I CSK 3275/24
POSTANOWIENIE
Sąd Najwyższy w Izbie Cywilnej w składzie:
SSN Maciej Kowalski
16 grudnia 2025 r.
na posiedzeniu niejawnym 16 grudnia 2025 r. w Warszawie
w sprawie z wniosku P.S
z udziałem J.S. i A.S.
o zmianę stwierdzenia nabycia spadku po B.S.,
na skutek skargi kasacyjnej P.S.
od postanowienia Sądu Okręgowego w Opolu
z 26 kwietnia 2024 r., II Ca 981/23,
1. odmawia przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania;
2. zasądza od P.S. na rzecz J.S. 360 (trzysta
sześćdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania
kasacyjnego.
(a.z.)
UZASADNIENIE
W skardze kasacyjnej wywiedzionej od postanowienia Sądu Okręgowego
w Opolu z 26 kwietnia 2024 r. wnioskodawca P.S. wniósł o przyjęcie skargi do
rozpoznania na podstawie art. 3989 § 1 pkt 4 k.p.c.
Zdaniem skarżącego skarga kasacyjna jest oczywiście uzasadniona,
ponieważ opinia biegłej stanowiąca podstawę orzekania sądów obu instancji jest
I CSK 3275/24
2
opinią lakoniczną, wewnętrznie sprzeczną i nie koresponduje z innym dowodami
w sprawie a zwłaszcza z zeznaniami świadków.
Podniósł, że biegła wskazała, że postęp procesu otępiennego
u spadkodawcy był zaawansowany na poziomie otępienia umiarkowanego co nie
wpływało w sposób przesądzający na zdolność do czynności prawnych, natomiast
we wnioskach końcowych biegła przesądziła, że spadkodawca był w stanie
wyłączającym świadome podejmowanie decyzji w dniu 21 września 2018 r.
Wskazywał, że ze względu na nieustosunkowanie się przez biegłą
do zarzutów stawianych opinii wnioskodawca na etapie postępowania w pierwszej
instancji wnosił o dodatkową opinię innego biegłego. Sąd Rejonowy wniosek ten
oddalił, Sąd Okręgowy nie uwzględnił zarzutów pełnomocnika wnioskodawcy
w przedmiocie oddalenia wniosku o opinie innego biegłego i uznał przeprowadzoną
opinię za wystarczającą.
Uczestnik w odpowiedzi na skargę kasacyjną wniósł o odmowę przyjęcia jej
do rozpoznania i zasądzenie kosztów postępowania kasacyjnego według norm
przepisanych.
Sąd Najwyższy zważył, co następuje:
Zgodnie z art. 3989 § 1 k.p.c. Sąd Najwyższy przyjmuje skargę kasacyjną
do rozpoznania, jeżeli w sprawie występuje istotne zagadnienie prawne, potrzeba
wykładni przepisów prawnych budzących poważne wątpliwości lub wywołujących
rozbieżności w orzecznictwie sądów, zachodzi nieważność postępowania lub
skarga kasacyjna jest oczywiście uzasadniona.
Mając powyższe na względzie podkreślić należy, że cel wymagania
przewidzianego w art. 3984 § 2 k.p.c. może być osiągnięty jedynie przez
prawidłowe powołanie i wyczerpujące uzasadnienie istnienia przesłanek
o charakterze publicznoprawnym, które - zgodnie z art. 3989 § 1 k.p.c. - będą mogły
stanowić podstawę oceny skargi kasacyjnej pod kątem przyjęcia jej
do rozpoznania.
W tym kontekście podnieść trzeba, że wniosek o przyjęcie skargi kasacyjnej
do rozpoznania wraz z uzasadnieniem jest odrębnie konstrukcyjnie i funkcjonalnie
I CSK 3275/24
3
częścią skargi (art. 3984 § 2 k.p.c.) i nie jest rzeczą Sądu Najwyższego
poszukiwanie w innych częściach wniesionego środka prawnego argumentów
na uzasadnienie podniesionych w nim twierdzeń (zob. postanowienia SN:
z 22 kwietnia 2015 r., IV CSK 613/14, i z 11 maja 2001 r., III CZ 36/01, OSNC
2002, nr 2, poz. 22).
Powołanie się na oczywistą zasadność skargi kasacyjnej (art. 3989 § 1 pkt 4
k.p.c.) stawia skarżącemu szczególnie wysokie wymagania. Zgodnie z utrwalonym
orzecznictwem Sądu Najwyższego, podzielanym przez doktrynę, oczywista
zasadność skargi oznacza, że dla przeciętnego prawnika podstawy wskazane
w skardze prima facie zasługują na uwzględnienie. Sytuacja taka będzie miała
miejsce tylko wtedy, gdy bez wątpienia wystąpiły zarzucane uchybienia, jest pewne,
że miały one wpływ na treść zaskarżonego orzeczenia albo podniesione
we wniosku o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania argumenty oczywiście
uzasadniają zasadność wniesionego środka prawnego. Oczywiste jest przy tym
tylko to, co można dostrzec od razu - bez potrzeby głębszej analizy
czy przeprowadzenia wnikliwych badań lub dociekań. Innymi słowy, podnoszone
uchybienia muszą mieć kwalifikowany charakter i być dostrzegalne na pierwszy rzut
oka - już nawet przy pobieżnej lekturze skargi (zob. m.in. postanowienia SN:
z 27 kwietnia 2006 r., I CZ 15/06; z 7 maja 2010 r., V CSK 459/09; z 15 czerwca
2018 r., III CSK 38/18; z 17 grudnia 2019 r., IV CSK 307/19, z 28 stycznia 2022 r.,
I CSK 584/22; z 7 czerwca 2023 r., I CSK 742/23; z 20 października 2023 r., I CSK
1673/23).
Podkreślenia wymaga, że przesłanka z art. 3989 § 1 pkt 4 k.p.c. obejmuje
jedynie uchybienia przepisom prawa materialnego albo procesowego, zarzucanym
sądowi drugiej instancji w skardze kasacyjnej, o charakterze elementarnym, które
polegają w szczególności na oparciu rozstrzygnięcia na wykładni przepisu
oczywiście sprzecznej z jednolitą i ugruntowaną jego wykładnią przyjmowaną
w orzecznictwie i nauce prawa, na zastosowaniu przepisu, który już nie
obowiązywał względnie na oczywiście błędnym zastosowaniu określonego przepisu
w ustalonym stanie faktycznym.
I CSK 3275/24
4
Należy też wskazać, że zgodnie z powszechnie aprobowanym
w orzecznictwie i nauce prawa stanowiskiem, o przyjęciu skargi kasacyjnej
do rozpoznania w związku z wystąpieniem przyczyny kasacyjnej z art. 3989 § 1
pkt 4 k.p.c. nie decyduje per se nawet oczywiste naruszenie konkretnego przepisu,
lecz jego skutek polegający na wydaniu oczywiście nieprawidłowego orzeczenia,
które nie może się ostać (zob. np. postanowienie SN z 1 grudnia 2023 r., I CSK
5300/22 i przywołane tam orzecznictwo).
Nie budzi również wątpliwości, że okoliczności uzasadniające przyjęcie
skargi do rozpoznania skarżący winien wykazać we wniosku bez odwoływania się
do podstaw kasacyjnych i ich uzasadnienia, które nie podlegają badaniu na etapie
tak zwanego „przedsądu” (zob. m.in. postanowienia SN: z 28 stycznia 2022 r.,
I CSK 947/22; z 13 lipca 2023 r., I CSK 2570/22, i z 10 sierpnia 2023 r., I CSK
5584/22).
Skarżący nie przedstawił przekonujących od razu, widocznych prima facie,
twierdzeń wykazujących racje podważające rozstrzygnięcie poddane krytyce
i zaskarżeniu. Ponadto uzasadnienie wniosku o przyjęcie skargi kasacyjnej
do rozpoznania jest wadliwe nie zawiera bowiem – co jest niezbędne – wskazania
przepisów prawa, których naruszenie mogłoby wskazywać na oczywistą zasadność
skargi wnioskodawcy.
Bez znaczenia jest przy tym, że skarżący w ramach podstaw wniesionego
środka prawnego zarzucił naruszenie określonych regulacji prawa procesowego
i materialnego. Jak zostało to już podniesione nie jest rzeczą Sądu Najwyższego
poszukiwanie w innych częściach skargi kasacyjnej argumentów na uzasadnienie
przyjęcia jej do rozpoznania.
Argumentacja skarżącego zmierza w istocie do podważenia ustaleń
faktycznych poczynionych w sprawie dotyczących stanu zdrowia spadkodawcy
w chwili testowania, co miało decydujące znaczenia dla rozstrzygnięcia.
Zgodnie natomiast z art. 39813 § 2 k.p.c. w postępowaniu kasacyjnym nie jest
dopuszczalne powołanie nowych faktów i dowodów, a Sąd Najwyższy jest
związany ustaleniami faktycznymi stanowiącymi podstawę zaskarżonego
orzeczenia. Z unormowaniem tym koresponduje art. 3983 § 3 k.p.c., stosownie
I CSK 3275/24
5
do którego podstawą skargi kasacyjnej nie mogą być zarzuty dotyczące ustalenia
faktów lub oceny dowodów. W konsekwencji, uzasadnienie wniosku o przyjęcie
skargi kasacyjnej do rozpoznania powinno zawierać taką argumentację, która
wspierałaby tezę o rażącym naruszeniu prawa - co umożliwiałoby uznanie skargi
za oczywiście uzasadnioną, ale w ustalonym przez sąd drugiej instancji stanie
faktycznym.
Jak zostało to już wyjaśnione ograniczenia kognicji Sądu Najwyższego
sprawiają, że o przyjęciu skargi kasacyjnej do rozpoznania (podobnie jak o uznaniu
jej zasadności) nie mogą przesądzać zarzuty, których istota - niezależnie od ujęcia
jako zarzutu naruszenia prawa procesowego lub materialnego - sprowadza się
do kwestionowania czy też polemizowania z ustaleniami faktycznymi będącymi
podstawą dla wydania przez sąd drugiej instancji zaskarżonego orzeczenia
(zob. postanowienie SN z 26 września 2023 r., I CSK 4541/22).
Ponadto w orzecznictwie Sądu Najwyższego wyjaśniono już, że o liczbie
biegłych powołanych do przygotowania opinii, a także o potrzebie zasięgnięcia
opinii innego (kolejnego) biegłego rozstrzyga sąd. Co do zasady zatem, jeżeli
opinia biegłego nie jest wystarczająca do przekonania sądu o prawdziwości
twierdzenia o faktach, sąd rozstrzyga zgodnie z regułami rozkładu ciężaru dowodu
(art. 6 k.c.), sama zaś okoliczność, że opinia jest niekorzystna dla strony, nie jest
podstawą powołania kolejnego biegłego (zob. postanowienie SN z 6 grudnia
2024 r., I CSK 1945/23).
Brak akceptacji wydanej przez biegłego opinii przez stronę nie uzasadnia
wniosku o dopuszczenie dowodu z opinii innego biegłego, jeżeli przeprowadzona
już opinia nie budzi zastrzeżeń sądu i nie ma merytorycznych podstaw do jej
podważenia (zob. np. wyroki SN: z 6 września 2024 r., II CSKP 1749/22, i z 9 lipca
2025 r., II CSKP 470/23).
Kontrola Sądu Najwyższego w powyższym przedmiocie byłaby możliwa
jedynie wyjątkowo w razie naruszenia zasad legalności przeprowadzania dowodów,
co miałoby miejsce np., gdyby przy ocenie kwestii wymagających wiadomości
specjalnych w miejsce opinii biegłego sąd wprowadził własną ocenę, albo też,
gdyby sąd posłużył się innymi niż opinia biegłego środkami dowodowymi
I CSK 3275/24
6
dla wykazania takich kwestii (zob. np. wyrok SN z 13 maja 2021 r., V CSKP 101/21,
i cytowane tam orzecznictwo). W badanej sprawie taka sytuacja nie miała jednak
miejsca.
Z tych względów, na podstawie art. 3989 § 2 w zw. z art. 13 § 2 k.p.c.,
Sąd Najwyższy orzekł, jak w sentencji.
O kosztach postępowania kasacyjnego orzeczono na podstawie art. 520 § 3
zw. z art. 99 i 108 § 1 w zw. z art. 39821 w zw. z art. 391 § 1 i art. 13 § 2 k.p.c.
przy uwzględnieniu § 6 pkt 2 w zw. z § 10 ust. 4 pkt 2 oraz § 20 rozporządzenia
Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat
za czynności radców prawnych.
Maciej Kowalski
(a.z.)
[SOP]
