I CSK 2368/24
POSTANOWIENIE
Sąd Najwyższy w Izbie Cywilnej w składzie:
SSN Kamil Zaradkiewicz
12 marca 2025 r.
na posiedzeniu niejawnym 12 marca 2025 r. w Warszawie
w sprawie z powództwa P.W.
przeciwko J. spółce z ograniczoną odpowiedzialnością spółce komandytowej w G.
o zapłatę,
na skutek skargi kasacyjnej P.W.
od wyroku Sądu Apelacyjnego w Warszawie
z 31 października 2023 r., VII AGa 566/23,
1) odmawia przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania,
2) zasądza od powoda P.W. na rzecz pozwanej J. sp. z o.o. sp.
k. w G. kwotę 2700 (dwa tysiące siedemset) zł tytułem zwrotu
kosztów postępowania kasacyjnego wraz z odsetkami w
wysokości odsetek ustawowych za opóźnienie za czas po
upływie tygodnia od dnia doręczenia orzeczenia powodowi do
dnia zapłaty.
[M.O.]
UZASADNIENIE
Wyrokiem z 31 października 2023 r. Sąd Apelacyjny w Warszawie w sprawie
z powództwa P.W. przeciwko J. sp. z o.o. sp.k. w G. o zapłatę, na skutek apelacji
pozwanej od wyroku Sądu Okręgowego w Warszawie z 17 stycznia 2023 r., XVI
GC 1465/20, zmienił wyrok Sądu I instancji w ten sposób, że oddalił powództwo
rozstrzygnął o kosztach postępowania.
I CSK 2368/24
2
Powód wniósł skargę kasacyjną od wyroku Sądu II instancji, zaskarżając to
orzeczenie w całości oraz wnosząc o jego uchylenie w całości i przekazanie sprawy
do ponownego rozpoznania Sądowi Apelacyjnemu w Warszawie; ewentualnie
o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i orzeczenie co do istoty sprawy
w sposób wskazany w skardze kasacyjnej.
Uzasadniając wniosek o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania
skarżący wskazał, że:
- w sprawie ma zachodzić nieważność postępowania z uwagi na to, że w składzie
Sądu II instancji orzekał sędzia powołany na urząd sędziego Sądu Apelacyjnego
w Warszawie na wniosek Krajowej Rady Sądownictwa ukształtowanej przepisami
ustawy z dnia 8 grudnia 2017 r. o zmianie ustawy o Krajowej Radzie Sądownictwa
oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. z 2018 r., poz. 3);
- w sprawie ma występować istotne zagadnienie prawne, które powód sformułował
w postaci dwóch powiązanych ze sobą pytań: „czy na gruncie art. 3531 k.c.
odnoszącego się do zasady swobody umów można uznać, że osoby fizyczne,
będące jedynymi wspólnikami i członkami zarządu spółki z ograniczoną
odpowiedzialnością, będącej komplementariuszem spółki komandytowej
(a jednocześnie będące komandytariuszami tejże spółki) - podpisując umowę
pośrednictwa finansowego świadczonego na rzecz spółki komandytowej swoimi
imionami i nazwiskami i potwierdzające przed sądem złożenie takich podpisów,
mogą zostać uznane za osoby, które zawarły skutecznie umowy w imieniu spółki
komandytowej, zgodnie z zasadami reprezentacji osób prawnych?”; „czy poglądy
wskazujące na konieczność dodatkowego potwierdzenia faktów złożenia podpisów
przez ww. osoby oraz skutków ewentualnego braku takiego potwierdzenia np.
w ramach strategii procesowej danej strony może prowadzić do nieważności
czynności prawnej (umowy)a jeżeli tak to czy takie rygorystyczne stanowisko
spełnia standardy konstytucyjne demokratycznego państwa prawa i nie zagraża
bezpieczeństwu obrotu gospodarczego, w tym podpisanych umów?”;
- skarga kasacyjna ma być oczywiście uzasadniona.
Pozwana złożyła odpowiedź na skargę kasacyjną, w której wniosła o
odmowę przyjęcia skargi do rozpoznania, ewentualnie o jej oddalenie oraz o
I CSK 2368/24
3
zasądzenie od powoda na swoją rzecz kosztów postępowania kasacyjnego, w tym
kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.
Sąd Najwyższy zważył, co następuje:
Skarga kasacyjna wniesiona przez powoda nie kwalifikowała się do przyjęcia
celem jej merytorycznego rozpoznania.
Skarga kasacyjna jest nadzwyczajnym środkiem zaskarżenia, a zarazem
kwalifikowanym pismem procesowym o ściśle określonej przez ustawę treści. Sąd
Najwyższy, rozpoznając ten nadzwyczajny środek zaskarżenia, nie jest trzecią
instancją sądową, lecz działa w interesie publicznym (postanowienie SN
z 27 stycznia 2009 r., V CSK 358/08), na rzecz państwa jako dobra wspólnego
(postanowienie SN z 11 lutego 2009 r., V CSK 388/08), jakkolwiek oczywiście nie
oznacza to braku indywidualnego interesu skarżącego w rozpoznaniu
nadzwyczajnego środka zaskarżenia, a w konsekwencji także weryfikacji tego
interesu (gravamen). Jednak przede wszystkim skarga kasacyjna ma służyć
ochronie prawidłowego wykonywania prawa oraz jego jednolitej wykładni. Interes
prywatny uwzględnia zaś tylko na tyle, na ile może się on stać podłożem
zaspokojenia interesu ogólnego (zob. aktualne wciąż uwagi w postanowieniu SN
z 4 lutego 2000 r., II CZ 178/99).
Koniecznej selekcji skarg pod kątem realizacji tego celu służy przewidziana
w art. 3989 k.p.c. instytucja tzw. przedsądu, w ramach której Sąd Najwyższy
dokonuje wstępnej oceny skargi kasacyjnej. Ten etap postępowania przed Sądem
Najwyższym jest ograniczony - co należy podkreślić - wyłącznie do zbadania
przesłanek przewidzianych w art. 3989 § 1 pkt 1-4 k.p.c., nie zaś merytorycznej
oceny skargi kasacyjnej (postanowienie SN z 12 marca 2024 r., I CSK 254/23).
Na etapie przedsądu Sąd Najwyższy ocenia wyłącznie wniosek o przyjęcie
skargi kasacyjnej do rozpoznania oraz jego uzasadnienie. Wniosek ten stanowi
element konstrukcyjny skargi odrębny od podstaw skargi i ich uzasadnienia, które
są oceniane dopiero, gdy skarga kasacyjna zostanie przyjęta do rozpoznania.
Dla spełnienia wymagania wskazanego w art. 3984 § 2 k.p.c. konieczne jest
zawarcie w skardze kasacyjnej odrębnego wniosku o jej przyjęcie do rozpoznania,
zawierającego profesjonalny wywód prawny nawiązujący do wskazanych w art.
I CSK 2368/24
4
3989 § 1 k.p.c. przesłanek przedsądu ze wskazaniem, które z nich występują
w sprawie i z uzasadnieniem stanowiska skarżącego (postanowienie SN
z 17 czerwca 2021 r., IV CSK 1/21).
Oceniając argumentację przedstawioną w tym zakresie przez powoda Sąd
Najwyższy w niniejszym składzie uznał, że skarga kasacyjna nie kwalifikowała się
do przyjęcia celem jej merytorycznego rozpoznania.
W pierwszej kolejności należy podkreślić, że w niniejszej sprawie nie sposób
mówić o nieważności postępowania z uwagi na orzekanie w Sądzie II instancji
przez sędziego powołanego na wniosek Krajowej Rady Sądownictwa
ukształtowanej ustawą z dnia 8 grudnia 2017 r. o zmianie ustawy o Krajowej Radzie
Sądownictwa oraz niektórych innych ustaw. Nie istnieje bowiem procedura
weryfikacyjna (walidacyjna, rekonfirmacyjna, „wetingowa” etc.) obejmująca na
jakimkolwiek etapie po powołaniu sędziego ponowną ocenę tego, czy sędzia został
powołany do pełnienia urzędu w procedurze obarczonej rzeczywistymi bądź
rzekomymi wadami, a nawet czy spełniał kryteria konieczne do jego powołania.
Procedurę nominacyjną z mocy art. 179 Konstytucji RP zamyka powołanie przez
Prezydenta Rzeczypospolitej, a jakiekolwiek ewentualne następcze „weryfikacje”
wymagałyby nie odpowiedniej regulacji ustawowej, lecz przepisów rangi
konstytucyjnej. Takie unormowania obecnie – de constitutione lata (de lege
fundamentale lata) – nie istnieją. Powyższy wniosek wynika z tego, że jakakolwiek
„weryfikacja” odnosząca się do skutków aktów koniecznych do powołania sędziego
– zarówno uchwały Krajowej Rady Sądownictwa, jak i aktu powołania przez
Prezydenta RP – w istocie ingeruje w sferę normowaną w tym zakresie wprost w
samej ustawie zasadniczej. W sprzeczności z taką procedurą, o ile miałaby zostać
wprowadzona w przepisach rangi podkonstytucyjnej – stoją fundamentalne wartości
i zasady rangi konstytucyjnej, tj. państwa prawnego (ochrona praw nabytych,
pewność obrotu prawnego), prawo do niezależnego sądu i służebne wobec niego –
dobro wymiaru sprawiedliwości oraz nieusuwalność sędziów.
Co więcej, zgodnie z art. 29 § 2 ustawy z dnia 8 grudnia 2017 r. o Sądzie
Najwyższym (tekst jedn.: Dz.U. 2024 poz. 622) w ramach działalności Sądu
Najwyższego lub jego organów niedopuszczalne jest kwestionowanie umocowania
I CSK 2368/24
5
sądów i trybunałów, konstytucyjnych organów państwowych oraz organów kontroli
i ochrony prawa. Ponadto, art. 29 § 3 tej ustawy stanowi, że niedopuszczalne jest
ustalanie lub ocena przez Sąd Najwyższy lub inny organ władzy zgodności z
prawem powołania sędziego lub wynikającego z tego powołania uprawnienia do
wykonywania zadań z zakresu wymiaru sprawiedliwości. Argumentacja
zaprezentowana przez powoda na poparcie stanowiska o wystąpieniu w niniejszej
sprawie nieważności postępowania jest zatem, w świetle przywołanych wyżej
przepisów, niedopuszczalna.
Odnosząc się z kolei do zagadnienia prawnego przedstawionego przez
powoda, Sąd Najwyższy wskazuje, że problem sformułowany przez skarżącego nie
spełnia wymogów, którym powinno odpowiadać istotne zagadnienie prawne,
wynikających z utrwalonego orzecznictwa Sądu Najwyższego. Zagadnienie prawne
powinno być bowiem przedstawione w sposób ogólny i abstrakcyjny tak, aby
umożliwić Sądowi Najwyższemu udzielenie uniwersalnej odpowiedzi,
niesprowadzającej się do samej subsumpcji i rozstrzygnięcia konkretnego sporu
(postanowienie SN z 20 maja 2021 r., II CSK 132/21). Tymczasem zagadnienie
przedstawione przez powoda sprowadza się do pytania o czysto incydentalnym i
kazuistycznym charakterze, nie zawierając w sobie elementów, które mogłyby
pozwolić na sformułowanie przez Sąd Najwyższy - w ramach rozpoznania skargi
kasacyjnej - ogólnego stanowiska o uniwersalnym charakterze. Formułowanie
zagadnień prawnych w formie tego rodzaju pytań nie pozwala przyjąć, że w sprawie
zachodzi przyczyna kasacyjna określona w art. 3989 § 1 pkt 1 k.p.c. (zob.
postanowienie SN z 9 października 2023 r., I CSK 4314/22). Ponadto,
argumentacja przedstawiona w tym zakresie w uzasadnieniu wniosku o przyjęcie
skargi do rozpoznania sprowadza się w istocie do polemiki z oceną prawną
dokonaną przez Sąd II instancji.
Sąd Najwyższy nie podziela również stanowiska skarżącego, zgodnie
z którym wniesiona przez powoda skarga kasacyjna ma być oczywiście
uzasadniona. Dla stwierdzenia, że w sprawie wystąpiła przyczyna kasacyjna
określona w art. 3989 § 1 pkt 4 k.p.c. skarżący powinien wskazać konkretne,
naruszone przez sąd przepisy, a także powinien przytoczyć odpowiednie
argumenty wyjaśniające, dlaczego te przepisy zostały, jego zdaniem, w tak
I CSK 2368/24
6
ewidentny sposób naruszone (postanowienie SN z 15 listopada 2022 r., I CSK
1893/22). Skarga wniesiona przez powoda nie spełnia tych wymogów. Co więcej,
za utrwalony w orzecznictwie Sądu Najwyższego należy uznać pogląd, w myśl
którego, jeżeli jako okoliczność uzasadniającą przyjęcie skargi kasacyjnej do
rozpoznania wskazano istotne zagadnienie prawne, a więc zagadnienie poważne,
wymagające pogłębionej analizy prawnej i wcześniej nierozstrzygane, to skarga
taka nie może być jednocześnie oczywiście uzasadniona, a więc uzasadniona
prima facie, bez podejmowania jakichkolwiek szczegółowych analiz i dociekań (zob.
np. postanowienie SN z 28 marca 2023 r., I CSK 4630/22). Tymczasem,
uzasadniając oczywistą zasadność skargi powód powołał się na te same
okoliczności, które miały uzasadniać występowanie w sprawie istotnego
zagadnienia prawnego, co jest konstrukcyjnie wadliwe. Te same argumenty prawne
nie mogą bowiem jednocześnie świadczyć o występowaniu istotnego zagadnienia
prawnego, a więc problemu nowego, nierozstrzygniętego dotychczas w
orzecznictwie Sądu Najwyższego oraz o oczywistej zasadności skargi, która
powinna być możliwa do dostrzeżenia bez dokonywania pogłębionych analiz
jurydycznych.
Z przytoczonych względów należało odmówić przyjęcia skargi kasacyjnej do
rozpoznania (art. 3989 § 2 k.p.c.). O kosztach postępowania kasacyjnego
orzeczono na podstawie art. 98 § 1, 11 i 3 w zw. z art. 108 § 1, art. 391 § 1 i art.
39821 k.p.c. w zw. z § 2 pkt 6 i § 10 ust. 4 pkt 2 w zw. z § 20 rozporządzenia
Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za
czynności radców prawnych (tekst jedn.: Dz.U. z 2023 r., poz. 1935).
[M.O.]
[a.ł]
SSN Kamil Zaradkiewicz
I CSK 2368/24
7
