I KK 299/24
WYROK
W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ
Sąd Najwyższy w składzie:
Dnia 27 lutego 2025 r.
SSN Marek Siwek (przewodniczący, sprawozdawca)
SSN Antoni Bojańczyk
SSN Igor Zgoliński
w sprawie P. K.
skazanego z art. 278 § 1 k.k.
po rozpoznaniu w Izbie Karnej w trybie art. 535 § 5 k.p.k.
na posiedzeniu w dniu 27 lutego 2025 r.,
kasacji wniesionej przez Rzecznika Praw Obywatelskich
od wyroku Sądu Rejonowego w Jeleniej Górze
z dnia 7 listopada 2023 r., sygn. akt II K 1047/23,
uchyla zaskarżony wyrok i sprawę przekazuje do ponownego
rozpoznania Sądowi Rejonowemu w Jeleniej Górze.
Antoni Bojańczyk Marek Siwek Igor Zgoliński
UZASADNIENIE
P. K. został oskarżony o to, że w dniu 8 grudnia 2022 r. w K.1 woj. […], w
sklepie R., działając wspólnie i w porozumieniu z D. K. dokonali zaboru w celu
I KK 299/24
2
przywłaszczenia artykułów kosmetycznych i biżuterii o łącznej wartości 544,97 zł na
szkodę R. sp. z o.o., tj. o popełnienie przestępstwa z art. 278 § 1 k.k.
Do aktu oskarżenia został przez Prokuratora Rejonowego w Jeleniej Górze,
na podstawie art. 335 § 2 k.p.k., dołączony wniosek o wydanie wobec tego
oskarżonego wyroku skazującego oraz orzeczenie uzgodnionych z nim wcześniej
kary oraz obowiązku naprawienia szkody (k. 4).
Sąd Rejonowy w Jeleniej Górze uwzględnił w całości wskazany wniosek oraz
zawarte w nim postulaty i wyrokiem z 7 listopada 2023 r., sygn. akt II K 1047/23,
uznał P. K. za winnego zarzucanego mu czynu, po przyjęciu, że działał wspólnie i w
porodzeniu z drugą osobą, tj. przestępstwa z art. 278 § 1 k.k., za które wymierzył mu
karę 6 miesięcy pozbawienia wolności (pkt I). Na postawie art. 46 § 1 k.k. orzekł
wobec oskarżonego środek kompensacyjny w postaci obowiązku naprawienia
szkody w całości poprzez zapłatę solidarnie ze współsprawcą na rzecz R. sp. z o.o.
z siedzibą w Ł. kwoty 544,97 zł (pkt II); rozstrzygnął w przedmiocie kosztów
sądowych (pkt III).
Wyrok ten nie został zaskarżony przez strony i uprawomocnił się 15 listopada
2023 r. (k. 16).
Kasację na korzyść P. K. wniósł Rzecznik Praw Obywatelskich, który
zaskarżając wyrok w całości, zarzucił rażące naruszenie prawa procesowego, tj. art.
343 § 6 k.p.k. w zw. z art. 335 § 2 zdanie pierwsze k.p.k., polegające na
uwzględnieniu wniosku prokuratora o orzeczenie wobec oskarżonego uzgodnionej z
nim kary pozbawienia wolności za zarzucany mu występek z art. 278 § 1 k.k.,
podczas gdy w dacie wyrokowania czyn ten, z uwagi na wartość mienia będącego
przedmiotem zaboru określonego w opisie czynu (544,97 zł), wyczerpywał jedynie
znamiona wykroczenia z art. 119 § 1 k.w.
Wskazując na powyższy zarzut skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonego
wyroku w całości i przekazanie sprawy Sądowi Rejonowemu w Jeleniej Górze do
ponownego rozpoznania.
Sąd Najwyższy zważył, co następuje:
I KK 299/24
3
Kasacja jest oczywiście zasadna, dlatego podlegała uwzględnieniu na
posiedzeniu bez udziału stron, zgodnie z art. 535 § 5 k.p.k.
Trafnie podniósł skarżący, że przedmiotowe orzeczenie zapadło z rażącą
obrazą wskazanych w petitum kasacji przepisów prawa.
Analiza akt sprawy prowadzi bowiem do konstatacji, że o ile w momencie
popełnienia przez P. K. będącego przedmiotem osądu w tej sprawie czynu, jak i w
momencie skierowania do właściwego Sądu Rejonowego aktu oskarżenia wraz z
wnioskiem o skazanie go bez rozprawy (art. 335 § 2 k.p.k.), zachowanie jego -
polegające na dokonaniu w dniu 8 grudnia 2022 r. kradzieży przedmiotów
drogeryjnych o łącznej wartości 544,97 zł - wyczerpywało znamiona przestępstwa z
art. 278 § 1 k.k., to już w dacie orzekania przez Sąd Rejonowy w Jeleniej Górze, co
miało miejsce 7 listopada 2023 r., czyn ten stanowił wykroczenie z art. 119 § 1 k.w.
Na mocy art. 4 pkt 5 ustawy z 7 lipca 2022 r. o zmianie ustawy - Kodeks karny
oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2022, poz. 2600), przepis art. 119 § 1 k.w.
zyskał od 1 października 2023 r. nowe brzmienie, według którego kto kradnie lub
przywłaszcza sobie cudzą rzecz ruchomą, jeżeli jej wartość nie przekracza 800 zł,
podlega karze aresztu, ograniczenia wolności albo grzywny. Wykroczenie z art. 119
§ 1 k.w. jest zaś elementem konstrukcji tzw. czynu przepołowionego, której istota
polega na tym, że powyżej pewnej wartości przedmiotu czynności wykonawczej
sprawca za określone w ustawie zachowanie ponosi odpowiedzialność za
przestępstwo, natomiast do tej wartości – za wykroczenie. Konstrukcja ta znajduje
zastosowanie dla czynów polegających na kradzieży rzeczy ruchomej, a kwotą
graniczną, a więc różnicującą odpowiedzialność za przestępstwo i za wykroczenie
jest obecnie 800 zł.
W realiach niniejszej sprawy wartość skradzionych przez P. K. przedmiotów
drogeryjnych miała zatem kluczowe znaczenie, gdyż decydowała o rodzaju
odpowiedzialność, którą ten oskarżony mógł ponieść, w kontekście obowiązującej w
czasie orzekania w niniejszej sprawie kwoty granicznej, określonej w art. 119 § 1 k.w.
Jak bowiem wynika z powyższych uwag, wysokość tej kwoty przesądzała, że P. K.
zrealizował znamiona wykroczenia, a nie przestępstwa. Przy uwzględnieniu art. 4 §
I KK 299/24
4
1 k.k. nie ulega wątpliwości, że do oceny względności ustaw, a więc niewątpliwie
również tego, czy czyn stanowi przestępstwo czy wykroczenie, powinno dochodzić
w czasie orzekania (zob. podobnie np. w wyrokach Sądu Najwyższego: z dnia 16
stycznia 2019 r., V KK 14/18; z dnia 11 kwietnia 2018 r., IV KK 76/18).
Słusznie podniósł zatem skarżący, że w dacie wyrokowania w tej sprawie,
przypisanie oskarżonemu przestępstwa kradzieży przedmiotów, których wartość
wynosiła 544, 97 zł, stanowiło rażące naruszenie prawa materialnego, tj. art. 278 § 1
k.k. o skutkach istotnych z punktu widzenia treści zaskarżonego orzeczenia. Z
powodu tego, że w czasie orzekania czyn oskarżonego nie stanowił już przestępstwa
brak było również postaw do uwzględniania wniosku prokuratora o wydanie na
posiedzeniu wyroku skazującego wobec P. K. Zgodnie z art. 335 § 2 k.p.k. prokurator
może dołączyć do aktu oskarżenia wniosek o wydanie na posiedzeniu wyroku
skazującego i orzeczenie uzgodnionych z oskarżonym kar lub innych środków
przewidzianych za zarzucany mu występek, uwzględniających też prawnie chronione
interesy pokrzywdzonego, jeżeli okoliczności popełnienia przestępstwa i wina
oskarżonego nie budzą wątpliwości, oświadczenia dowodowe złożone przez
oskarżonego nie są sprzeczne z dokonanymi ustaleniami, a postawa oskarżonego
wskazuje, że cele postępowania zostaną osiągnięte. Uwzględnienie wniosku
prokuratora o skazanie bez rozprawy jest jednak możliwe tylko wówczas, gdy nie
stoją temu na przeszkodzie cele postępowania karnego. Oznacza to, że ocena
prawna czynu zabronionego zawarta w zarzucie musi odpowiadać przepisom prawa
materialnego.
Sąd meriti, rozpoznający wniosek o wydanie wyroku skazującego i orzeczenie
uzgodnionych z oskarżonym kar lub innych środków, zobligowany jest zatem do
kontroli jego poprawności formalnej i merytorycznej. Ciąży na nim obowiązek
zweryfikowania wszystkich propozycji zawartych we wniosku, również tych
związanych z zakresem odpowiedzialności oskarżonego z punktu widzenia ich
zgodności z regułami obowiązującego prawa materialnego. Dopiero pozytywny
wynik takiej kontroli zezwala na uwzględnienie wniosku i wydanie wyroku w trybie
konsensualnym na posiedzeniu (art. 343 § 6 k.p.k.); w przeciwnym wypadku sprawa
powinna zostać rozpoznana na zasadach ogólnych (art. 343 § 7 k.p.k.).
I KK 299/24
5
Sąd Rejonowy w niniejszej sprawie zaniechał odpowiedniej weryfikacji
wniosku prokuratora z punktu widzenia regulacji prawa materialnego obowiązujących
w czasie orzekania i błędnie w pełni zaakceptował jego propozycję odnośnie
zakwalifikowania czynu oskarżonego jako przestępstwa z art. 278 § 1 k.k., czym
rażąco naruszył również art. 335 § 2 k.p.k. w zw. z art. 343 § 6 i 7 k.p.k.
Uwzględnienie wniosku oskarżyciela publicznego w pierwotnie zaproponowanym
przez niego kształcie, skutkowało wydaniem orzeczenia nie znajdującego oparcia w
obowiązujących przepisach materialnoprawnych.
Z powyższych względów zaskarżony wyrok należało uchylić, a sprawę
przekazać do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji, który uwzględni wskazane
wyżej uwagi bacząc, by wydane następnie orzeczenie wolne było od stwierdzonych
wad prawnych, mając przy tym w polu widzenia treść art. 45 § 2 k.w.
Mając na uwadze powyższe Sąd Najwyższy orzekł jak w wyroku.
[J.J.]
r.g.
Antoni Bojańczyk Marek Siwek
Igor Zgoliński
