I KK 426/25
POSTANOWIENIE
Sąd Najwyższy w składzie:
Dnia 16 grudnia 2025 r.
SSN Ryszard Witkowski
w sprawie M. R. skazanego z art. 178a § 1 k.k.
po rozpoznaniu w dniu 16 grudnia 2025 r. w Izbie Karnej na posiedzeniu w trybie
art. 532 § 3 k.p.k.,
wniosku obrońcy skazanego w przedmiocie wstrzymania wykonania wyroku Sądu
Okręgowego we Wrocławiu z 28 sierpnia 2025 r. sygn. akt IV Ka 670/25
zmieniającego wyrok Sądu Rejonowego dla Wrocławia-Śródmieścia we Wrocławiu
z 27 marca 2025 r. sygn. akt II K 235/24 na podstawie art. 532 § 1 k.p.k. a
contrario,
p o s t a n o w i ł:
nie uwzględnić wniosku i odmówić wstrzymania wykonania
zaskarżonego kasacją wyroku.
UZASADNIENIE
Sąd Rejonowy dla Wrocławia-Śródmieścia we Wrocławiu wyrokiem z 27
marca 2025 r. sygn. akt II K 235/24, na podstawie art. 66 § 1 k.k. i art. 67 § 1 k.k.
warunkowo umorzył postępowanie karne wobec M. R. o czyn polegający na tym, że
w dniu 20 listopada 2023 r. w W. na ul. […], znajdując się pod wpływem środka
odurzającego w postaci o. i n., prowadził w ruchu lądowym pojazd mechaniczny
marki V. o nr rej. […], tj. o przestępstwo z art. 178a § 1 k.k., na okres próby
wynoszący 2 (dwa) lata (pkt I wyroku). Ponadto, sąd I instancji na podstawie art. 67
§ 3 k.k. w zw. z art. 39 pkt 7 k.k. orzekł od oskarżonego na rzecz Funduszu
I KK 426/25
2
Pomocy Pokrzywdzonym oraz Pomocy Postpenitencjarnej świadczenie pieniężne
wysokości 1 000 (tysiąca) złotych (pkt II wyroku), a także na podstawie art.67 § 3
k.k. w zw. z art. 72 § 1 pkt 5 k.k. zobowiązał oskarżonego do powstrzymania się od
nadużywania alkoholu i używania środków odurzających (pkt III wyroku).
Sąd Okręgowy we Wrocławiu wyrokiem z 28 sierpnia 2025 r. sygn. akt IV Ka
670/25 na skutek apelacji wniesionej przez prokuratora zmienił zaskarżony wyrok
w ten sposób, że (pkt I wyroku):
a) uchylił orzeczenie o warunkowym umorzeniu postępowania, zawarte
w punkcie I części dyspozytywnej zaskarżonego wyroku;
b) uznał oskarżonego M. R. za winnego popełnienia czynu opisanego w
części wstępnej zaskarżonego wyroku, tj. czynu z art. 178a § 1 k.k. i za to na
podstawie tego przepisu wymierzył mu karę 6 (sześciu) miesięcy pozbawienia
wolności;
c) na podstawie art. 69 § 1 i 2 k.k. oraz art. 70 § 1 k.k. wykonanie
orzeczonej kary pozbawienia wolności warunkowo zawiesił oskarżonemu na okres
próby
2 (dwóch) lat;
d) za podstawę orzeczenia o świadczeniu pieniężnym, zawartym w
punkcie II części dyspozytywnej zaskarżonego wyroku przyjął przepis art. 43a § 2
k.k., a jego wysokość podwyższył do kwoty 5 000 (pięciu tysięcy) złotych;
e) na podstawie art. 42 § 2 k.k. orzekł wobec oskarżonego zakaz
prowadzenia wszelkich pojazdów mechanicznych na okres 3 (trzech) lat;
f) z podstawy orzeczenia zawartego w punkcie III części dyspozytywnej
wyroku wyeliminował przepis art. 67 § 3 k.k.
W pozostałym zaś zakresie zaskarżony wyrok utrzymał w mocy (pkt II
wyroku).
Kasację od wyroku Sądu Okręgowego wywiódł obrońca skazanego, który to
zaskarżonemu zarzucił uchybienie wymienione w art.439 § 1 pkt 9) k.p.k. w zw. z
art. 17 § 1 pkt 9) k.p.k. polegające na:
I KK 426/25
3
- braku skargi uprawnionego oskarżyciela w postaci zawartego w apelacji
wniosku prokuratora o zmianę zaskarżonego orzeczenia i mimo tego braku
wydanie przez Sąd II instancji orzeczenia reformatoryjnego o uznaniu oskarżonego
M.R. za winnego popełnienia czynu opisanego w części wstępnej zaskarżonego
wyroku, tj. czynu z art. 178a § 1 k.k. i wymierzenie mu na podstawie tego przepisu
kary 6 (sześciu) miesięcy pozbawienia wolności oraz zawieszenie oskarżonemu, na
podstawie art. 69 § 1 i 2 k.k. oraz art. 70 § 1 k.k., wykonania orzeczonej kąty
pozbawienia wolności warunkowo na okres próby 2 (dwóch) lat, przyjęcie przepisu
art. 43a § 2 k.k. za podstawę orzeczenia o świadczeniu pieniężnym, zawartym w
punkcie II części dyspozytywnej zaskarżonego wyroku oraz podwyższenie jego
wysokości do kwoty 5 000 (pięciu tysięcy) złotych, a także orzeczenie wobec
oskarżonego na podstawie art. 42 § 2 k.k. zakazu prowadzenia wszelkich pojazdów
mechanicznych na okres 3 (trzech) lat. Podnosząc powyższy zarzut obrońca wniósł
o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy Sądowi I instancji
do ponownego rozpoznania;
Ponadto, obrońca zawarł w kasacji także wniosek o wstrzymanie wykonania
zaskarżonego orzeczenia.
W odpowiedzi na kasacje, prokurator wniósł o jej oddalenie jako oczywiście
bezzasadnej.
Sąd Najwyższy zważył, co następuje.
Wniosek obrońcy o wstrzymanie wykonania zaskarżonego kasacją
orzeczenia wobec skazanego M. R. okazał się bezzasadny.
W przypadku wniesienia kasacji Sąd Najwyższy na mocy art. 532 § 1 k.p.k.
ma możliwość wstrzymania wykonania zaskarżonego tym środkiem orzeczenia,
jak i innego orzeczenia, którego wykonanie zależy od ewentualnego rozstrzygnięcia
kasacji. Ta regulacja procesowa nie formułuje natomiast przesłanek, od których
uzależnione jest wstrzymanie wykonalności zaskarżonego kasacją orzeczenia
przez Sąd Najwyższy. Przy tego rodzaju wniosku jednocześnie należy mieć na
względzie zasadę niezwłocznej wykonalności prawomocnych orzeczeń, o której
mowa art. 9 k.k.w. Wobec istnienia powyższej zasady zauważyć zatem należy, iż
możliwość przewidziana w art. 532 § 1 k.p.k., odnosi się do okoliczności o
I KK 426/25
4
charakterze absolutnie wyjątkowym, albowiem te prawomocne wyroki korzystają z
domniemania ich prawidłowości (res iudicata pro veritate accipitur).
W zakresie możliwości wstrzymania wykonalności prawomocnego
orzeczenia Sąd Najwyższy w niniejszym składzie aprobuje stanowisko utrwalone w
orzecznictwie, a mianowicie, iż: ze względu na wyjątkowość instytucji, o której
mowa w art. 532 § 1 k.p.k., wstrzymanie prawomocnego orzeczenia powinno być
uzasadnione szczególnymi i jednoznacznymi w swej wymowie okolicznościami
prowadzącymi do wniosku, że wykonanie kary przed rozpoznaniem kasacji
spowodowałoby dla skazanego zbyt poważne i w zasadzie nieodwracalne
następstwa (zob. postanowienia Sądu Najwyższego: z 18 listopada 2003 r. sygn. IV
KK 347/03; z 22 stycznia 2020 r. sygn. III KK 5/20 oraz z 23 maja 2022 r. sygn. V
KK 130/22). Zauważyć też należy w tym kontekście, że powodem wstrzymania
wykonania prawomocnego orzeczenia w trybie art. 532 § 1 k.p.k. nie może być
sama tylko (mniejsza czy większa) dolegliwość dla skazanego.
Nadto potrzeba zastosowania wskazanej w art. 532 k.p.k. instytucji może też
zaistnieć wówczas, gdy wystąpi wysokie prawdopodobieństwo uwzględnienia
kasacji, widoczne wręcz prima vista. Samo jej wniesienie nie ma więc ex lege
wpływu na wykonanie zaskarżonego nią prawomocnego rozstrzygnięcia. Nie
stanowi zatem ani dostatecznej podstawy do wstrzymania wykonania
prawomocnych wyroków, ani nie wzrusza prawomocności zaskarżonego
orzeczenia. Rację mają komentatorzy, którzy stwierdzają, że „istotą umiejscowienia
tej instytucji w postępowaniu kasacyjnym jest to, aby Sąd Najwyższy miał
możliwość uruchomienia instytucji wstrzymania wykonania prawomocnego
orzeczenia wtedy, gdy chociażby pobieżna analiza zarzutów kasacji wskazuje, że
prawomocne orzeczenie dotknięte jest tak poważnym uchybieniem,
iż wykonywanie kary może prowadzić do wyjątkowo dolegliwych lub wręcz
nieodwracalnych skutków dla skazanego” (zob. T. Grzegorczyk, Kodeks
postępowania karnego. Komentarz, 2008, s. 1117-1118; J. Matras, [w:] Kodeks
postępowania karnego. Komentarz pod redakcją K. Dudek, wydanie 2, s. 1193).
Dokonując tego rodzaju, tak w istocie limitowanej przedmiotem niniejszego
postępowania, oceny (która żądną miarą nie determinuje, ani jakkolwiek określa tej
I KK 426/25
5
ostatecznej, możliwej do przeprowadzenia dopiero po merytorycznym rozpoznaniu
przedmiotowej skargi) i czyniąc to w kontekście podniesionych przez skarżącego
okoliczności, nie można podzielić jego przekonania o tym, że z tego rodzaju
sytuacją, która uzasadniałaby wstrzymanie wykonania prawomocnego wyroku,
mamy do czynienia in concreto.
Podniesione przez obrońcę okoliczności, wobec swojej doniosłości i bardzo
poważnych konsekwencji procesowych wymagają rzetelnej i szczegółowej oceny,
i to nie tylko w kontekście tych przywołanych przez niego okoliczności i
uwarunkowań prawnych. To dopiero pozwoli rozważyć, czy rzeczywiście in
concreto zaistniała wskazana przez obrońcę bezwzględna przyczyna odwoławcza,
o której mowa art. art. 439 § 1 pkt 9 k.p.k. w zw. z art. 17 § 1 pkt 9 k.p.k.
Niewątpliwie zakres i charakter tej oceny przekracza ramy niniejszego
postępowania, a okoliczności przedstawione przez wnioskodawcę nie pozwalają ich
obecnie interpretować, aż tak kategorycznie i jednoznacznie, by w oparciu o to
nieomal potwierdzić jej słuszność. Nie przesądzając zatem końcowej oceny
zasadności kasacji obrońcy skazanego, także w zakresie obecnie zgłaszanego
przez niego zarzutu, stwierdzić należy, iż tego rodzaju zaszłość uzasadniająca
wstrzymanie zaskarżonego wyroku nie zaistniała. Według obecnej oceny -
dokonanej w wymiarze determinowanym potrzebą niniejszego postępowania -
prawdopodobieństwo uwzględnienia kasacji nie jest aż tak jednoznacznie wysokie,
by to stanowiło wystarczającą podstawę do uwzględnienia przedmiotowego
wniosku.
Mając powyższe na uwadze, orzeczono jak w sentencji.
i
[WB]
[r.g.]
I KK 426/25
6
