I KK 42/25
POSTANOWIENIE
Sąd Najwyższy w składzie:
Dnia 23 grudnia 2025 r.
SSN Antoni Bojańczyk
w sprawie P.R.
skazanego z art. 291 § 1 k.k. w zw. z art. 65 § 1 k.k. w zw. z art. 4 § 1 k.k.,
po rozpoznaniu w Izbie Karnej
na posiedzeniu bez udziału stron w dniu 23 grudnia 2025 r.
wniosku obrońcy o wyłączenie sędziego SN R.W. od udziału w sprawie o sygn. akt
I KK 42/25
na podstawie art. 41 § 1 k.p.k.
p o s t a n o w i ł:
wniosku nie uwzględnić.
UZASADNIENIE
Obrońca skazanego P.R. – adw. Z.K. skierował do Sądu Najwyższego
wniosek o wyłączenie sędziego SN R.W. od rozpoznania sprawy o sygn. akt I KK
42/25 na podstawie art. 41 § 1 k.p.k. w zw. z art. 42 § 1 k.p.k., z powodu wniesienia
przez ww. kasacji, w której podniesiono m. in. „zarzut braku uchylenia przez sąd
odwoławczy wyroku sądu I instancji z powodu jego nienależytej obsady, co - w
razie uznania jego zasadności - stanowi bezwzględną przyczynę odwoławczą
wskazaną w art. 439 § 1 pkt 2 k.p.k.”. W uzasadnieniu wniosku obrońca skazanego
zaznaczył, że z uwagi na charakter tego zarzutu oraz fakt, że wyznaczony do
rozpoznania sprawy sędzia SN R.W. został powołany do pełnienia urzędu sędziego
Sądu Najwyższego w analogicznej procedurze nominacyjnej, jak wskazana w ww.
I KK 42/25
2
zarzucie kasacyjnym sędzia sądu pierwszej instancji, tj. na wniosek Krajowej Rady
Sądownictwa ukształtowanej na zasadach określonych w ustawie z dnia 8 grudnia
2017 r. o zmianie ustawy o Krajowej Radzie Sądownictwa oraz niektórych innych
ustaw, uznać należy, że mogłoby to zostać odebrane jako postąpienie nie
utrwalające obrazu sądu jako działającego w warunkach bezstronności (vide
postanowienie SN z 28 lutego 2022 roku, sygn. akt II KO 16/22). Powołując się na
cytowany judykat Sądu Najwyższego stwierdził, że „sam fakt, że sędzia
niewątpliwie musiałby, przy rozpoznawaniu kasacji w tej sprawie zająć określone
stanowisko, odnoszące się zarazem do jego własnej procedury nominacyjnej, a
więc i jego własnej osoby”, jest wystarczającym argumentem do uznania, że ziściła
się przesłanka określona w art. 41 § 1 k.p.k. Konkludując wskazał, że przedmiotowy
wniosek „jest – jak się wydaje – potrzebny, gdyż wynika z możliwości uznania
wskazanej w nim wady jako wady systemowej nienależytej obsady Sądu” (k. 44-45).
Sąd Najwyższy zważył, co następuje.
Wniosek okazał się niezasadny i nie zasługiwał na uwzględnienie.
Zgodnie z art. 41 § 1 k.p.k. sędzia ulega wyłączeniu, jeżeli istnieje
okoliczność tego rodzaju, że mogłaby wywołać uzasadnioną wątpliwość co do jego
bezstronności w danej sprawie. Chodzi tutaj o takie układy faktyczne, w których
określone zachowanie sędziego (albo określona sytuacja, w której znajduje się
dany sędzia) w prowadzonym przez niego postępowaniu bądź też w życiu
prywatnym rodzi obiektywnie uzasadnioną wątpliwość do jego bezstronności,
bowiem rzutuje na określony stosunek sędziego do stron lub sprawy będącej
przedmiotem rozstrzygnięcia w danym postępowaniu (albo nawet ujawnia
określony stosunek sędziego do stron lub sprawy będącej przedmiotem
rozpoznania).
Należy podzielić wyrażone w orzecznictwie Sądu Najwyższego trafne
zapatrywanie, że w "regulacji z art. 41 § 1 k.p.k. chodzi o okoliczności natury
faktycznej, względnie zdarzenia procesowe, które mogłyby uzasadniać wątpliwości
co do obiektywnego rozstrzygnięcia sprawy przez konkretnego sędziego. Do
okoliczności takich nie należą natomiast rozwiązania legislacyjne dotyczące ustroju
sądownictwa" (postanowienie SN z dnia 22 listopada 2023 r., sygn. II KK 7/23).
I KK 42/25
3
Zatem kwestie ustrojowe (normatywne) związane z trybem powoływania
sędziów (a mówiąc precyzyjniej: określone unormowania ustawowe regulujące
ustrój wymiaru sprawiedliwości w zakresie szeroko rozumianego trybu i zasad
powoływania sędziów), nie mogą stanowić podstawy wniosku o wyłączenie
sędziego. Wnioski składane na podstawie art. 41 § 1 k.p.k. mogą bowiem dotyczyć
li tylko określonych kwestii faktycznych, nie zaś prawnych (prawno-ustrojowych).
Szerzej zagadnienie to zostało rozwinięte m. in. w postanowieniu SN z
dnia 21 czerwca 2023 r., sygn. IV KK 460/19, w którym wyrażono zasługujący na
akceptację pogląd, że "prawo i obowiązek orzekania sędziego obejmuje każdą
kwestię natury prawnej i z powodu takiej kwestii, która byłaby przedmiotem
orzekania, nie sposób skutecznie żądać wyłączenia sędziego. Przeciwne
stanowisko prowadzi ad absurdum, gdyż oczywiste jest, że przedmiotem
określonego wniosku mogłaby być kwestia ustrojowa dotykająca każdego sędziego,
niezależnie od czasu i trybu powołania. W takiej sytuacji [] nie istniałby sąd, który
mógłby kwestię tę skutecznie rozważyć i rozstrzygnąć. Z tego względu treścią art.
41 § 1 k.p.k. objęte są jedynie okoliczności natury faktycznej" (analogicznie także
m. in.: postanowienie SN z dnia 22 listopada 2023 r., sygn. II KK 7/23).
Mając powyższe na uwadze, wobec tego, że wniosek obrońcy skazanego
P.R. o wyłączenie sędziego Sądu Najwyższego został osnuty ⎯ w istocie ⎯ na
prowadzonej przez obrońcę krytyce ustrojowych rozwiązań prawnych dotyczących
trybu powoływania sędziów przyjętych przez ustawodawcę, należało dojść do
wniosku, że nie zasługuje on na uwzględnienie. Dlatego też Sąd Najwyższy orzekł
jak w sentencji postanowienia.
[WB]
[r.g.]
I KK 42/25
4
