I CSK 3709/25
POSTANOWIENIE
Sąd Najwyższy w Izbie Cywilnej w składzie:
SSN Agnieszka Jurkowska-Chocyk
23 lipca 2026 r.
na posiedzeniu niejawnym 23 lipca 2026 r. w Warszawie
w sprawie z powództwa B.S. i D.S.
przeciwko Syndykowi masy upadłości Bank spółki akcyjnej w upadłości w W.
o ustalenie,
na skutek skargi kasacyjnej Syndyka masy upadłości Bank spółki akcyjnej w
upadłości w W.
od wyroku częściowego Sądu Apelacyjnego w Katowicach
z 11 grudnia 2024 r., V ACa 1050/23,
I. odmawia przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania;
II. pozostawia rozstrzygnięcie o kosztach postępowania
kasacyjnego w orzeczeniu kończącym postępowanie w sprawie.
UZASADNIENIE
Wyrokiem z 30 listopada 2022 r. Sąd Okręgowy w Gliwicach ustalił, że
umowa kredytu hipotecznego z dnia 25 sierpnia 2008 r. nr […] zawarta pomiędzy
powódkami
D.S.
i
B.S.
a
Bank1
SA
w K. jest nieważna (pkt 1); zasądził od pozwanego na rzecz powódki D.S. kwotę
20.817,59 złotych z ustawowymi odsetkami za opóźnienie od dnia 30 listopada
2022 r. (pkt 2); zasądził od pozwanego na rzecz powódki B.S. kwotę 20.817,59
złotych z ustawowymi odsetkami za opóźnienie od dnia
30 listopada 2022 r. (pkt 3); w pozostałym zakresie oddalił powództwo (pkt 4);
I CSK 3709/25
2
zasądził od pozwanego na rzecz powódek kwotę 11.800 złotych tytułem kosztów
procesu (pkt 5).
Wyrokiem częściowym z 11 grudnia 2024 r. Sąd Apelacyjny w Katowicach
oddalił apelację pozwanego.
Pozwany wniósł skargę kasacyjną, w której zaskarżył wyrok częściowy Sądu
Apelacyjnego w całości. We wniosku o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania
powołał się na występowanie w sprawie istotnego zagadnienia prawnego,
sprowadzającego się do rozstrzygnięcia, czy kryterium, na podstawie którego
strona jest uprawniona do określenia wysokości świadczenia, a w niniejszej sprawie
– na podstawie którego bank jest uprawniony do określenia kursu waluty obcej –
może wynikać nie z treści samych oświadczeń woli stron, a z innych czynników,
które na podstawie art. 56 k.c. współkształtują treść stosunku prawnego, tj. z zasad
współżycia społecznego lub ustalonych zwyczajów.
W odpowiedzi powódki wniosły o odmowę przyjęcia skargi kasacyjnej do
rozpoznania i zasądzenie na ich rzecz zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.
Sąd Najwyższy zważył, co następuje:
Zgodnie z art. 3989 § 1 k.p.c. Sąd Najwyższy przyjmuje skargę kasacyjną
do rozpoznania, jeżeli w sprawie występuje istotne zagadnienie prawne, istnieje
potrzeba wykładni przepisów prawnych budzących poważne wątpliwości
lub wywołujących rozbieżności w orzecznictwie sądów, zachodzi nieważność
postępowania lub skarga kasacyjna jest oczywiście uzasadniona. Nakładając
na skarżących obowiązek wskazania i uzasadnienia oznaczonej przesłanki
przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania, ustawodawca zmierzał do
zagwarantowania, że skarga kasacyjna, nadzwyczajny środek zaskarżenia
prawomocnych orzeczeń, będzie pełnić przypisane jej funkcje publicznoprawne.
Ograniczenie przesłanek do czterech ma więc zapewnić, że przyjęcie skargi
kasacyjnej do rozpoznania ustrojowo i procesowo jest uzasadnione jedynie w tych
sprawach, w których mogą być zrealizowane jej funkcje publicznoprawne, a skarga
kasacyjna nie stanie się instrumentem wykorzystywanym w każdej sprawie.
Istotnym zagadnieniem prawnym w rozumieniu art. 3989 § 1 pkt 1 k.p.c.
jest zagadnienie nowe, nierozwiązane dotychczas w orzecznictwie, którego
I CSK 3709/25
3
wyjaśnienie może przyczynić się do rozwoju prawa. Zagadnienie prawne powinno,
przede wszystkim, być sformułowane w oparciu o okoliczności mieszczące się
w stanie faktycznym sprawy wynikającym z dokonanych przez sąd ustaleń
(postanowienie Sądu Najwyższego z 7 czerwca 2001 r., III CZP 33/01),
a jednocześnie zostać przedstawione w sposób ogólny i abstrakcyjny tak, aby
umożliwić Sądowi Najwyższemu udzielenie uniwersalnej odpowiedzi,
niesprowadzającej się do samej subsumpcji i rozstrzygnięcia konkretnego sporu
(postanowienia Sądu Najwyższego: z 15 października 2002 r., III CZP 66/02;
z 22 października 2002 r., III CZP 64/02; z 5 grudnia 2008 r., III CZP 119/08).
Podniesione przez skarżącego wątpliwości wykładnicze i sformułowane
zagadnienie prawne koncentrują się wokół problemu dotyczącego abuzywności
postanowień umowy i skutków tej abuzywności. Należy zauważyć, że kwestie te
były przedmiotem licznych wypowiedzi Sądu Najwyższego (zob. m.in. uchwałę
pełnego składu Izby Cywilnej Sądu Najwyższego z 25 kwietnia 2024 r.,
III CZP 25/22; wyroki SN: z 10 maja 2022 r., II CSKP 285/22; z 13 maja 2022 r.
II CSKP 293/22; z 13 maja 2022 r. II CSKP 405/22; z 31 marca 2023 r.,
II CSKP 1052/22; z 30 stycznia 2026 r., II CSKP 1053/23; z 21 stycznia 2026 r.,
II CSKP 258/23).
Zagadnienie dotyczące możliwości zastosowania art. 56 k.c. również było
analizowane w kontekście tzw. umów frankowych (zob. np. uchwałę Sądu
Najwyższego z 28 kwietnia 2022 r., III CZP 40/22; wyrok Sądu Najwyższego
z 6 października 2023 r., II CSKP 863/23; postanowienie Sądu Najwyższego
z 21 października 2025 r., I CSK 1772/25; postanowienie Sądu Najwyższego
z 26 czerwca 2026 r., I CSK 2976/25).
Sąd Najwyższy dostrzegł, że o treści stosunku prawnego powstałego
w wyniku zawarcia umowy kredytu bankowego decyduje nie tylko treść samych
oświadczeń woli i mającego zastosowanie wzorca umownego ustalonego przez
bank, ale decydują także przepisy prawa, zasady współżycia społecznego
i ustalone zwyczaje (art. 56 k.c.). W uzasadnieniu uchwały składu całej Izby
Cywilnej z 25 kwietnia 2024 r., III CZP 25/22 (OSNC 2024, nr 12, poz. 118), Sąd
Najwyższy, odnosząc się do zwyczajów jako hipotetycznego źródła kształtowania
I CSK 3709/25
4
kursu waluty, zaznaczył przy tym, iż trudno jest przyjąć, aby przy zawieraniu umów
kredytu ukształtował się zwyczaj odwoływania się do takiego kursu. Obserwacja
praktyki bankowej prowadzi bowiem do wniosku, że w analizowanych stosunkach
prawnych powszechnie przyjętym zwyczajem było raczej zastrzeganie
niedozwolonych postanowień, w których określenie kursu waluty pozostawiano
bankowi, a nie stosowanie jakiegoś konkretnego, „niezależnego od stron”, kursu,
np. kursu średniego NBP.
Wobec powyższego podniesione przez skarżącego wątpliwości
interpretacyjne należy uznać za wyjaśnione, zaś kwestia prezentowana przez
skarżącego jako „istotne zagadnienie prawne” nie stanowi obecnie zagadnienia
nowego.
Z tych względów Sąd Najwyższy odmówił przyjęcia skargi kasacyjnej
do rozpoznania (art. 3989 § 1 k.p.c.).
Orzeczenie o kosztach postępowania kasacyjnego pozostawiono zgodnie
z art. 108 § 1 w zw. z art. 398²¹ i art. 391 § 1 k.p.c. sądowi, który wyda orzeczenie
kończące postępowanie w sprawie.
A.G.
[SOP]
