I CSK 2976/25
POSTANOWIENIE
Sąd Najwyższy w Izbie Cywilnej w składzie:
Prezes SN Joanna Misztal-Konecka
26 czerwca 2026 r.
na posiedzeniu niejawnym 26 czerwca 2026 r. w Warszawie
w sprawie z powództwa A.K. i M.K.
przeciwko syndykowi masy upadłości Bank spółki akcyjnej w W.
o ustalenie,
na skutek skargi kasacyjnej syndyka masy upadłości Bank spółki akcyjnej w W.
od wyroku częściowego Sądu Apelacyjnego w Katowicach
z 23 grudnia 2024 r., I ACa 2907/23,
1. odmawia przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania;
2. pozostawia rozstrzygnięcie o kosztach postępowania
kasacyjnego w orzeczeniu kończącym postępowanie w sprawie;
3. nakazuje zwrot z kasy Sądu Apelacyjnego w Katowicach na
rzecz syndyka masy upadłości Bank spółki akcyjnej w W. 11 079
(jedenaście tysięcy siedemdziesiąt dziewięć) złotych tytułem
części opłaty kasacyjnej.
(K.W.)
UZASADNIENIE
1. Wyrokiem częściowym z 23 grudnia 2024 r. Sąd Apelacyjny w Katowicach
oddalił apelację pozwanego syndyka masy upadłości Bank spółki akcyjnej w W. od
wyroku Sądu Okręgowego w Katowicach z 25 października 2022 r., w sprawie z
powództwa A.K. i M.K. o ustalenie, oraz pozostawił rozstrzygnięcie o kosztach
postępowania do orzeczenia kończącego postępowanie w sprawie.
I CSK 2976/25
2
2. Od wyroku Sądu Apelacyjnego skargę kasacyjną wywiodła strona
pozwana, wskazując na naruszenie art. 5 ust.1 pkt 6 w zw. z art. 16 ust.1 ustawy z
dnia 6 marca 2018 r. o Centralnej Ewidencji i Informacji o Działalności
Gospodarczej i Punkcie Informacji dla Przedsiębiorcy, art. 56 k.c., a także art. 3851
§ 1 k.c.
3. Skarżący wniósł o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania, powołując
się na występowanie w sprawie przesłanki określonej w art. 3989 § 1 pkt 1 k.p.c.
Podał, że w sprawie występuje istotne zagadnienie prawne i potrzeba wyjaśnienia
czy kryterium, na podstawie którego strona jest uprawniona do określenia
wysokości świadczenia, a w niniejszej sprawie – na podstawie którego bank jest
uprawniony do określenia kursu waluty obcej – może wynikać nie z treści samych
oświadczeń woli stron, a z innych czynników, które na podstawie art. 56 k.c.
współkształtują treść stosunku prawnego, tj. z zasad współżycia społecznego lub
ustalonych zwyczajów.
Sąd Najwyższy zważył, co następuje:
4. Skarga kasacyjna została ukształtowana w przepisach Kodeksu
postępowania cywilnego jako nadzwyczajny środek zaskarżenia, nakierowany na
ochronę interesu publicznego przez zapewnienie rozwoju prawa, jednolitości
orzecznictwa oraz prawidłowej wykładni, a także usunięcie z obrotu prawnego
orzeczeń wydanych w postępowaniu dotkniętym nieważnością lub oczywiście
wadliwych, nie zaś jako ogólnie dostępny środek zaskarżenia orzeczeń
umożliwiający rozpoznanie sprawy w kolejnej instancji sądowej. Koniecznej selekcji
skarg pod kątem realizacji tego celu służy instytucja tzw. przedsądu, ustanowiona
w art. 3989 k.p.c., w ramach której Sąd Najwyższy dokonuje wstępnej oceny skargi
kasacyjnej. Ten etap postępowania przed Sądem Najwyższym jest ograniczony
wyłącznie do zbadania przesłanek przewidzianych w art. 3989 § 1 pkt 1-4 k.p.c., nie
służy zaś merytorycznej ocenie skargi kasacyjnej. W razie spełnienia co najmniej
jednej z tych przesłanek, przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania jest
usprawiedliwione.
Sąd Najwyższy przyjmuje skargę kasacyjną do rozpoznania, jeżeli w sprawie
występuje istotne zagadnienie prawne, istnieje potrzeba wykładni przepisów
I CSK 2976/25
3
prawnych budzących poważne wątpliwości lub wywołujących rozbieżności
w orzecznictwie sądów, zachodzi nieważność postępowania lub skarga kasacyjna
jest oczywiście uzasadniona (art. 3989 § 1 k.p.c.). Obowiązkiem skarżącego jest
sformułowanie i uzasadnienie wniosku o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania
w nawiązaniu do tych przesłanek (art. 3984 § 2 k.p.c.), gdyż tylko wówczas może
być osiągnięty cel wymagań przewidzianych w art. 3984 § 2 k.p.c. Rozstrzygnięcie
Sądu Najwyższego w kwestii przyjęcia bądź odmowy przyjęcia skargi kasacyjnej do
rozpoznania wynika z oceny czy okoliczności powołane przez skarżącego
odpowiadają tym, o których mowa w art. 3989 § 1 k.p.c.
Dla spełnienia wymagania z art. 3984 § 2 k.p.c. konieczne jest zawarcie
w skardze kasacyjnej odrębnego wniosku o jej przyjęcie do rozpoznania,
zawierającego profesjonalny wywód prawny nawiązujący do wskazanych w art.
3989 § 1 k.p.c. przesłanek przedsądu ze wskazaniem, które z nich występują w
sprawie i z uzasadnieniem stanowiska skarżącego (postanowienie SN z 26 kwietnia
2006 r., II CZ 28/06). Ze względu na odmienny cel instytucji przedsądu i jej odrębne
oraz kwalifikowane przesłanki, wskazanie i uzasadnienie okoliczności decydujących
o przyjęciu lub odmowie przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania nie może
polegać na odwołaniu się do podstaw kasacyjnych i ich uzasadnienia.
W prawidłowo sporządzonej skardze kasacyjnej oba powyższe elementy muszą
pojawić się oddzielnie i autonomicznie. Sąd Najwyższy nie jest bowiem trzecią
instancją sądową i nie rozpoznaje sprawy, a jedynie skargę kasacyjną, będącą
szczególnym środkiem zaskarżenia, wnoszonym i rozpoznawanym nie tylko
w interesie skarżącego, ale przede wszystkim w interesie publicznym.
5. Istotnym zagadnieniem prawnym w rozumieniu art. 3989 § 1 pkt 1 k.p.c.
jest zagadnienie nowe, nierozwiązane dotychczas w orzecznictwie, którego
wyjaśnienie może przyczynić się do rozwoju prawa. Zagadnienie prawne powinno,
przede wszystkim, być sformułowane w oparciu o okoliczności mieszczące się w
stanie faktycznym sprawy wynikającym z dokonanych przez sąd ustaleń
(postanowienie SN z 7 czerwca 2001 r., III CZP 33/01), a jednocześnie być
przedstawione w sposób ogólny i abstrakcyjny tak, aby umożliwić Sądowi
Najwyższemu udzielenie uniwersalnej odpowiedzi, niesprowadzającej się do samej
subsumpcji i rozstrzygnięcia konkretnego sporu (postanowienia SN:
I CSK 2976/25
4
z 15 października 2002 r., III CZP 66/02; z 22 października 2002 r., III CZP 64/02, i
z 5 grudnia 2008 r., III CZP 119/08).
6. Skarga kasacyjna strony pozwanej nie zawiera argumentów
dostatecznych dla uznania, że skarżący skutecznie wykazał, że w sprawie zachodzi
powołana przesłanka z art. 3989 § 1 pkt 1 k.p.c.
Przede wszystkim wypada zauważyć, że skarżący nie odzwierciedla
prawidłowo oceny prawnej wyrażonej w sprawie przez Sąd Apelacyjny. Stanowisko
Sądu drugiej instancji co do nieważności umowy łączącej strony procesu było
konsekwencją stwierdzenia istnienia w umowie klauzul umożliwiających stosowanie
do przeliczeń kursu kupna i sprzedaży franka szwajcarskiego, ustalonego według
tabeli kursowej banku. Jak ustaliły Sądy meriti tworzenie tabeli kursowej nie było
w ogóle omówione w spornej umowie, i na tej podstawie stwierdziły, że nie ma
przesłanek do uznania, iż kryterium, na podstawie którego bank był uprawniony do
określenia kursu waluty obcej na potrzeby umowy kredytu powiązanego z walutą
obcą, wynika z ustalonego zwyczaju. Oceny tej nie mogły zmienić argumenty
skarżącego jakoby w czasie obowiązywania umowy pozwany stosował kursy
nieodbiegające od kursów rynkowych, gdyż prawnie obojętne było to, w jaki sposób
umowa w zakresie abuzywnych postanowień była w rzeczywistości wykonywana
przez bank, w jaki sposób bank ustalał kursy franka szwajcarskiego względem
złotego oraz czy stosowane przez bank kursy kupna i sprzedaży były de facto
kursami rynkowymi, gdyż relewantnym dla oceny tego, czy dane postanowienie
umowy jest niedozwolone, jest stan z chwili zawarcia umowy. W okolicznościach
niniejszej sprawy niewątpliwie nie sprecyzowano w umowie kryteriów ustalania
kursu franka szwajcarskiego w taki sposób, aby był jednoznacznie weryfikowalny.
Trafnie zatem te klauzule przeliczeniowe zostały uznane przez Sądy meriti za
kształtujące prawa i obowiązki konsumenta (kredytobiorcy) w sposób sprzeczny
z dobrymi obyczajami, a także rażąco naruszające jego interesy, a w konsekwencji
niewiążące konsumenta.
Należy zgodzić się ze skarżącym, że w uzasadnieniu uchwały z 28 kwietnia
2022 r., III CZP 40/22 (OSNC 2022, nr 11, poz. 109), Sąd Najwyższy przyjął, iż
kryterium, na podstawie którego strona jest uprawniona do określenia wysokości
I CSK 2976/25
5
świadczenia, a w analizowanym przypadku – na podstawie którego bank jest
uprawniony do określenia kursu waluty obcej – będzie w szczególnych sytuacjach
wynikało nie z treści samych oświadczeń woli stron, a z innych czynników, które na
podstawie art. 56 k.c. współkształtują treść stosunku prawnego, tj. z zasad
współżycia społecznego lub ustalonych zwyczajów. Uszło jednak uwagi
skarżącego, że Sąd Najwyższy zastrzegł jednocześnie, iż kwestia ta wymaga
analizy w konkretnym przypadku. Już zatem choćby z tego względu należy przyjąć,
że problematyka stosowania art. 56 k.c. w przypadku tzw. umów frankowych nie ma
charakteru uniwersalnego, ponieważ każdorazowo jest ściśle powiązana
z okolicznościami rozpoznawanej sprawy. Nie jest również zagadnieniem nowym.
Stanowisko dotyczące możliwości zastosowania art. 56 k.c. było również
analizowane w wyroku Sądu Najwyższego z 6 października 2023 r.
(II CSKP 863/23, OSNC 2024, nr 7-8, poz. 70). W tym wyroku Sąd Najwyższy
zauważył, że o treści stosunku prawnego powstałego w wyniku zawarcia umowy
kredytu bankowego decyduje nie tylko treść samych oświadczeń woli i mającego
zastosowanie wzorca umownego ustalonego przez bank, ale decydują także
przepisy prawa, zasady współżycia społecznego i ustalone zwyczaje (art. 56 k.c.).
Strony składające oświadczenia woli w ramach czynności prawnej kreującej
stosunek prawny powinny brać (i zwykle biorą) pod uwagę także elementy
kształtujące treść stosunku prawnego, nieobjęte wprost ich oświadczeniami woli.
Stąd też stosując zawarte w art. 65 k.c. dyrektywy wykładni oświadczenia woli, w
szczególności dążąc do ustalenia rzeczywistej i zgodnej woli stron, nie można
abstrahować od wymienionych wyżej elementów stosunku prawnego. Jeżeli zatem
nawet z samej umowy i mającego zastosowanie regulaminu nie wynikają
precyzyjnie sformułowane kryteria ustalenia kursu waluty, ocenie (zwłaszcza w
stosunkach niekonsumenckich) powinny być poddane inne elementy kształtowania
treści stosunku prawnego wynikającego z zawartej umowy kredytu (tak również
Sąd Najwyższy w postanowieniu z 21 października 2025 r., I CSK 1772/25).
Dodatkowo należy zauważyć, że w uzasadnieniu uchwały składu całej Izby
Cywilnej z 25 kwietnia 2024 r., III CZP 25/22 (OSNC 2024, nr 12, poz. 118), Sąd
Najwyższy, odnosząc się do zwyczajów jako hipotetycznego źródła kształtowania
kursu waluty, zaznaczył, iż trudno jest przyjąć, aby przy zawieraniu umów kredytu
I CSK 2976/25
6
ukształtował się zwyczaj odwoływania się do takiego kursu. Obserwacja praktyki
bankowej prowadzi bowiem do wniosku, że w analizowanych stosunkach prawnych
powszechnie przyjętym zwyczajem było raczej zastrzeganie niedozwolonych
postanowień, w których określenie kursu waluty pozostawiano bankowi, a nie
stosowanie jakiegoś konkretnego, „niezależnego od stron”, kursu, np. kursu
średniego NBP.
Mając na względzie powyższe rozważania, należy stwierdzić, że
problematyka podana przez skarżącego nie ma waloru nowości i była już
przedmiotem wypowiedzi Sądu Najwyższego. Skarżący nie przedstawił natomiast
nowych argumentów, świadczących o potrzebie dokonania kolejnej analizy. W
istocie zagadnienie prawne sformułowane przez skarżącego jest pytaniem o
trafność stanowiska Sądu odwoławczego wyrażonego w związku z
rozstrzygnięciem tej konkretnej sprawy i polemiką z tym stanowiskiem, związaną z
zastosowaniem konkretnych przepisów prawa, a nie problemem związanym z
istotnością zagadnienia prawnego.
7. Według Sądu Najwyższego, nie ma przy tym innych przyczyn
uzasadniających przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania, w szczególności
nieważności postępowania (art. 3989 § 1 pkt 3 k.p.c.).
8. Z tych względów Sąd Najwyższy odmówił przyjęcia skargi kasacyjnej do
rozpoznania (art. 3989 § 1 a contrario k.p.c.). Orzeczenie o kosztach postępowania
kasacyjnego pozostawiono zgodnie z art. 108 § 1 w zw. z art. 398²¹ i art. 391 § 1
k.p.c. sądowi, który wyda orzeczenie kończące postępowanie w sprawie. Natomiast
rozstrzygnięcie o zwrocie części opłaty uiszczonej od skargi kasacyjnej w związku
z nieprzyjęciem jej do rozpoznania uzasadnia art. 79 ust. 1 pkt 2 lit. b w zw. z art.
80a u.k.s.c.
(K.W.)
[SOP]
I CSK 2976/25
7
