Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego.
Aktualizacja: 12 lipca 2026
Oględziny osoby mogą odbyć się tylko za jej zgodą.
Sprawdź, jak sądy stosują art. 298 KPC
Odpowiedź z sygnaturami orzeczeń i odesłaniem do źródła.
Przepis zawarty w art. 298 Kodeksu postępowania cywilnego stanowi, że oględziny osoby mogą odbyć się wyłącznie za jej zgodą. Oznacza to, iż bez dobrowolnego wyrażenia woli przez tę osobę, nie można jej poddać oględzinom w toku postępowania cywilnego. Przepis ten wyraźnie chroni prawną autonomię jednostki oraz jej prawo do decydowania o swojej osobie, co jest szczególnie ważne w kontekście ingerencji w sferę prywatną i cielesną człowieka. Zgoda osoby na oględziny musi być świadoma i dobrowolna, co wyklucza jakiekolwiek przymusowe działania w tym zakresie. W praktyce oznacza to, że sąd ani strony nie mogą wymusić oględzin bez wyrażenia takiej zgody przez daną osobę.
Przepis ma zastosowanie w sytuacjach, gdy w toku postępowania cywilnego zachodzi konieczność dokładnego zbadania stanu osoby, np. w sprawach dotyczących ubezpieczeń, odszkodowań, rozwodów, czy sporów o prawa majątkowe związane ze stanem zdrowia. Zgoda na oględziny jest warunkiem formalnym przystąpienia do ich przeprowadzenia, a jej brak uniemożliwia dokonanie takiej czynności. Jeśli osoba odmówi, nie można podważać tej decyzji ani zmuszać jej do oględzin, co odróżnia ten przypadek od innych środków dowodowych stosowanych bez zgody podmiotu, np. dokumentów czy świadków.
Przykładem zastosowania art. 298 KPC jest sytuacja, gdy w postępowaniu o odszkodowanie za wypadek mający wpływ na sprawność fizyczną powoda, sąd proponuje przeprowadzenie oględzin. Osoba poszkodowana musi wyrazić zgodę na takie oględziny, umożliwiające rzeczowemu biegłemu ocenę rzeczywistego stanu zdrowia i następstw urazu. Jeśli nie wyrazi zgody, nie można zmusić jej do oględzin i należy szukać innych dowodów lub wnioskować o rozstrzygnięcie na podstawie dostępnych materiałów. Przy tym ważne jest, by zgoda była wyrażona świadomie, bez presji, a osoba oglądana znała cel i zakres tej czynności.
Często pojawiają się nieporozumienia dotyczące przepisów o oględzinach osoby. Niektórzy błędnie utożsamiają je z oględzinami rzeczy lub miejsc, które mogą odbywać się bez zgody zainteresowanego. Innym błędem jest przekonanie, że sąd może narzucić oględziny bez zgody osoby, co jest sprzeczne z art. 298 KPC. Niekiedy także strony postępowania próbują wymusić przystąpienie do oględzin bez zgody osoby oglądanej, co jest niedopuszczalne. Warto pamiętać, że zgoda musi być dobrowolna i wyrażona w sposób świadomy, gdyż jej brak lub wymuszenie może prowadzić do naruszenia praw osoby, a także do nieważności dowodu uzyskanego w ten sposób. W indywidualnych sprawach zawsze warto skonsultować się z prawnikiem, by właściwie zinterpretować i zastosować ten przepis.
To wyjaśnienie ma charakter informacyjny i nie stanowi porady prawnej. W sprawach indywidualnych skonsultuj się z profesjonalnym prawnikiem.
Wyroki i postanowienia, w których sąd powołał ten przepis.
Streszczenie
Sąd Rejonowy dla m.st. Warszawy uznał, że błąd techniczny przy wpisaniu ceny w licytacji elektronicznej nie dawał podstaw do zatrzymania wadium. Kluczowe było to, że oferta została złożona omyłkowo, a zamawiający nie wykazał przesłanek pozwalających na zastosowanie sankcji z PZP. Orzeczenie jest ważne dla sporów o skutki błędów w…
Streszczenie
Sąd Rejonowy dla m.st. Warszawy rozpoznawał roszczenie o zadośćuczynienie po wypadku komunikacyjnym i wskazał, że jego wysokość nie może być wygórowana. Sprawa jest istotna dla praktyki, bo pokazuje granice oceny krzywdy przy ustalaniu należnej kwoty od ubezpieczyciela.
Fragment uzasadnienia
… prawne w rozumieniu art. 3989 § 1 pkt 1 k.p.c. Z tych względów w przedmiocie wniosku o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania orzeczono jak w treści postanowienia (art. 2989 § 2 k.p.c.). eb
Fragment uzasadnienia
… danej osoby badaniu medycznemu, zwłaszcza w procesie cywilnym, gdzie właściwie należy postrzegać problem głównie poprzez określenie skutków ciężarów dowodowych. Zgodnie z art. 298 kpc : oględziny osoby mogą odbyć się tylko za jej zgodą. Skoro zatem sam K. G. (1) mimo upływu czasu nie widzi potrzeby weryfikacji przeprowadzonych przez siebie czynności, to należy zauważyć, że przesłanka interesu prawnego po stronie powoda do…
Wyświetlone orzeczenia: 6
PrawMi zestawi linię orzeczniczą do art. 298: co sądy przyjmują zgodnie, a w czym się różnią.
Podsumuj orzecznictwoNie, zgodnie z art. 298 KPC oględziny osoby mogą się odbyć wyłącznie za jej zgodą.
W przypadku odmowy zgody na oględziny osoby nie można ich przeprowadzić, a sąd musi szukać innych dowodów.
Przepis nie wymaga formy pisemnej, ale zgoda powinna być świadoma i dobrowolna.
Nie, sąd nie ma prawa wymusić oględzin osoby bez jej wyraźnej zgody.
Oględziny osoby są często stosowane w sprawach o odszkodowania lub rozwody, gdy konieczne jest ustalenie stanu zdrowia lub innych cech osobistych.
Powiadomimy Cię, gdy pojawią się nowe orzeczenia lub nowelizacje.
Odpowiedź z powołaniem przepisów i sygnatur orzeczeń, każdą pozycję sprawdzisz w źródle.
Zapytaj o art. 298