I CSK 3667/25
POSTANOWIENIE
Sąd Najwyższy w Izbie Cywilnej w składzie:
SSN Marta Romańska
3 marca 2026 r.
na posiedzeniu niejawnym 3 marca 2026 r. w Warszawie
w sprawie z wniosku U. K.
z udziałem A. G.
o stwierdzenie nabycia spadku,
na skutek skargi kasacyjnej U. K.
od postanowienia Sądu Okręgowego w Bielsku-Białej
z 8 października 2020 r., II Ca 305/20,
1. odmawia przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania;
2. zasądza od wnioskodawczyni na rzecz uczestnika kwotę 360
(trzysta sześćdziesiąt) zł z odsetkami w wysokości odsetek
ustawowych za opóźnienie w spełnieniu świadczenia
pieniężnego za czas po upływie tygodnia od doręczenia
wnioskodawczyni odpisu niniejszego postanowienia, tytułem
kosztów postępowania kasacyjnego;
3. oddala wniosek adwokata K.K. w przedmiocie zasądzenia
wynagrodzenia za pomoc prawną udzieloną wnioskodawczyni w
postępowaniu kasacyjnym.
[dr]
I CSK 3667/25
2
UZASADNIENIE
Sąd Najwyższy przyjmuje skargę kasacyjną do rozpoznania, jeżeli w sprawie
występuje istotne zagadnienie prawne, istnieje potrzeba wykładni przepisów
prawnych budzących poważne wątpliwości lub wywołujących rozbieżności
w orzecznictwie sądów, zachodzi nieważność postępowania lub skarga kasacyjna
jest oczywiście uzasadniona (art. 3989 § 1 k.p.c.). Obowiązkiem skarżącego jest
sformułowanie i uzasadnienie wniosku o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania
w nawiązaniu do powyższych przesłanek, a rozstrzygnięcie Sądu Najwyższego co
do przyjęcia bądź odmowy przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania wynika
z oceny czy okoliczności powołane przez skarżącego odpowiadają tym, o których
jest mowa w art. 3989 § 1 k.p.c.
Wnioskodawczyni wniosła o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania
z powołaniem się na oczywistą zasadność skargi kasacyjnej (art. 3989 § 1 pkt 4
k.p.c.), z uwagi na zaniechanie przeprowadzenia przez Sąd ad quem dowodów
z przesłuchania stron, z przesłuchania biegłego grafologa i z oryginału dokumentu
testamentu notarialnego z 15 stycznia 2015 r. i naruszenie art. 382 k.p.c.
W orzecznictwie Sądu Najwyższego utrwalony jest pogląd, że uzasadnienie
oczywistej zasadności skargi kasacyjnej jako przesłanki jej przyjęcia do
rozpoznania wymaga powołania się na kwalifikowaną postać naruszenia
zaskarżonym orzeczeniem przepisów prawa materialnego lub procesowego
i przeprowadzania wywodu zmierzającego do jego wykazania. Oczywistość
naruszenia ma miejsce wówczas, gdy jest ono widoczne prima facie, przy
wykorzystaniu podstawowej wiedzy prawniczej, bez potrzeby wchodzenia
w szczegóły czy dokonywania pogłębionej analizy tekstu wchodzących w grę
przepisów i doszukiwania się ich znaczenia. Szczególna podstawa przedsądu z art.
3989 § 1 pkt 4 k.p.c. wymaga przy tym samodzielnego, czyli odrębnego od podstaw
kasacyjnych wskazania i wykazania naruszenia konkretnego przepisu prawa
(procesowego lub materialnego), które jest oczywiste i bez wątpliwości prowadzi do
stwierdzenia, że objęte skargą orzeczenie jest wadliwe i dlatego skarga powinna
być przyjęta do rozpoznania.
I CSK 3667/25
3
Uzasadnienie wniosku oparte na tej przesłance wymaga przedstawienia
argumentacji prawnej zmierzającej do wykazania kwalifikowanego naruszenia
powołanych w skardze przepisów prawa, możliwego do stwierdzenia bez
merytorycznej analizy zaskarżonego orzeczenia oraz podstaw kasacyjnych (por.
postanowienia Sądu Najwyższego z 10 stycznia 2003 r., V CZ 187/02, OSNC
2004, nr 3, poz. 49, z 5 października 2007 r., III CSK 216/07 i z 11 sierpnia 2011
r., IV CSK 163/11). Uzasadnienie wniosku nie może sprowadzać się do
powtórzenia, choćby w zmodyfikowanej formie, uzasadnienia podstaw kasacyjnych,
jak również być sformułowane w sposób, który wymagałby oceny ich zasadności.
Skonfrontowanie uzasadnienia wniosku o przyjęcie skargi kasacyjnej do
rozpoznania z motywami zaskarżonego postanowienia nie potwierdza tezy
skarżącej o oczywistej zasadności skargi.
Analiza uzasadnienia zaskarżonego postanowienia nie wskazuje na istnienie
uchybień konstrukcyjnych, które uniemożliwiałyby jednoznaczne określenie
podstawy faktycznej sprawy i zweryfikowanie oceny prawnej przyjętej przez Sąd
Okręgowy. Ustalenia faktyczne Sądów meriti są przy tym dla Sądu Najwyższego
wiążące i niemożliwe wprost do zakwestionowania w postępowaniu kasacyjnym
(art. 3983 § 3 i art. 39813 § 2 k.p.c.). Z ustaleń tych wynika, że testament będący
podstawą dziedziczenia został sporządzony przez spadkodawczynię osobiście
i podpisany; spełnia on wymagania formalne określone w art. 950 k.c. Sąd drugiej
instancji nie znalazł podstaw do zakwestionowania świadomości testatorki w chwili
testowania w rozumieniu art. 945 § 1 pkt 1 k.c. W tym zakresie wskazał, że na
uzasadnione wątpliwości co do świadomego powzięcia przez nią decyzji
i wyrażenia ostatniej woli nie wpływają podniesione przez skarżącą argumenty
dotyczące stanu zdrowia spadkodawczyni w chwili testowania i dolegliwości, na
które cierpiała w tym czasie i w okresie poprzedzającym akt testowania. Testament
sporządzony przez spadkodawczynię jest zatem ważny.
W postępowaniu o stwierdzenie nabycia spadku wystarczające jest
przedłożenie wypisu testamentu notarialnego, który ma moc oryginału aktu
notarialnego. Wypis przedstawiony przez uczestnika zawierał adnotację o złożeniu
podpisów, w tym przez spadkodawczynię, na oryginale aktu notarialnego. Zatem
I CSK 3667/25
4
brak było podstaw do dopuszczenia dowodu z oryginału testamentu, skoro wypis
z aktu stwierdzającego testowanie i treść testamentu potwierdzał, że testament
został podpisany. Z opinii biegłego grafologa wynikało zaś, że złożony podpis pod
testamentem jest podpisem testatorki. Wbrew twierdzeniom skarżącej nie było
konieczne dopuszczenie dowodu z przesłuchania biegłego grafologa, gdyż fakt ten
został potwierdzony w sporządzonej opinii, która była spójna i logiczna.
Dowód z przesłuchania stron nie ma charakteru obligatoryjnego, a potrzeba
jego przeprowadzenia aktualizuje się wtedy, gdy sąd uzna, że dotychczasowe
wyniki postępowania dowodowego nie świadczą o wyjaśnieniu faktów istotnych dla
rozstrzygnięcia. Zaniechanie przez sąd przeprowadzenia dowodu z przesłuchania
stron nie stanowi zatem naruszenia art. 299 k.p.c., skoro w ocenie sądu fakty
istotne zostały już wyjaśnione. Wykorzystanie tego dowodu ma charakter
subsydiarny, odnosi się do przypadku braku dowodów lub ich wyczerpania wobec
niewyjaśnienia istotnych faktów w sprawie (np. wyroki Sądu Najwyższego: z 18
lutego 2010 r., II CSK 369/09; z 16 października 2016 r., V CSK 52/16).
Wnioskodawczyni nie wnioskowała o przeprowadzenie takiego dowodu. Sąd zaś
nie znalazł podstaw do działania w tym zakresie z urzędu, gdyż istotne okoliczności
stwierdzające nabycie spadku przez uczestnika zostały wyjaśnione, a więc nie
można uznać, że dowód ten był konieczny, gdyż ma on jedynie charakter
pomocniczy przy ustaleniu istotnych faktów.
Sąd jest związany żądaniem zawartym we wniosku i nie może orzekać
ponad żądanie, gdyż stanowiłoby to naruszenie art. 321 § 1 k.p.c. W postępowaniu
nieprocesowym o stwierdzenie nabycia spadku niedopuszczalne jest dokonywanie
oceny czy poszczególni spadkobiercy są godni dziedziczenia. Podniesiona przez
skarżącą niegodność dziedziczenia mogła być przedmiotem oceny jedynie
w procesie, jednak skarżąca nie wytoczyła powództwa o wydanie w tym
przedmiocie orzeczenia w wyznaczonym terminie przez sąd.
Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 3989 § 1 k.p.c. oraz – co do
kosztów postępowania – art. 520 § 2 k.p.c. w związku z art. 39821 i art. 391 § 1
k.p.c. i § 10 ust. 4 pkt 2 w zw. z § 6 pkt 2 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości
I CSK 3667/25
5
z 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie (tekst jedn. Dz.
U. z 2023 r. poz. 1964 ze zm.), orzeczono jak w sentencji.
Wniosek pełnomocnika z urzędu reprezentującego wnioskodawczynię nie
mógł być uwzględniony, gdyż został nieprawidłowo sformułowany. Wniosek ten
mógł dotyczyć jedynie rozstrzygnięcia o kosztach wydawanego po merytorycznym
rozpoznaniu skargi kasacyjnej, ponieważ w fazie przedsądu, gdyby miał zakończyć
się odmową przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania, nie może być mowy
o obciążeniu kosztami tej strony postępowania, która skargi nie wniosła, a tym
bardziej o zasądzeniu od niej wynagrodzenia należnego pełnomocnikowi z urzędu
reprezentującemu przeciwnika procesowego.
Marta Romańska
[dr]
[a.ł]
