytywnej
wyroku.
Przewodniczący: SSN (Tomasz Artymiuk)
Sędziowie: SN (Jarosław Matras)
SN (Zbigniew Puszkarski)
[J.J.]
[r.g.]
