I CSK 3853/24
POSTANOWIENIE
Sąd Najwyższy w Izbie Cywilnej w składzie:
SSN Agnieszka Piotrowska
28 kwietnia 2026 r.
na posiedzeniu niejawnym 28 kwietnia 2026 r. w Warszawie
w sprawie z powództwa B.O. i M.O.
przeciwko Syndykowi masy upadłości Bank spółki akcyjnej w upadłości w W.
o ustalenie,
na skutek skargi kasacyjnej Syndyka masy upadłości Bank spółki akcyjnej w
upadłości w W.
od wyrok częściowego Sądu Apelacyjnego w Szczecinie
z 13 sierpnia 2024 r., I ACa 814/24,
1) odmawia przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania,
2) zasądza od pozwanego na rzecz powodów koszty
postępowania kasacyjnego w kwocie 5400 (pięć tysięcy
czterysta) zł z odsetkami w wysokości odsetek ustawowych za
opóźnienie w spełnieniu świadczenia pieniężnego za czas po
upływie tygodnia od dnia doręczenia pozwanemu odpisu
postanowienia do dnia zapłaty.
(A.D.)
UZASADNIENIE
Wyrokiem z 15 grudnia 2022 r. w sprawie z powództwa B.O. i M.O. przeciwko
Bank S.A. z siedzibą w W. o ustalenie, Sąd Okręgowy w Szczecinie ustalił, że bliżej
opisana umowa kredytu hipotecznego indeksowanego do CHF, zawarta w dniu 24
I CSK 3853/24
2
września 2008 r., pomiędzy Bank1 SA Oddział w Ł. a B.O. i A.O., jest nieważna,
zasądził od pozwanego na rzecz powódki B.O. kwotę 70 781,24 CHF z
ustawowymi odsetkami za opóźnienie: od kwoty 51 752, 74 CHF od 28 grudnia
2020 r. do dnia zapłaty, od kwoty 5 851 CHF od 16 lipca 2021 r. do dnia zapłaty, od
kwoty 13 177, 50 CHF od 5 listopada 2022 r. do dnia zapłaty, zasądził od
pozwanego na rzecz powódki M.O. kwotę 6 582,50 CHF od 28 grudnia 2020 r. do
dnia zapłaty i oddalił powództwo w pozostałym zakresie. Pozwany wniósł apelację
od tego orzeczenia. Postanowieniem z 7 sierpnia 2023 r., Sąd Apelacyjny w
Szczecinie na podstawie art. 174 § 1 pkt 4 w zw. z art. 391 § 1 k.p.c. zawiesił
postępowanie apelacyjne wobec ogłoszenia upadłości pozwanego, a następnie
postanowieniem z 12 marca 2024 roku podjął zawieszone postępowanie w zakresie
roszczenia o ustalenie nieważności umowy kredytowej z udziałem syndyka masy
upadłości Bank spółki akcyjnej w W.. Wyrokiem częściowym z 13 sierpnia 2024 r.
Sąd Apelacyjny w Szczecinie oddalił apelację pozwanego w części dotyczącej
rozstrzygnięcia w przedmiocie żądania ustalania nieważności umowy.
Pozwany wniósł skargę kasacyjną opierając wniosek o jej przyjęcie do
rozpoznania na przyczynach kasacyjnych objętych art. 3989 § 1 pkt 1 i 2 k.p.c.
Sąd Najwyższy zważył, co następuje:
Skarga kasacyjna jest nadzwyczajnym środkiem zaskarżenia
przysługującym od prawomocnych orzeczeń sądu drugiej instancji, służącym
ochronie interesu publicznego przez zapewnienie jednolitości wykładni i stosowania
prawa, wkład Sądu Najwyższego w rozwój orzecznictwa i nauki prawa oraz
eliminowanie z obrotu prawnego orzeczeń wydanych w postępowaniu nieważnym
lub orzeczeń oczywiście niezgodnych z prawem. Stosownie do 3989 § 1 k.p.c., Sąd
Najwyższy przyjmuje skargę kasacyjną do rozpoznania w razie wykazania przez
stronę, że w sprawie występuje istotne zagadnienie prawne, istnieje potrzeba
wykładni przepisów prawnych budzących poważne wątpliwości lub wywołujących
rozbieżności w orzecznictwie sądów, zachodzi nieważność postępowania lub
skarga kasacyjna jest oczywiście uzasadniona. Z punktu widzenia funkcji oraz
założeń skargi kasacyjnej jako nadzwyczajnego środka zaskarżenia, rolą
„przedsądu” jest wstępna selekcja skarg pod kątem spełniania wymienionych wyżej
I CSK 3853/24
3
kryteriów (przyczyn kasacyjnych) kwalifikujących skargę do jej przedstawienia
Sądowi Najwyższemu w celu merytorycznego rozpoznania.
We wniosku o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania skarżący powołał
się na występowanie w sprawie istotnego zagadnienia prawnego dotyczącego
kwestii, czy postępowanie sądowe z powództwa kredytobiorcy o ustalenie
nieistnienia stosunku prawnego z umowy kredytu waloryzowanego (indeksowanego
albo denominowanego) do waluty obcej, wytoczonego przeciwko upadłemu
bankowi (kredytodawcy) jest sprawą o wierzytelność w rozumieniu art. 145 ust. 1
ustawy z dnia 28 lutego 2003 r. Prawo upadłościowe (tekst jedn.: Dz.U. z 2022 r.,
poz. 1520 z późn. zm. - dalej: „pr. upadł.”) i tym samym podlega zawieszeniu na
podstawie art. 174 § 1 pkt 4 k.p.c. lub art. 177 § 1 pkt 1 k.p.c. w zw. z art. 144 ust. 1
i w zw. z art. 145 ust. 1 pr. upadł. do czasu rozpoznania zgłoszenia wierzytelności
na liście wierzytelności lub odpowiednio, odmowy uwzględnienia wierzytelności na
liście i wyczerpania trybu określonego ustawą. Skarżący podniósł też w tym samym
zakresie potrzebę wykładni powołanych przepisów prawa.
W nawiązaniu do tak sformułowanych przyczyn kasacyjnych należy
przypomnieć, że istotnym zagadnieniem prawnym w rozumieniu art. 3989 § 1 pkt 1
k.p.c. jest problem nowy i dotychczas niewyjaśniony, dotyczący ważnego
abstrakcyjnego zagadnienia jurydycznego, którego rozstrzygnięcie przez Sąd
Najwyższy przy okazji rozpoznania skargi kasacyjnej przyczyni się do rozwoju
prawa i orzecznictwa oraz będzie miało znaczenie nie tylko dla tej konkretnej,
jednostkowej sprawy, ale także dla innych podobnych spraw. Skarżący powinien
sformułować to zagadnienie w sposób przyjęty przy przedstawianiu przez sąd
powszechny zagadnienia prawnego do rozstrzygnięcia przez Sąd Najwyższy;
przedstawić pogłębiony wywód prawny uzasadniający zgłoszone wątpliwości,
wykazać zasadność preferowanego sposobu jego rozstrzygnięcia, a także
wadliwość rozwiązania przez Sąd drugiej instancji postawionego problemu
prawnego w sposób rzutujący na wynik sprawy. Na gruncie drugiej przyczyny
kasacyjnej (art. 3989 § 1 pkt 2 k.p.c.) rozbieżności w orzecznictwie należy
interpretować jako brak zgodności rozstrzygnięć w sprawach o takich samych lub
bardzo podobnych stanach faktycznych, w których mają zastosowanie te same
przepisy, wykładane lub stosowane w sposób prowadzący do odmiennych -
I CSK 3853/24
4
zróżnicowanych albo sprzecznych - orzeczeń albo decyzji procesowych. Wskazując
na tę przyczynę kasacyjną, skarżący powinien opisać, na czym polega trudność w
interpretacji określonych przepisów prowadząca do niepożądanego wyżej stanu
oraz zilustrować swoje twierdzenia przykładami takich rozbieżnych rozstrzygnięć..
Sformułowana przez skarżącego wątpliwość nie spełnia powyższych
wymagań. W orzecznictwie Sądu Najwyższego wyjaśniono, że pojęcie
„postępowania dotyczące masy upadłości”, o którym mowa w art. 174 § 1 pkt 4
k.p.c., obejmuje te, które odnoszą się do praw i obowiązków dotyczących mienia
wchodzącego w skład masy upadłości. Sprawami dotyczącymi masy upadłości są
także sprawy, których rozstrzygnięcie może oddziaływać (korzystnie lub
niekorzystnie) na majątek wchodzący w skład masy upadłości, bez względu na to,
czy rozstrzygnięcie polega na zasądzeniu świadczenia, ustaleniu albo
ukształtowaniu. Pojęcia „postępowań dotyczących masy upadłości” nie można
jednak utożsamiać z „postępowaniami o wierzytelności podlegające zgłoszeniu do
masy upadłości”, o których mowa w art. 145 ust. 1 pr. upadł. (zob. wyrok Sądu
Najwyższego z 9 listopada 2017 r., I CSK 672/17). Przepis art. 145 ust. 1 pr. upadł.,
warunkujący podjęcie postępowania przeciwko syndykowi odmową uznania
wierzytelności w postępowaniu upadłościowym, ma wyjątkowy charakter na tle
ogólnej reguły wynikającej z art. 180 § 1 pkt 5 k.p.c. i - jak wynika z jego treści -
dotyczy postępowań, których przedmiotem jest wierzytelność podlegająca
zgłoszeniu do masy upadłości. Odstępstwo wyrażone w art. 145 ust. 1 pr. upadł.
wiąże się z dążeniem do uniknięcia dublowania dróg dochodzenia wierzytelności
upadłościowych przy przyznaniu w tej materii prymatu postępowaniu
upadłościowemu, a także wyeliminowania możliwości powstania tytułu
egzekucyjnego, który otwierałby drogę do egzekucji z masy upadłości, do czego
mógłby doprowadzić proces o zasądzenie świadczenia przeciwko syndykowi. Z
racji charakteru powództwa o ustalenie nieistnienia stosunku prawnego z umowy
kredytu, tego rodzaju roszczenie nie może być realizowane w trybie sporządzenia
listy wierzytelności, nie jest zobowiązaniem pieniężnym ani zobowiązaniem
majątkowym niepieniężnym upadłego, które może być przekształcone w
zobowiązanie pieniężne, zaś pozytywne rozstrzygnięcie takiego żądania na drodze
sądowej nie jest tytułem egzekucyjnym podlegającym przymusowemu wykonaniu,
I CSK 3853/24
5
tak jak wyciąg z zatwierdzonej przez sędziego komisarza listy wierzytelności,
zawierający oznaczenie wierzytelności oraz sumy otrzymanej na jej poczet przez
wierzyciela (art. 264 ust. 1 pr.upadł.). W konsekwencji w najnowszym orzecznictwie
Sądu Najwyższego nie budzi wątpliwości, że sprawa o tego rodzaju roszczenie z
powództwa kredytobiorcy będącego konsumentem przeciwko bankowi, co do
którego w toku postępowania ogłoszono upadłość, nie jest więc sprawą „o
wierzytelność, która podlega zgłoszeniu do masy upadłości” w rozumieniu art. 145
ust. 1 pr.upadł., a tym samym postępowanie w tym przedmiocie może być podjęte z
chwilą ustalenia osoby pełniącej funkcję syndyka (zob. m.in. postanowienia Sądu
Najwyższego z 29 maja 2025 r., I CSK 2721/24, z 30 września 2025 r., I CSK
1784/24, z 28 listopada 2025 r., I CSK 3134/24, z 18 grudnia 2025 r., I CSK
3807/24, z 19 grudnia 2025 r., I CSK 1902/25, z 30 grudnia 2025 r., I CSK 65/25).
Nie zachodzi zatem podstawa do ponownej wypowiedzi Sądu Najwyższego w tym
przedmiocie.
W tym stanie rzeczy orzeczono, jak w sentencji. O kosztach postępowania
kasacyjnego orzeczono na podstawie art. 98 § 1 i § 11 k.p.c. w zw. z art. 391 § 1 i
art. 39821 k.p.c., a § 2 pkt 7 i § 10 ust. 4 pkt 2 rozporządzenia Ministra
Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności
radców prawnych (t.j. Dz. U. z 2023 r. poz. 1935 z późn. zm.).
Agnieszka Piotrowska
(A.D.)
[SOP]
