I CSK 967/25
POSTANOWIENIE
Sąd Najwyższy w Izbie Cywilnej w składzie:
22 października 2025 r.
SSN Marta Romańska
na posiedzeniu niejawnym 22 października 2025 r. w Warszawie
w sprawie z wniosku A.N.
z udziałem J.N.,G.B.,B.W.,F.N.,W.N.,J.K. i A.T.
o stwierdzenie zasiedzenia własności nieruchomości,
na skutek skargi kasacyjnej A.N.
od postanowienia Sądu Okręgowego w Bielsku-Białej
z 20 sierpnia 2024 r., II Ca 55/23,
1. odmawia przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania;
2. stwierdza, że wnioskodawczyni i uczestnicy ponoszą
koszty postępowania związane ze swym udziałem
w sprawie.
[dr]
UZASADNIENIE
Skarga kasacyjna jest nadzwyczajnym środkiem zaskarżenia,
realizującym w przeważającej mierze interes publicznoprawny i przysługującym od
orzeczeń wydanych w dwuinstancyjnym postępowaniu sądowym, w którym
zarówno sąd pierwszej, jak i drugiej instancji dysponuje pełną kognicją w zakresie
oceny dowodów i ustaleń faktycznych. W związku z tym prawidłowe sporządzenie
skargi kasacyjnej wymaga zachowania określonych wymagań formalnych
i konstrukcyjnych, ostrzejszych aniżeli w przypadku środków odwoławczych, co
powiązane jest z zastrzeżeniem obowiązkowego zastępstwa strony przez adwokata
I CSK 967/25
2
lub radcę prawnego (art. 871 k.p.c.). Przymus ten ma w założeniu zapewniać
konieczny w postępowaniu przed Sądem Najwyższym profesjonalizm i sprawność
postępowania, a także odpowiednio zabezpieczać sytuację procesową stron.
Wnioskodawczyni wniosła o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania
z uwagi na jej oczywistą zasadność (art. 3989 § 1 pkt 4 k.p.c.), mającą wynikać
z tego, że Sąd Apelacyjny nieprawidłowo przyjął, iż wnioskodawczyni do 2016 r
użytkowała działkę, której dotyczy żądanie wniosku jako posiadacz zależny,
a dodatkowo korzystała z części nieruchomości objętej wnioskiem o zasiedzenie na
zasadach odpowiadających treści służebności.
W orzecznictwie Sądu Najwyższego utrwalony jest pogląd, że uzasadnienie
oczywistej zasadności skargi kasacyjnej jako przesłanki jej przyjęcia do
rozpoznania wymaga powołania się na kwalifikowaną postać naruszenia
zaskarżonym orzeczeniem przepisów prawa materialnego lub procesowego
i przeprowadzania wywodu zmierzającego do jego wykazania. Oczywistość
naruszenia ma miejsce wówczas, gdy jest ono widoczne prima facie, przy
wykorzystaniu podstawowej wiedzy prawniczej, bez potrzeby wchodzenia
w szczegóły czy dokonywania pogłębionej analizy tekstu wchodzących w grę
przepisów i doszukiwania się ich znaczenia (por. postanowienia Sądu Najwyższego
z 10 stycznia 2003 r., V CZ 187/02, OSNC 2004, nr 3, poz. 49, z 5 października
2007 r., III CSK 216/07, z 11 sierpnia 2011 r., IV CSK 163/11). Szczególna
podstawa przedsądu z art. 3989 § 1 pkt 4 k.p.c. wymaga przy tym samodzielnego,
czyli odrębnego od podstaw kasacyjnych wskazania i wykazania naruszenia
konkretnego przepisu prawa (procesowego lub materialnego), które jest oczywiste
i bez wątpliwości prowadzi do stwierdzenia, że objęte skargą orzeczenie jest
wadliwe i dlatego skarga powinna zostać przyjęta do rozpoznania. Uzasadnienie
wniosku nie może sprowadzać się do powtórzenia, choćby w zmodyfikowanej
formie, uzasadnienia podstaw kasacyjnych, jak również być sformułowane
w sposób, który wymagałby oceny ich zasadności.
Skonfrontowanie uzasadnienia wniosku o przyjęcie skargi kasacyjnej do
rozpoznania z motywami zaskarżonego postanowienia nie potwierdza tezy
skarżącej o oczywistej zasadności skargi.
I CSK 967/25
3
Zasiedzenie jest sposobem nabycia prawa własności nieruchomości przez
nieuprawnionego posiadacza na skutek długotrwałego posiadania, którego okres
jest zależny od dobrej lub złej wiary posiadacza (art. 172 § 1 k.c.). Do nabycia
własności przez zasiedzenie konieczne są zatem dwie przesłanki: samoistne
posiadanie i upływ czasu przewidzianego w ustawie. Ocena materialnoprawna
sprawy dokonana przez sąd drugiej instancji jest właściwa w kontekście
dokonanych w niej ustaleń faktycznych oraz mającego zastosowanie w sprawie
prawa i zasad jego wykładni.
Z wiążącej Sąd Najwyższy podstawy faktycznej zaskarżonego orzeczenia
wynika, że nie zostały spełnione przesłanki zasiedzenia przez wnioskodawczynię
w odniesieniu do nieruchomości oznaczonej jako działka nr […], gdyż
wnioskodawczyni nie legitymowała się ani okresem posiadania uprawniającym do
zasiedzenia w złej wierze ani charakterem posiadania uzasadniającym zasiedzenie
przed 2016 r. Sądy meriti ustaliły, że właścicielem działki nr […] był dziadek
uczestników – W.C. i dopóki żył, to on był postrzegany przez otoczenie jako jedyny
właściciel tej nieruchomości. Władanie przez wnioskodawczynię nieruchomością
stanowiącą tę działkę nie miało charakteru niezależnego, gdyż nie przejawiała ona
woli władania nią jak właściciel w sposób jawny dla otoczenia, w tym także dla
współwłaścicieli nieruchomości, którzy oddali jej ją w posiadanie zależne.
Uczestnicy jako współwłaściciele tej działki wiedzieli, że miała ona należeć do
uczestniczki G.B. i zezwolili wnioskodawczyni na gospodarowanie na niej z uwagi
na to, że mieszkała obok niej. Sądy meriti wskazały, że wnioskodawczyni dopiero w
2016 r. zamanifestowała w sposób jawny dla otoczenia, że ma wolę władania
nieruchomością z wyłączeniem innych uprawnionych i zaprotestowała przeciwko
planowanej budowie na spornej nieruchomości. Od tego jednak czasu nie upłynął
wymagany 30-letni okres do zasiedzenia nieruchomości.
Sąd drugiej instancji ustalił również, że wnioskodawczyni użytkowała część
działki na zasadzie służebności przejazdu. W tym zakresie sąd zwrócił uwagę, że
posiadanie służebności polega na korzystaniu z cudzej nieruchomości w taki
sposób, w jaki czyni to mający służebność. Wbrew twierdzeniom skarżącej, takie
posiadanie ma charakter zależny w rozumieniu art. 336 k.c. (zob. postanowienie
Sądu Najwyższego z 4 kwietnia 2025 r., II CSKP 265/25). Sąd drugiej instancji
I CSK 967/25
4
wskazał przy tym, że wyjątkowo posiadanie służebności może prowadzić do
zasiedzenia służebności, w przypadku korzystania z trwałego i widocznego
urządzenia. W niniejszej sprawie wnioskodawczyni wnioskowała jednak
o zasiedzenie nieruchomości w celu uzyskania prawa własności do niej, a nie
o stwierdzenie zasiedzenia służebności na tej nieruchomości. Sąd był związany
żądaniem wniosku i wbrew niemu nie mógł orzekać o zasiedzeniu służebności.
Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 3989 § 1 i 2 k.p.c. w związku
z art. 13 § 2 k.p.c. oraz – co do kosztów postępowania – art. 520 § 1 k.p.c.,
orzeczono jak w postanowieniu.
[dr]
[SOP]
