I CSK 89/25
POSTANOWIENIE
Sąd Najwyższy w Izbie Cywilnej w składzie:
SSN Krzysztof Wesołowski
16 lipca 2025 r.
na posiedzeniu niejawnym 16 lipca 2025 r. w Warszawie
w sprawie z wniosku E.T.
z udziałem H.B., D.S., H.O., J.S., B.P., A.K., A.S., D.S.1, R.S.
o zasiedzenie,
na skutek skargi kasacyjnej E.T.
od postanowienia Sądu Okręgowego w Łodzi
z 19 czerwca 2024 r., III Ca 12/23,
odmawia przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania.
UZASADNIENIE
I CSK 89/25
2
W związku ze skargą kasacyjną wnioskodawczyni E.T. od postanowienia
Sądu Okręgowego w Łodzi z 19 czerwca 2024 r.
Sąd Najwyższy zważył, co następuje:
Zgodnie z art. 3989 § 1 k.p.c. Sąd Najwyższy przyjmuje skargę kasacyjną do
rozpoznania, jeżeli w sprawie występuje istotne zagadnienie prawne, istnieje
potrzeba wykładni przepisów prawnych budzących poważne wątpliwości lub
wywołujących rozbieżności w orzecznictwie sądów, zachodzi nieważność
postępowania lub skarga kasacyjna jest oczywiście uzasadniona. Cel wymagania
przewidzianego w art. 3984 § 2 k.p.c. może być osiągnięty jedynie przez powołanie
i uzasadnienie istnienia przesłanek umożliwiających realizację publicznoprawnych
funkcji skargi kasacyjnej. Tylko na tych przesłankach Sąd Najwyższy może oprzeć
rozstrzygnięcie o przyjęciu lub odmowie przyjęcia skargi kasacyjnej do
rozpoznania. Dopuszczenie i rozpoznanie skargi kasacyjnej ustrojowo i procesowo
jest uzasadnione jedynie w tych sprawach, w których mogą być zrealizowane jej
funkcje publicznoprawne. Nie w każdej zatem sprawie, nawet w takiej, w której
rozstrzygnięcie oparte jest na błędnej subsumpcji czy wadliwej wykładni prawa,
skarga kasacyjna może być przyjęta do rozpoznania. Podkreślenia wymaga, że
Sąd Najwyższy nie jest trzecią instancją sądową i nie jest jego rolą korygowanie
ewentualnych błędów w zakresie stosowania czy wykładni prawa w każdej
indywidualnej sprawie.
Wniosek o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania skarżąca oparła na
przesłankach uregulowanych w art. 3989 § 1 pkt 1, 3 i 4 k.p.c. Przesłanki te nie
zostały spełnione.
Powołanie się na występowanie w sprawie istotnego zagadnienia prawnego,
a więc zagadnienia, które wiąże się z określonym przepisem prawnym i którego
wyjaśnienie ma znaczenie nie tylko dla rozstrzygnięcia przedmiotowej sprawy, ale
także dla rozstrzygnięcia innych podobnych spraw, wymaga jego precyzyjnego
sformułowania i wskazania argumentów prawnych, które prowadzą do rozbieżnych
ocen (zob. m.in. postanowienie Sądu Najwyższego z 10 maja 2001 r., II CZ 35/01,
OSNC 2002, nr 1, poz. 11). Chodzi przy tym o zagadnienie nowe, którego
wyjaśnienie przyczyni się do rozwoju jurysprudencji (zob. postanowienie Sądu
Najwyższego z 10 lutego 2023 r., I CSK 4691/22).
I CSK 89/25
3
Natomiast powołanie się na oczywistą zasadność skargi kasacyjnej
zobowiązuje do przedstawienia wywodu prawnego zmierzającego do wykazania
kwalifikowanej postaci naruszenia przepisów prawa materialnego lub procesowego
polegającej na jego oczywistości, widocznej prima facie, przy wykorzystaniu
podstawowej wiedzy prawniczej, co daje podstawy do uznania skargi za oczywiście
uzasadnioną, tj. podlegającą uwzględnieniu (zob. postanowienia Sądu
Najwyższego: z 11 grudnia 2009 r., II PK 223/0; z 3 lutego 2010 r., II PK 304/09;
z 7 maja 2010 r., V CSK 459/09). Oczywista zasadność skargi kasacyjnej zachodzi
bowiem wówczas, gdy z samej jej treści wynika w sposób jednoznaczny, że
wskazane w skardze podstawy zasługują na uwzględnienie. Oznacza to, że
z argumentów przedstawionych we wniosku o przyjęcie skargi do rozpoznania, bez
konieczności dokonywania pogłębionej analizy prawnej lub czynności procesowych
sądu, wynika jaskrawa sprzeczność orzeczenia z przepisami prawa
niepodlegającymi różnej wykładni i niepozostawiającymi sądowi swobody oceny
albo z podstawowymi zasadami orzekania obowiązującymi w demokratycznym
państwie prawa. O ile bowiem do uwzględnienia skargi wystarczy, że jej podstawy
są usprawiedliwione, o tyle do przyjęcia skargi do rozpoznania niezbędna jest jej
oczywista zasadność w wyżej przedstawionym rozumieniu. W świetle motywów
zaskarżonego wyroku rozpoznania nie można przyjąć, że nastąpiły uchybienia
przepisom o charakterze elementarnym.
W skardze kasacyjnej wnioskodawczyni wskazała, że w sprawie pojawiło się
istotne zagadnienia prawne „dotyczące orzekanie w sprawie przez Asesora
Sądowego przy Sądzie Rejonowym w Łodzi Pana B.Ś. powołanego na stanowisko
przez KRS - jako instytucję upolitycznioną a co za tym idzie zależną od innych
władz, a następnie przyjęcie przez Sąd Okręgowy w Łodzi (jako Sądu
rozpoznającego apelację wnioskodawczyni) ustaleń składu Sądu I Instancji
obsadzonego sprzecznie z przepisami Konstytucji R.P. jako własnych.”
Jednocześnie w ocenie skarżącej „zaskarżone postanowienie oczywiście
narusza prawo.”
W pierwszej kolejności należy podkreślić, że skarga kasacyjna jest
instrumentem kontroli wyroku sądu drugiej instancji. W orzecznictwie Sądu
Najwyższego podkreśla się, że skoro skarga kasacyjna przysługuje od orzeczeń
I CSK 89/25
4
sądu drugiej instancji, to w postępowaniu kasacyjnym zarzut nieważności może
dotyczyć bezpośrednio tylko postępowania przed tym sądem, bez konieczności
wykazywania przez skarżącego, że uchybienia procesowe sądu pierwszej instancji
mogły mieć istotny wpływ na wynik sprawy. W postępowaniu kasacyjnym
wyłączone jest natomiast bezpośrednie badanie naruszenia przepisów
postępowania przez sąd pierwszej instancji, w tym również naruszeń prowadzących
do nieważności postępowania. Kwestia ta może podlegać badaniu i rozpoznaniu
przez Sąd Najwyższy jedynie pośrednio, poprzez przytoczenie przez skarżącego
w ramach podstawy kasacyjnej z art. 3983 § 1 pkt 2 k.p.c. stosownego zarzutu
naruszenia przez sąd odwoławczy art. 378 § 1 lub art. 386 § 2 k.p.c.. Wobec tego
uchybienie sądu drugiej instancji, polegające na niewzięciu pod rozwagę – z urzędu
lub w ramach zarzutu apelacyjnego – nieważności postępowania przed sądem
pierwszej instancji, stanowi usprawiedliwioną podstawę kasacyjną z art. 3983 § 1
pkt 2 k.p.c. tylko wówczas, gdy mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy przed
sądem II instancji (por. wyrok SN z 17 stycznia 2017 r., I UK 497/15, i szeroko
powołane w nim orzecznictwo, wyrok SN z 16 maja 2017 r., II PK 90/16). Takiego
wpływu skarżąca nie tylko nie wykazuje, ale nawet się na niego nie powołuje.
Jednocześnie w niniejszej sprawie nie sposób mówić o nieważności
postępowania z uwagi na orzekanie w Sądzie pierwszej instancji przez asesora
sądowego powołanego na wniosek Krajowej Rady Sądownictwa ukształtowanej
ustawą z dnia 8 grudnia 2017 r. o zmianie ustawy o Krajowej Radzie Sądownictwa
oraz niektórych innych ustaw.
W orzecznictwie Sądu Najwyższego mowa już była o tym, że nie istnieje
bowiem procedura weryfikacyjna obejmująca na jakimkolwiek etapie po powołaniu
sędziego ponowną ocenę tego, czy sędzia został powołany do pełnienia urzędu
w procedurze obarczonej rzeczywistymi bądź rzekomymi wadami, a nawet czy
spełniał kryteria konieczne do jego powołania. Procedurę nominacyjną z mocy art.
179 Konstytucji RP zamyka powołanie przez Prezydenta Rzeczypospolitej,
a jakiekolwiek ewentualne następcze „weryfikacje” wymagałyby nie odpowiedniej
regulacji ustawowej, lecz przepisów rangi konstytucyjnej. Takie unormowania
obecnie - de constitutione lata (de lege fundamentale lata) - nie istnieją. Powyższy
wniosek wynika z tego, że jakakolwiek „weryfikacja” odnosząca się do skutków
I CSK 89/25
5
aktów koniecznych do powołania sędziego - zarówno uchwały Krajowej Rady
Sądownictwa, jak i aktu powołania przez Prezydenta RP - w istocie ingeruje w sferę
normowaną w tym zakresie wprost w samej ustawie zasadniczej. W sprzeczności
z taką procedurą, o ile miałaby zostać wprowadzona w przepisach rangi
podkonstytucyjnej - stoją fundamentalne wartości i zasady rangi konstytucyjnej, tj.
państwa prawnego (ochrona praw nabytych, pewność obrotu prawnego), prawo do
niezależnego sądu i służebne wobec niego - dobro wymiaru sprawiedliwości oraz
nieusuwalność sędziów (zob. postanowienie Sądu Najwyższego z 12 marca 2025
r., I CSK 2368/24).
Co więcej, zgodnie z art. 29 § 2 ustawy z dnia 8 grudnia 2017 r. o Sądzie
Najwyższym (t.j. Dz.U. 2024, poz. 622) w ramach działalności Sądu Najwyższego
lub jego organów niedopuszczalne jest kwestionowanie umocowania sądów
i trybunałów, konstytucyjnych organów państwowych oraz organów kontroli
i ochrony prawa. Ponadto, art. 29 § 3 tej ustawy stanowi, że niedopuszczalne jest
ustalanie lub ocena przez Sąd Najwyższy lub inny organ władzy zgodności
z prawem powołania sędziego lub wynikającego z tego powołania uprawnienia do
wykonywania zadań z zakresu wymiaru sprawiedliwości. Argumentacja
zaprezentowana przez wnioskodawczynię na poparcie stanowiska o wystąpieniu
w niniejszej sprawie nieważności postępowania jest zatem, w świetle przywołanych
wyżej przepisów, niedopuszczalna.
Odnosząc się z kolei do zagadnienia prawnego przedstawionego przez
skarżącą, które błędnie autor skargi kasacyjnej kwalifikuje jednocześnie jako
przesłankę nieważności postępowania, Sąd Najwyższy wskazuje, że z wyżej
wymienionych względów nie spełnia ono wymogów, którym powinno odpowiadać
istotne zagadnienie prawne, wynikających z utrwalonego orzecznictwa Sądu
Najwyższego.
Ponadto należy podkreślić, że skarga kasacyjna nie była oczywiście
uzasadniona, a na pewno nie zostało to wykazane przez skarżącą, bowiem w tym
zakresie nie przedstawiono żadnej argumentacji prawnej. Jednocześnie zauważyć
należy, że te same kwestie nie mogą być jednocześnie podstawą zagadnienia
prawnego i oczywistej zasadności skargi kasacyjnej. Podstawy te się wzajemnie
wykluczają.
I CSK 89/25
6
Uznać zatem należy, że wskazane we wniosku o przyjęcie skargi kasacyjnej
argumenty nie uzasadniają jej przyjęcia do rozpoznania.
Wobec powyższego, na podstawie art. 3989 § 2 k.p.c., Sąd Najwyższy orzekł
jak w sentencji.
M.L.
[SOP]
