Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego.
Aktualizacja: 12 lipca 2026
Jeżeli po wyczerpaniu środków dowodowych lub w ich braku pozostały niewyjaśnione fakty istotne dla rozstrzygnięcia sprawy, sąd dla wyjaśnienia tych faktów może dopuścić dowód z przesłuchania stron.
Sprawdź, jak sądy stosują art. 299 KPC
Odpowiedź z sygnaturami orzeczeń i odesłaniem do źródła.
Art. 299 Kodeksu postępowania cywilnego przewiduje szczególne uprawnienie dla sądu w sytuacji, gdy po zebraniu lub braku innych środków dowodowych pozostają niewyjaśnione fakty istotne dla rozstrzygnięcia sprawy. Przepis umożliwia sądowi, na jego uznanie, dopuszczenie dowodu z przesłuchania stron, co jest formą bezpośredniego wysłuchania osób uczestniczących w postępowaniu. Celem tej regulacji jest uzupełnienie materiału dowodowego, gdy inne środki nie pozwoliły rozstrzygnąć kluczowych kwestii, bez automatycznego lub koniecznego przesłuchania stron jako standardowego etapu postępowania.
Przepis znajduje zastosowanie w sytuacjach, gdy dotychczas zebrane dowody są niewystarczające do pełnego wyjaśnienia stanu faktycznego. Może to mieć miejsce po wyczerpaniu tradycyjnych środków dowodowych, takich jak dokumenty, opinie biegłych, zeznania świadków czy inne formy dowodu, bądź gdy tych środków w ogóle nie było. Sąd może wtedy, jeśli uzna to za niezbędne do wyjaśnienia faktów kluczowych dla orzeczenia, dopuścić przesłuchanie samych stron, które może przynieść dodatkowe istotne wyjaśnienia.
Przykładem codziennego zastosowania Art. 299 KPC jest sytuacja rozwodowa, gdzie mimo złożonych dokumentów i zeznań świadków, niejasne pozostają pewne elementy wspólnego pożycia lub winy. Po wyczerpaniu tych środków sąd może zdecydować się przesłuchać bezpośrednio małżonków, by uzyskać wyjaśnienia, które pozwolą mu na właściwą ocenę sprawy i sprawiedliwe orzeczenie w zakresie rozwodu lub podziału majątku.
Częstym nieporozumieniem jest mylenie charakteru przepisu z obowiązkiem sądu do przesłuchania stron. Przepis ma charakter fakultatywny, co oznacza, że sąd nie jest zobligowany do przesłuchania stron zawsze, gdy inne dowody nie wystarczają, lecz może to zrobić według własnego uznania. Innym błędem jest próba obejścia zasad dowodowych przez stronę poprzez nadużywanie wniosku o przesłuchanie. Istotne jest też, że przepis ten nie przewiduje przesłuchania stron w procedurze automatycznej, lecz wyłącznie tam, gdzie faktycznie istnieje potrzeba wyjaśnienia istotnych dla rozstrzygnięcia elementów.
Podsumowując, Art. 299 KPC stanowi ważne narzędzie procesowe pozwalające sądowi samodzielnie decydować o potrzebie przesłuchania stron, gdy inne dowody nie wystarczą do wyjaśnienia kluczowych faktów. W indywidualnej sprawie, ze względu na jej specyfikę, zaleca się konsultację z prawnikiem, by właściwie poruszać się w tym zakresie.
To wyjaśnienie ma charakter informacyjny i nie stanowi porady prawnej. W sprawach indywidualnych skonsultuj się z profesjonalnym prawnikiem.
Wyroki i postanowienia, w których sąd powołał ten przepis.
Fragment uzasadnienia
… stan faktyczny Sąd ustalił w oparciu o dokumenty dołączone do akt, dowód z przesłuchania świadków L. L. , M. K. i M. J. oraz dowód z przesłuchania stron w trybie art. 299 i 304 Kodeksu postępowania cywilnego. Sąd Rejonowy zważył co następuje : Powództwo należało uwzględnić tak jak w wyroku, a w pozostałym zakresie oddalić. W myśl przepisu art. 128 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego obowiązek dostarczania środków utrzymania…
Fragment uzasadnienia
… realizowania kontaktów z nim. Powyższy stan faktyczny sąd ustalił w oparciu o materiał dowodowy zebrany w aktach sprawy oraz dowód z przesłuchania stron w trybie art. 299 i 304 Kodeksu postępowania cywilnego . Sąd Rejonowy zważył co następuje: Zgodnie z art. 109 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego jeżeli dobro dziecka jest zagrożone, sąd opiekuńczy wyda odpowiednie zarządzenia. Sąd opiekuńczy może w szczególności zobowiązać…
Fragment uzasadnienia
… stan faktyczny sąd ustalił w oparciu o materiał dowodowy zebrany w aktach sprawy, dowód z przesłuchania w charakterze świadka K. T. , oraz dowód z przesłuchania stron w trybie art. 299 i 304 Kodeksu postępowania cywilnego . Sąd Rejonowy zważył co następuje: Powództwo należało uwzglednić jak w orzeczeniu. Zgodnie z art. 133 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego rodzice obowiązani są do świadczeń alimentacyjnych względem dziecka…
Fragment uzasadnienia
… wyższym niż ten nauczany w szkole. Powyższy stan faktyczny sąd ustalił w oparciu o materiał dowodowy zebrany w aktach sprawy oraz dowód z przesłuchania stron w trybie art. 299 i 304 Kodeksu postępowania cywilnego . Sąd Rejonowy zważył co następuje: Powództwo M. O. o obniżenie alimentów z kwoty po 600 zł do kwoty po 300 zł miesięcznie należało umorzyć z uwagi na cofnięcie pozwu w tym zakresie. Zgodnie z art. 203 Kodeksu…
Fragment uzasadnienia
… kierownik w firmie marketingowej. Powyższy stan faktyczny sąd ustalił w oparciu o materiał dowodowy zebrany w aktach sprawy oraz dowód z przesłuchania stron w trybie art. 299 i 304 Kodeksu postępowania cywilnego . Sąd Rejonowy zważył co następuje: Powództwo o zaspokojenie potrzeb rodziny należało uwzględnić tak jak w wyroku, a w pozostałym zakresie oddalić. Zgodnie z art. 23 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego małżonkowie…
Fragment uzasadnienia
… przy jednoczesnym braku wskazania, na podstawie jakie dowodu Sąd dokonał tego ustalenia; 2. art. 212 k.p.c. w związku z art. 299 k.p.c. w zakresie, w jakim Sąd pierwszej instancji nie uznał wyjaśnień złożonych przez W. P. (1) (w uzasadnieniu błędnie wskazany W. P. (3) ), jako dowodu w sprawie, podczas gdy został on przesłuchany na rozprawie w dniu 9 września 2014 r., na którą stawił się po odebraniu „wezwania strony do…
Wyświetlone orzeczenia: 6
PrawMi zestawi linię orzeczniczą do art. 299: co sądy przyjmują zgodnie, a w czym się różnią.
Podsumuj orzecznictwoSąd może przesłuchać strony, gdy inne środki dowodowe zostały wyczerpane lub ich brak, a pozostają niewyjaśnione fakty istotne dla sprawy.
Nie, przesłuchanie stron jest fakultatywne i zależy od decyzji sądu.
Przesłuchanie stron nie zastępuje innych dowodów, lecz może uzupełnić wyjaśnienie istotnych faktów.
Przepis nie reguluje odmowy, jednak strony mają prawo do korzystania z obrony i mogą korzystać z pomocy prawnej.
Fakty istotne dla rozstrzygnięcia sprawy, które nie zostały wyjaśnione innymi środkami dowodowymi.
Powiadomimy Cię, gdy pojawią się nowe orzeczenia lub nowelizacje.
Odpowiedź z powołaniem przepisów i sygnatur orzeczeń, każdą pozycję sprawdzisz w źródle.
Zapytaj o art. 299