I CSK 2884/25

I CSK 2884/25 POSTANOWIENIE Sąd Najwyższy w Izbie Cywilnej w składzie: SSN Adam Doliwa 8 lipca 2026 r. na posiedzeniu niejawnym 8 lipca 2026 r. w Warszawie w sprawie z wniosku P.H. z udziałem B.K. i P.K. o wpis roszczenia w dziale III Kw […], na skutek skargi kasacyjnej P.H. od postanowienia Sądu Okręgowego w Warszawie z 9 kwietnia 2025 r., XXVII Ca 353/24, 1. odmawia przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania; 2. ustala, że każdy z uczestników ponosi koszty swojego udziału w sprawie w postępowaniu kasacyjnym. (P.H.) UZASADNIENIE Wnioskodawczyni, P.H., wywiodła skargę kasacyjną na postanowienie Sądu Okręgowego w Warszawie z 9 kwietnia 2025 r., wydanego w sprawie przy udziale B.K. i P.K. o wpis roszczenia w dziale III bliżej określonej księgi wieczystej. Uzasadniając wniosek o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania skarżąca wskazała na jej oczywistą zasadność polegającą na błędach Sądu drugiej instancji w zakresie naruszenia przepisów prawa materialnego związanych z wnioskiem o wpis. Sąd Najwyższy zważył, co następuje: I CSK 2884/25 2 Sąd Najwyższy przyjmuje skargę kasacyjną do rozpoznania, jeżeli w sprawie występuje istotne zagadnienie prawne, istnieje potrzeba wykładni przepisów prawnych budzących poważne wątpliwości lub wywołujących rozbieżności w orzecznictwie sądów, zachodzi nieważność postępowania lub skarga kasacyjna jest oczywiście uzasadniona (art. 3989 § 1 k.p.c.). Skarga kasacyjna jest oczywiście uzasadniona, gdy dla przeciętnego prawnika z samej treści skargi – bez pogłębionej analizy i jurydycznych dociekań – w sposób jednoznaczny wynika, że wskazane w niej podstawy zasługują na uwzględnienie z uwagi na kwalifikowany charakter naruszenia przepisów prawa. Przyczyna przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania, jaką jest jej oczywista zasadność, może dotyczyć jedynie przepisów prawa niepodlegających różnej wykładni i niepozostawiających sądowi swobody oceny. Chodzi przy tym o wykładnię w oczywisty, dostrzegalny już prima facie sposób sprzeczną z jednolitą i ugruntowaną wykładnią skonkretyzowanego przepisu, przyjmowaną w orzecznictwie i nauce prawa (zob. m.in. postanowienia SN: z 21 maja 2025 r., I CSK 558/24; z 26 marca 2025 r., I CSK 3537/23; z 30 stycznia 2025 r., I CSK 3814/23; z 31 grudnia 2024 r., I CSK 1853/23; z 20 listopada 2024 r., I CSK 2892/23; z 14 września 2023 r., I CSK 518/23; z 27 lipca 2023 r., I CSK 5328/22). Analiza skargi kasacyjnej prowadzi do wniosku, że przesłanka z art. 3989 § 1 pkt 4 k.p.c. nie została spełniona. Wnioskodawczyni pod pozorem oczywistej zasadności w istocie pyta o trafność stanowiska Sądu Okręgowego wyrażonego w związku z rozstrzygnięciem tej konkretnej sprawy. Przedstawiła wyłącznie własne stanowisko, polemizując z niekorzystnym dla niej rozstrzygnięciem Sądu drugiej instancji. Podstawami skargi kasacyjnej nie mogą być objęte zarzuty błędnych ustaleń faktycznych i oceny dowodów (art. 3983 § 3 k.p.c.), więc nie można z odwołaniem się do nich kreować zagadnienia prawnego opartego na założeniu, że w rzeczywistości miał miejsce stan faktyczny inny, niż ustalony przez sądy obu instancji, czyli inny, niż stanowiący podstawę rozstrzygnięcia. I CSK 2884/25 3 Nie jest rzeczą Sądu Najwyższego ustalanie stanu faktycznego i dopuszczanie w sprawie nowych dowodów. Skarżąca błędnie traktują skargę kasacyjną jako trzecią instancję odwoławczą. Znamienne, że sądy obu instancji wyczerpująco i wnikliwie odniosły się do przeprowadzonych dowodów. Sądy szczegółowo ustaliły stan faktyczny, zgłoszenie wniosku o wpis i ich kolejność. Nadto Sądy meriti w sposób wyczerpujący ustaliły, że wniosek o wpis prawa własności na rzecz B.K. wpłynął do sądu 2 stycznia 2023 r. o godz. 9:41. Natomiast wniosek o wpis w dziale trzecim roszczeń z umowy przedwstępnej w dniu 2 stycznia 2023 r. o godz. 12:57. Rację mają Sądy meriti, że w chwili złożenia wniosku o wpis roszczenia P.K. nie był już właścicielem nieruchomości objętej Kw […], bowiem zbył on prawo własności nieruchomości na podstawie umowy darowizny sporządzonej w formie aktu notarialnego przed L.W. notariuszem w W. w dniu 2 stycznia 2023 r., rep. A nr […] na rzecz swojego syna B.K. Stosownie do art. 6268 § 2 k.p.c., kognicja sądu w postępowaniu wieczystoksięgowym ma charakter zawężony i sprowadza się do badania treści księgi wieczystej i wniosku oraz treści i formy dołączonych do niego dokumentów. Powyższa regulacja determinuje również zakres rozpoznania sprawy przez sąd odwoławczy, który ogranicza się do rozstrzygnięcia, czy orzeczenie sądu pierwszej instancji było zgodne z prawem - w świetle: treści wniosku, treści i formy dokumentów stanowiących podstawę wpisu, oraz treści księgi wieczystej. Sąd, rozpoznając wniosek o wpis w księdze wieczystej, związany jest stanem rzeczy istniejącym w chwili złożenia wniosku i kolejnością jego (ich) wpływu (zob. uchwałę składu siedmiu sędziów SN z 16 grudnia 2009 r., III CZP 80/09, OSNC 2010, Nr 6, poz. 84). W uzasadnieniu uchwały z 16 grudnia 2009 r., III CZP 80/09, Sąd Najwyższy podkreślił, że kierowanie się kolejnością wniosków o wpis uznać należy za nakaz ustawowy, a nie jedynie postulat, z racji na to, że rozumowanie takie ma istotne znaczenie dla bezpieczeństwa obrotu prawnego. Sąd Najwyższy wskazał, że podstawą wpisu mogą być tylko dokumenty uzasadniające ten wpis, które zostały złożone razem z wnioskiem o wpis. Ponieważ zakres rozpoznania wniosku o wpis jest ograniczony tylko do rozpoznania treści I CSK 2884/25 4 wniosku, załączonych do niego dokumentów oraz treści księgi wieczystej, chwila złożenia wniosku o wpis rozstrzyga o kolejności rozpoznawania wniosków, a zarazem ma on moc wsteczną od chwili złożenia - z chwilą uwzględnienia, to uzasadnione jest stanowisko, że uwzględniony może być wniosek o wpis w księdze wieczystej oparty na dokumentach istniejących w chwili jego złożenia, a nie na dokumentach powstałych dopiero po złożeniu wniosku o wpis. Sąd wieczystoksięgowy rozpoznaje wniosek o wpis do księgi wieczystej zakazu zbywania i obciążania nieruchomości w granicach określonych w art. 6268 k.p.c., co oznacza, że - co do zasady - nie może uwzględniać żadnych dalszych okoliczności wynikających z wniosku o wpis i dołączonych do niego dokumentów (zob. postanowienie SN z 13 stycznia 2026 r., II CSKP 254/24). Podkreślenia wymaga, że wywody zawarte w uzasadnieniu wniosku o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania, sprowadzają się do polemiki z zaskarżonym orzeczeniem, nie zaś wykazania, że przy jego ferowaniu popełniono uchybienia w zakresie stosowania prawa, które miały charakter kwalifikowany i nie podlegały różnym ocenom. Sąd Najwyższy uznał, że nie ma innych przyczyn uzasadniających przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania, w szczególności w postaci nieważności postępowania (art. 3989 § 1 pkt 3 k.p.c.). Z tej przyczyny Sąd Najwyższy na podstawie art. 3989 § 1 i 2 k.p.c. odmówił przyjęcia skargi do rozpoznania. O kosztach postępowania kasacyjnego orzeczono w oparciu o art. 520 § 1 k.p.c. w zw. z art. 13 § 2 k.p.c. (P.H.) [SOP]