I CSK 2614/24
POSTANOWIENIE
Sąd Najwyższy w Izbie Cywilnej w składzie:
Prezes SN Joanna Misztal-Konecka
26 marca 2025 r.
na posiedzeniu niejawnym 26 marca 2025 r. w Warszawie
w sprawie z powództwa M.W. i M.F.
przeciwko Bankowi spółce akcyjnej w W.
o zapłatę i ustalenie,
na skutek skargi kasacyjnej Banku spółki akcyjnej w W.
od wyroku Sądu Apelacyjnego w Łodzi I Wydział Cywilny
z 10 stycznia 2024 r., I ACa 1487/22,
odmawia przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania.
(K.W.)
UZASADNIENIE
1. Wyrokiem z 10 stycznia 2024 r. Sąd Apelacyjny w Łodzi oddalił apelację
Banku spółki akcyjnej w W. od wyroku Sądu Okręgowego w Łodzi z 24 maja 2022
r., w sprawie z powództwa M.W. i M.F. o zapłatę i ustalenie oraz orzekł o kosztach
postępowania apelacyjnego.
2. Od wyroku Sądu Apelacyjnego skargę kasacyjną wywiodła strona
pozwana, wskazując na naruszenie art. 378 § 1 w zw. z art. 386 § 2 w zw. z art. 379
pkt 2 k.p.c.; art. 386 § 2 w zw. z art. 1301a § 1 k.p.c.; art. 321 w zw. z art. 391 § 1
k.p.c.; art. 316 § 1 k.p.c. w zw. z art. 6 ust. 1 i 7 ust. 1 dyrektywy Rady 93/13/EWG z
dnia 5 kwietnia 1993 r. w sprawie nieuczciwych warunków w umowach
konsumenckich (dalej: „dyrektywa 93/13”); art. 3531 k.c.; art. 58 § 2 k.c.; art. 3851
§ 1 k.c. w zw. z art. 1 ust. 2 dyrektywy 93/13; art. 3851 § 1 w zw. z art. 3852 k.c.;
I CSK 2614/24
2
art. 3851 § 1 oraz art. 3851 § 3 k.c.; art. 3851 § 1 k.c. w zw. z art. 4 ust. 1 i art. 3 ust.
3 dyrektywy 93/13 w zw. z przepisami załącznika do dyrektywy 93/13: ust. 1 lit. j
oraz lit. I, oraz ust. 2 lit. c, tiret pierwsze i drugie, oraz ust. 3 tego załącznika; art.
3851 § 2 k.c. w zw. z art. 7 ust. 1 i 8b ust. 1 dyrektywy 93/13 i art. 3531 k.c. w zw. z
art. 2, 31 ust. 3 i 32 ust. 1 Konstytucji; art. 65 § 1 i 2 w zw. z art. 56 k.c.; art. 65 § 1 i
2 w zw. z art. 354 § 1 k.c.; art. 56 k.c.; art. 69 ust. 2 pkt 4a i ust. 3 ustawy z dnia 29
sierpnia 1997 r. – Prawo bankowe (dalej: „pr.bank.”) w zw. z art. 4 ustawy z dnia 29
lipca 2011 r. zmieniająca ustawę Prawo bankowe; art. 358 § 2 k.c.; art. 41 ustawy
z dnia 28 kwietnia 1936 r. – Prawo wekslowe, art. 24 ust. 3 ustawy z dnia 29
sierpnia 1997 r. o Narodowym Banku Polskim; art. 189 k.p.c.; art. 405 i art. 410 § 2
k.c. ewentualnie art. 409 k.c.; art. 496 w zw. z art. 497 k.c.; art. 481 w zw. z art. 455
k.c.
3. Skarżący wniósł o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania, powołując
się na występowanie w sprawie przesłanek określonych w art. 3989 § 1 pkt 1, 2 i 3
k.p.c.
Podał, że w sprawie występują istotne zagadnienia prawne i potrzeba
wyjaśnienia:
- czy w przypadku gdy postanowienia waloryzacyjne umowy kredytu
indeksowanego, określające wysokość kwoty kredytu i wysokość rat kapitałowo-
odsetkowych wyrażoną w walucie obcej poprzez odesłanie do kursów
publikowanych w tabelach kursowych banku-kredytodawcy, zostają uznane za
bezskuteczne, jako postanowienie niedozwolone w rozumieniu art. 3851 § 1 i 2 k.c.
lub nieważne, a jednocześnie sąd stwierdzi, że nie jest możliwe utrzymanie
indeksowanego charakteru umowy, to czy skutkiem ich eliminacji z umowy jest
stwierdzenie, że sporna umowa upada w całości, czy też eliminacja mechanizmu
waloryzacji z umowy i przekształcenie jej z mocą wsteczną w kredyt złotowy;
- jakie oprocentowanie należy przyjąć dla wyliczenia odsetek od
hipotetycznego kredytu złotowego w przypadku stwierdzenia, że skutkiem
abuzywności lub nieważności postanowień waloryzacyjnych zawartych w umowie
kredytu indeksowanego jest eliminacja mechanizmu waloryzacji z umowy
i przekształcenie jej z mocą wsteczną w kredyt złotowy, w szczególności czy
I CSK 2614/24
3
powinno być to zmienne oprocentowanie oparte na stawce bazowej WIBOR 3M,
stałe oprocentowanie w wysokości ustalonej przez strony w dniu zawarcia umowy
kredytu indeksowanego, wpisane do tej umowy, czy też zmienne oprocentowanie
oparte na stawce bazowej właściwej dla waluty waloryzacji, czyli np. LIBOR 3M dla
CHF;
- czy dopuszczalne jest równoczesne stwierdzenie przez sąd, że określone
postanowienie umowne jest zarówno nieważne na podstawie art. 58 § 2 k.c., jako
sprzeczne z zasadami współżycia społecznego, jak i bezskuteczne, jako
postanowienie niedozwolone w rozumieniu art. 3851 § 1 i 2 k.c., czy też, przeciwnie,
to samo postanowienie nie może być jednocześnie zakwalifikowane jako nieważne
i abuzywne; a jeżeli prawidłowe jest twierdzenie o braku możliwości
równoczesnego zastosowania wskazanych dwóch instytucji, to w razie wystąpienia
zbiegu tych norm, czy określone postanowienie należy zakwalifikować jako
abuzywne czy jako nieważne;
- czy dopuszczalne jest równoczesne stwierdzenie przez sąd, że określone
postanowienie umowne jest zarówno nieważne na podstawie art. 58 § 2 k.c., jako
sprzeczne z zasadami współżycia społecznego, jak i bezskuteczne, jako
postanowienie niedozwolone w rozumieniu art. 3851 § 1 i 2 k.c., czy też, przeciwnie,
to samo postanowienie nie może być jednocześnie zakwalifikowane jako nieważne
i abuzywne, a jeżeli prawidłowe jest twierdzenie o braku możliwości
równoczesnego zastosowania wskazanych dwóch instytucji, to w razie wystąpienia
zbiegu tych norm, czy określone postanowienie należy zakwalifikować jako
abuzywne czy jako nieważne;
- jeżeli stronie powodowej przysługuje dalej idące roszczenie o zapłatę,
wynikające ze stosunku prawnego w postaci rzekomo nieważnej umowy kredytu
indeksowanego kursem waluty obcej, w szczególności wynikające z możliwości
żądania zwrotu dokonanych świadczeń na podstawie przepisów o bezpodstawnym
wzbogaceniu, to czy strona powodowa posiada interes prawny w żądaniu ustalenia
nieistnienia stosunku prawnego wynikającego z umowy;
- czy w przypadku, gdy proces poinformowania konsumenta o ryzykach,
wynikających z wprowadzenia do umowy kredytu klauzul przewidujących
I CSK 2614/24
4
indeksację kursem waluty obcej, polegał na przedstawieniu konsumentowi
szczegółowej informacji o ryzyku kursowym związanym z zaciągnięciem kredytu, a
konsument potwierdził przekazanie tej szczegółowej i wyczerpującej informacji
poprzez złożenie pisemnego oświadczenia, to czy klauzule obciążające
konsumenta ryzykiem kursowym mają charakter jednoznaczny i nie stanowią
postanowień niedozwolonych w rozumieniu art. 3851 § 1 k.c.;
- czy umowa kredytu stanowi umowę wzajemną, ewentualnie, jeżeli umowa
kredytu stanowi umowę wzajemną, to czy dopuszczalne jest skorzystanie przez
kredytodawcę z prawa zatrzymania w sytuacji, gdy ma miejsce nieważność umowy.
W ocenie skarżącego w sprawie zachodzi również potrzeba wykładni
przepisów prawnych budzących poważne wątpliwości i wywołujących rozbieżności
w orzecznictwie sądów, tj. art. 3851 § 1 i 2 k.c. w zw. z art. 7 ust. 1 i 8b ust. 1
dyrektywy 93/13, art. 3531 w zw. z art. 58 § 1 i 3 k.c. w zw. z art. 2, art. 31 ust. 3 i
art. 32 ust. 1 Konstytucji; art. 3851 § 1 i 2 k.c. w zw. z art. 7 ust. 1 i 8b ust. 1
dyrektywy 93/13 oraz art. 3531 w zw. z art. 58 § 1 i 3 k.c.; art. 58 § 2 k.c. i art. 3851
§ 1 i 2 k.c.; art. 189 k.p.c.; art. 3851 § 1 k.c.; art. 496 w zw. z art. 497 k.c. w zw. z
art. 69 ust. 1 pr.bank.
Skarżący podał również, że w niniejszej sprawie zachodzi nieważność
postępowania, na podstawie art. 379 pkt 2 k.p.c., ponieważ pełnomocnik strony
powodowej nie był należycie umocowany, z uwagi na to, że do pisma z 17 lutego
2021 r. zawierającego zmianę powództwa, którym wystąpiono z roszczeniem
o ustalenie, nie załączono pełnomocnictwa głównego upoważniającego do
wystąpienia w imieniu strony powodowej z takim roszczeniem, zaś pełnomocnictwa
główne, na podstawie których pełnomocnik działał w sprawie, załączone do pozwu,
uprawniają go wyłącznie do wystąpienia z pozwem o zapłatę.
Sąd Najwyższy zważył, co następuje:
4. Skarga kasacyjna została ukształtowana w przepisach Kodeksu
postępowania cywilnego jako nadzwyczajny środek zaskarżenia, nakierowany na
ochronę interesu publicznego przez zapewnienie rozwoju prawa, jednolitości
orzecznictwa oraz prawidłowej wykładni, a także usunięcie z obrotu prawnego
orzeczeń wydanych w postępowaniu dotkniętym nieważnością lub oczywiście
I CSK 2614/24
5
wadliwych, nie zaś jako ogólnie dostępny środek zaskarżenia orzeczeń
umożliwiający rozpoznanie sprawy w kolejnej instancji sądowej. Koniecznej selekcji
skarg pod kątem realizacji tego celu służy instytucja tzw. przedsądu, ustanowiona
w art. 3989 k.p.c., w ramach której Sąd Najwyższy dokonuje wstępnej oceny skargi
kasacyjnej. Ten etap postępowania przed Sądem Najwyższym jest ograniczony
wyłącznie do zbadania przesłanek przewidzianych w art. 3989 § 1 pkt 1-4 k.p.c., nie
służy zaś merytorycznej ocenie skargi kasacyjnej. W razie spełnienia co najmniej
jednej z tych przesłanek, przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania jest
usprawiedliwione.
Sąd Najwyższy przyjmuje skargę kasacyjną do rozpoznania, jeżeli w sprawie
występuje istotne zagadnienie prawne, istnieje potrzeba wykładni przepisów
prawnych budzących poważne wątpliwości lub wywołujących rozbieżności
w orzecznictwie sądów, zachodzi nieważność postępowania lub skarga kasacyjna
jest oczywiście uzasadniona (art. 3989 § 1 k.p.c.). Obowiązkiem skarżącego jest
sformułowanie i uzasadnienie wniosku o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania
w nawiązaniu do tych przesłanek (art. 3984 § 2 k.p.c.), gdyż tylko wówczas może
być osiągnięty cel wymagań przewidzianych w art. 3984 § 2 k.p.c. Rozstrzygnięcie
Sądu Najwyższego w kwestii przyjęcia bądź odmowy przyjęcia skargi kasacyjnej do
rozpoznania wynika z oceny czy okoliczności powołane przez skarżącego
odpowiadają tym, o których mowa w art. 3989 § 1 k.p.c.
Dla spełnienia wymagania z art. 3984 § 2 k.p.c. konieczne jest zawarcie
w skardze kasacyjnej odrębnego wniosku o jej przyjęcie do rozpoznania,
zawierającego profesjonalny wywód prawny nawiązujący do wskazanych w art.
3989 § 1 k.p.c. przesłanek przedsądu ze wskazaniem, które z nich występują w
sprawie i z uzasadnieniem stanowiska skarżącego (postanowienie SN z 26 kwietnia
2006 r., II CZ 28/06). Ze względu na odmienny cel instytucji przedsądu i jej odrębne
oraz kwalifikowane przesłanki, wskazanie i uzasadnienie okoliczności decydujących
o przyjęciu lub odmowie przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania nie może
polegać na odwołaniu się do podstaw kasacyjnych i ich uzasadnienia.
W prawidłowo sporządzonej skardze kasacyjnej oba powyższe elementy muszą
pojawić się oddzielnie i autonomicznie. Sąd Najwyższy nie jest bowiem trzecią
instancją sądową i nie rozpoznaje sprawy, a jedynie skargę kasacyjną, będącą
I CSK 2614/24
6
szczególnym środkiem zaskarżenia, wnoszonym i rozpoznawanym nie tylko
w interesie skarżącego, ale przede wszystkim w interesie publicznym.
5. Istotnym zagadnieniem prawnym w rozumieniu art. 3989 § 1 pkt 1 k.p.c.
jest zagadnienie nowe, nierozwiązane dotychczas w orzecznictwie, którego
wyjaśnienie może przyczynić się do rozwoju prawa. Zagadnienie prawne powinno,
przede wszystkim, być sformułowane w oparciu o okoliczności mieszczące się w
stanie faktycznym sprawy wynikającym z dokonanych przez sąd ustaleń
(postanowienie SN z 7 czerwca 2001 r., III CZP 33/01), a jednocześnie być
przedstawione w sposób ogólny i abstrakcyjny tak, aby umożliwić Sądowi
Najwyższemu udzielenie uniwersalnej odpowiedzi, niesprowadzającej się do samej
subsumpcji i rozstrzygnięcia konkretnego sporu (postanowienia SN:
z 15 października 2002 r., III CZP 66/02; z 22 października 2002 r., III CZP 64/02, i
z 5 grudnia 2008 r., III CZP 119/08).
Natomiast oparcie wniosku o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania na
potrzebie wykładni przepisów prawa budzących poważne wątpliwości lub
wywołujących rozbieżności w orzecznictwie sądów (art. 3989 § 1 pkt 2 k.p.c.)
wymaga wykazania, jaki konkretny przepis prawa, zastosowany w danej sprawie,
jest przedmiotem rozbieżnej wykładni w judykaturze sądowej i na czym rozbieżność
ta polega, co wymaga przytoczenia orzeczeń sądów wydanych w takich samych lub
istotnie zbliżonych stanach faktycznych, względnie, jaki konkretny przepis prawa,
zastosowany w danej sprawie, wymaga interpretacji ze strony Sądu Najwyższego,
z czego potrzeba ta wynika i z jakich powodów dotychczasowy dorobek doktryny
i orzecznictwa jest w tej mierze niewystarczający. Nieodzowne jest ponadto,
podobnie jak w przypadku przyczyny kasacyjnej określonej w art. 3989 § 1 pkt 1
k.p.c., wykazanie związku między oczekiwaną od Sądu Najwyższego wykładnią
prawa a wynikiem postępowania kasacyjnego (postanowienia SN: z 15
października 2002 r., II CZ 102/02; z 29 lipca 2015 r., I CSK 980/14, i z 19 czerwca
2018 r., IV CSK 56/18).
6. Skarga kasacyjna strony pozwanej nie zawiera argumentów
dostatecznych dla uznania, że skarżący skutecznie wykazał, że w sprawie
zachodzą powołane przesłanki z art. 3989 § 1 pkt 1 i 2 k.p.c.
I CSK 2614/24
7
Przede wszystkim, skarżący zdaje się nie dostrzegać, że wskazywane przez
niego zagadnienia były w ostatnim czasie przedmiotem wielu wypowiedzi Sądu
Najwyższego oraz Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej. Nie są to więc
zagadnienia nowe. Stanowczy sprzeciw musi budzić konstrukcja skargi ignorująca
aktualne orzecznictwo, w szczególności liczne wypowiedzi Sądu Najwyższego z lat
2020-2023, dotyczące przedstawionych przez skarżącego zagadnień (zob. m.in.
wyroki SN: z 21 czerwca 2021 r., I CSKP 55/21; z 3 lutego 2022 r., II CSKP 459/22;
z 3 lutego 2022 r., II CSKP 415/22; z 10 maja 2022 r., II CSKP 285/22, OSNC-ZD
2022, nr 4, poz. 45; z 26 maja 2022 r., II CSKP 19/22, OSNC-ZD 2022, nr 4, poz.
47; z 26 maja 2022 r., II CSKP 650/22, OSNC-ZD 2022, nr 4, poz. 48; z 27 maja
2022 r., II CSKP 314/22, OSNC-ZD 2022, nr 4, poz. 50; z 1 czerwca 2022 r., II
CSKP 364/22, OSNC-ZD 2022, nr 4, poz. 51; z 30 czerwca 2022 r., II CSKP 656/22,
OSNC-ZD 2022, nr 4, poz. 52; z 28 września 2022 r., II CSKP 412/22, OSNC-ZD
2022, nr 4, poz. 54; z 27 kwietnia 2023 r., II CSKP 1016/22; z 18 maja 2023 r., II
CSKP 1164/22; 25 lipca 2023 r., II CSKP 1487/22; z 29 listopada 2023 r., II CSKP
1753/22; z 12 grudnia 2023 r., II CSKP 1549/22, i z 20 grudnia 2023 r., II CSKP
1888/22).
Stanowisko o niedozwolonym charakterze postanowień umownych
pozostawiających możliwość ustalania kursu CFH, a w konsekwencji wysokości
świadczeń stron, arbitralnej decyzji jednej ze stron, jest jednolicie przyjmowane
w orzecznictwie Sądu Najwyższego; takie uregulowanie umowne uznawane jest za
niedopuszczalne, niezależnie od tego, czy swoboda przedsiębiorcy (banku)
w ustaleniu kursu jest pełna, czy też w jakiś sposób ograniczona (zob. np. wyroki
SN: z 22 stycznia 2016 r., I CSK 1049/14, OSNC 2016, nr 11, poz. 134; z 24
października 2018 r., II CSK 632/17; z 4 kwietnia 2019 r., III CSK 159/17; z 9 maja
2019 r., I CSK 242/18; z 2 czerwca 2021 r., I CSKP 55/21; z 30 maja 2023 r., II
CSKP 1536/22; z 22 czerwca 2023 r., II CSKP 1484/22; z 23 czerwca 2023 r., II
CSKP 1464/22, i z 12 grudnia 2023 r., II CSKP 1549/22).
Nie budzi również wątpliwości, z uwagi na jednoznaczne brzmienie art. 3851
§ 2 k.c., że konsekwencją uznania danego postanowienia umowy za bezskuteczne
jest działająca ex lege sankcja bezskuteczności niedozwolonego postanowienia,
połączona z zasadą związania stron umową w pozostałym zakresie (zob. np.
I CSK 2614/24
8
uchwała SN z 7 maja 2021 r., III CZP 6/21, OSNC 2021, nr 9, poz. 56). W uchwale
składu całej Izby Cywilnej z 25 kwietnia 2024 r. (III CZP 25/22) Sąd Najwyższy
doprecyzował, że w razie uznania, że postanowienie umowy kredytu
indeksowanego lub denominowanego odnoszące się do sposobu określania kursu
waluty obcej stanowi niedozwolone postanowienie umowne i nie jest wiążące, w
obowiązującym stanie prawnym nie można przyjąć, że miejsce tego postanowienia
zajmuje inny sposób określenia kursu waluty obcej wynikający z przepisów prawa
lub zwyczajów (pkt 1). W razie zaś niemożliwości ustalenia wiążącego strony kursu
waluty obcej w umowie kredytu indeksowanego lub denominowanego umowa nie
wiąże także w pozostałym zakresie (pkt 2). Zgodnie z art. 87 § 1 ustawy o Sądzie
Najwyższym uchwała ta ma moc zasady prawnej i wiąże Sąd Najwyższy
w niniejszej sprawie.
Wejście w życie ustawy antyspreadowej, którą w art. 69 pr.bank. dodano
ustęp 3, nie wpłynęło na ocenę abuzywności postanowień umów kredytu zawartych
wcześniej oraz konsekwencji prawnych wynikających z tej oceny (zob. m.in. wyroki
SN: z 11 grudnia 2019 r., V CSK 382/18, OSNC-ZD 2021, nr B, poz. 20;
z 26 kwietnia 2022 r., II CSKP 550/22; z 10 maja 2022 r., II CSKP
285/22; z 28 października 2022 r., II CSKP 894/22, z 10 marca 2023 r., II CSKP
1017/22; z 6 czerwca 2023 r., II CSKP 1159/22, i z 8 listopada 2023 r., II CSKP
1530/22; postanowienia SN: z 28 listopada 2022 r., I CSK 934/22; z 31 sierpnia
2023 r., I CSK 4401/22; z 6 października 2023 r., I CSK 927/23, i z 31 października
2023 r., I CSK 4607/22). Dzieje się tak, ponieważ oceny czy postanowienie
umowne jest niedozwolone, dokonuje się według stanu z chwili zawarcia umowy
(zob. uchwała SN z 20 czerwca 2018 r., III CZP 29/17, OSNC 2019, nr 1, poz. 2) i
od tego momentu klauzule abuzywne nie są wiążące dla konsumenta, chyba że
konsument wyrazi świadomą wolę na objęcie go takim postanowieniem umownym.
Skutek niezwiązania klauzulą abuzywną ex tunc, oznacza, że zdarzenia o
charakterze następczym w stosunku do daty zawarcia umowy zawierającej taką
klauzulę pozostają bez znaczenia dla niewiążącego charakteru niedozwolonych
postanowień umownych.
Nie stanowi istotnego zagadnienia prawnego kwestia kryteriów zastosowania
art. 189 k.p.c. w sprawach tzw. kredytów frankowych. W orzecznictwie Sądu
I CSK 2614/24
9
Najwyższego dopuszcza się wystąpienie z żądaniem ustalenia nieistnienia
stosunku kredytu ze względu na nieważność umowy kredytu (wyroki SN z 10 maja
2022 r., II CSKP 163/22; z 20 czerwca 2022 r., II CSKP 701/22; z 31 stycznia 2023
r., II CSKP 1200/22, i z 14 czerwca 2023 r., II CSKP 876/22). Również TSUE
w wyroku z 23 listopada 2023 r., C-321/22, wskazał, że art. 7 ust. 1 dyrektywy
93/13 w związku z zasadą skuteczności stoi na przeszkodzie przepisom krajowym,
zgodnie z ich wykładnią dokonaną w orzecznictwie, które w celu uwzględnienia
wytoczonego przez konsumenta powództwa zmierzającego do stwierdzenia
bezskuteczności nieuczciwego warunku w umowie zawartej z przedsiębiorcą
wymagają dowodu na istnienie interesu prawnego, w sytuacji gdy uznaje się, że
taki interes nie istnieje, jeżeli konsumentowi przysługuje powództwo o zwrot
nienależnego świadczenia, lub gdy może on powołać się na tę bezskuteczność w
ramach obrony przed powództwem wzajemnym w przedmiocie wyegzekwowania
wykonania zobowiązania wytoczonym przeciwko niemu przez tego przedsiębiorcę
na podstawie tego warunku.
Nie wypełnia przesłanki z art. 3989 § 1 pkt 1 k.p.c. podniesiona przez
skarżącego kwestia, czy umowa kredytu jest umową wzajemną. Zagadnienie to ma
mieć znaczenie dla rozstrzygnięcia jedynie w odniesieniu do ewentualnie
przysługującego pozwanemu prawa zatrzymania. W związku z tym należy
wskazać, że w uchwale składu siedmiu sędziów z 19 czerwca 2024 r., III CZP
31/23, Sąd Najwyższy orzekł, iż prawo zatrzymania nie przysługuje stronie, która
może potrącić swoją wierzytelność z wierzytelności drugiej strony. W postanowieniu
z 8 maja 2024 r., C-424/22, Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej uznał
natomiast, że art. 6 ust. 1 oraz art. 7 ust. 1 dyrektywy 93/13 stoją na przeszkodzie
powołaniu się przez instytucję bankową na prawo zatrzymania w sporze z
konsumentem żądającym stwierdzenia nieważności umowy kredytu hipotecznego.
Podniesiony przez skarżącego problem został więc już rozstrzygnięty.
Mając na względzie powyższe rozważania, Sąd Najwyższy stoi na
stanowisku, że zaprezentowane w skardze kasacyjnej problemy prawne były już
dostatecznie wyjaśniane w orzecznictwie. W związku z tym przedstawione w
skardze kasacyjnej zagadnienia prawne nie mają waloru nowości i nie są
zagadnieniami istotnymi, których wyjaśnienie przyczyni się do rozwoju prawa.
I CSK 2614/24
10
Podobnie w treści skargi kasacyjnej nie została skutecznie wykazana potrzeba
dokonania wykładni przytoczonych przepisów prawa. Przedstawione przez
skarżącego wątpliwości również były już przedmiotem analizy orzecznictwa, a
strona pozwana nie przedstawiła argumentów świadczących o dalszym istnieniu
rozbieżności o orzecznictwie sądów.
7. W odniesieniu do przywołanej przez skarżącego przesłanki określonej
art. 3989 § 1 pkt 3 k.p.c. należy przypomnieć, że zasadniczo Sąd Najwyższy bada
uchybienia powodujące nieważność postępowania, których dopuścił się Sąd drugiej
instancji.
Nie jest jednak wyłączone dokonanie oceny ewentualnej nieważności
postępowania przed sądem pierwszej instancji w sytuacji sformułowania przez
skarżącego stosownych procesowych zarzutów kasacyjnych - zarzutu naruszenia
przez sąd drugiej instancji art. 378 § 1 k.p.c. przez nierozpoznanie sformułowanego
w apelacji zarzutu nieważności postępowania przed sądem pierwszej instancji lub
naruszenia art. 378 § 1 k.p.c. w związku z art. 386 § 2 k.p.c. polegającego na tym,
że sąd drugiej instancji nie wziął pod uwagę z urzędu nieważności postępowania
przed sądem pierwszej instancji (wyrok SN z 21 listopada 1997 r., I CKN 825/97
oraz postanowienia SN: z 15 lutego 2000 r., III CKN 1204/99; z 3 stycznia 2013 r., II
CSK 334/12, i z 28 listopada 2024 r., I CSK 2467/23).
Zarzucając nieważność postępowania, skarżący podał, że pełnomocnik
strony powodowej nie był należycie umocowany, z uwagi na to, iż do pisma z 17
lutego 2021 r., w którym wystąpiono dodatkowo z roszczeniem o ustalenie, nie
załączono pełnomocnictwa głównego upoważniającego do wystąpienia w imieniu
strony powodowej z takim roszczeniem, zaś pełnomocnictwa główne, na podstawie
których pełnomocnik działał w sprawie, załączone do pozwu, uprawniają go
wyłącznie do wystąpienia z pozwem o zapłatę. Analiza akt wskazuje, co uszło
uwagi skarżącego, iż stosowne pełnomocnictwa zostały przedłożone przez stronę
powodową (k. 529 i 530). Skarżący nie wykazał więc skutecznie, że w sprawie
zachodzi przesłanka z art. 3989 § 1 pkt 3 k.p.c., nie zachodzi również z innych
przyczyn nieważność postępowania brana pod uwagę przez Sąd Najwyższy
z urzędu (art. 3989 § 1 pkt 3 k.p.c.).
I CSK 2614/24
11
8. Z tych względów Sąd Najwyższy odmówił przyjęcia skargi kasacyjnej do
rozpoznania (art. 3989 § 1 k.p.c.).
(R.N.)
[a.ł]