I CSK 2201/24
POSTANOWIENIE
Sąd Najwyższy w Izbie Cywilnej w składzie:
SSN Małgorzata Manowska
22 maja 2025 r.
na posiedzeniu niejawnym 22 maja 2025 r. w Warszawie
w sprawie z powództwa J.D. i K.D.
przeciwko K.S., P.S. i Gminie Ż.
z udziałem interwenienta ubocznego J.C.
o uzgodnienie treści księgi wieczystej z rzeczywistym stanem prawnym,
na skutek skargi kasacyjnej J.D. i K.D.
od wyroku Sądu Okręgowego w Świdnicy
z 13 lutego 2024 r., II Ca 368/23,
1. prostuje w komparycji zaskarżonego wyroku imię powoda
w ten sposób, że w miejsce "K." wpisuje "K.1",
2. odmawia przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania,
3. zasądza od powodów solidarnie: na rzecz pozwanych K.S.
i P.S. kwotę 1350 zł (tysiąc trzysta pięćdziesiąt złotych), na
rzecz strony pozwanej Gminy Ż. kwotę 1350 zł (tysiąc
trzysta pięćdziesiąt złotych), na rzecz interwenienta
ubocznego J.C. 1350 zł (tysiąc trzysta pięćdziesiąt złotych)
tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego wraz
z odsetkami w wysokości odsetek ustawowych za
opóźnienie od dnia następnego po upływie tygodnia od
dnia doręczenia powodom odpisu niniejszego
postanowienia do dnia zapłaty.
I CSK 2201/24
2
UZASADNIENIE
Wyrokiem13 lutego 2024 r. Sąd Okręgowy w Świdnicy oddalił apelację
powodów od wyroku Sądu Rejonowego w Świdnicy z 1 marca 2023 r.,
oddalającego powództwo (w tym żądanie ewentualne) w sprawie o uzgodnienie
treści księgi wieczystej z rzeczywistym stanem prawnym.
Sąd II instancji uznał, podzielając stanowisko Sądu Rejonowego, że grunt
będący przedmiotem sprzedaży nie spełniał ani pierwszej, ani drugiej przesłanki
wymienionej w art. 37a ust. 1 ustawy z dnia 28 września 1991 r. o lasach.
Powołując się na rejestr gruntów Sąd Okręgowy wskazał, że sporny grunt był
oznaczony jako grunty orne i nie był przeznaczony do zalesienia w miejscowym
planie zagospodarowania przestrzennego ani w decyzji o warunkach zabudowy.
Zatem nie zachodziły przesłanki przysługiwania Skarbowi Państwa prawa
pierwokupu nieruchomości wynikającego z tego przepisu.
Od wyroku Sądu II instancji skarżący wnieśli skargę kasacyjną, wskazując
na występujące istotne zagadnienie prawne (art. 3989 § 1 pkt 1 k.p.c.),
sprowadzające się do odpowiedzi na pytanie czy w przypadku sprzedaży działki
gruntu choćby częściowo oznaczonej w obowiązującym dla niej miejscowym planie
zagospodarowania przestrzennego symbolem ZL-Las Skarbowi Państwa (Lasom
Państwowym) przysługuje z mocy ustawy prawo jej pierwokupu na podstawie
art. 37a ust. 1 pkt 2 ustawy o lasach, a więc również czy takie oznaczenie działki
gruntu w miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego oznacza, że grunt
ten jest przeznaczony do zalesienia w rozumieniu art. 14 ust. 3 ustawy o lasach.
Powołując drugą przesłankę przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania
(art. 3989 § 1 pkt 2 k.p.c.), skarżący wskazali na „zagadnienie interpretacji
art. 37a ust. 1 pkt 2 ustawy o lasach”, które nie zostało dotychczas wyjaśnione
w orzecznictwie sądowym a może stanowić poważny wkład w rozwoju prawa.
Skarżący doprecyzowali, że chodzi o stan prawny sprzed dokonanej nowelizacji art.
14 ust. 3 ustawy o lasach, ustawą z 7 lipca 2023 r. o zmianie ustawy o planowaniu
i zagospodarowaniu przestrzennym oraz niektórych innych ustaw.
I CSK 2201/24
3
Ponadto zdaniem skarżących, sądy meriti dopuściły się oczywistego
naruszenia przepisu art. 37a ust. 1 pkt 2 ustawy lasach przez błędną jego
wykładnię i niewłaściwe zastosowanie, co prowadzi do zaistnienia przesłanki
przyjęcia niniejszej skargi do rozpoznaniu (art. 3989 § 1 pkt 4 k.p.c.).
Sąd Najwyższy zważył, co następuje:
Zgodnie z art. 3989 § 1 k.p.c. Sąd Najwyższy przyjmuje skargę kasacyjną do
rozpoznania, jeżeli w sprawie występuje istotne zagadnienie prawne, istnieje
potrzeba wykładni przepisów prawnych budzących poważne wątpliwości lub
wywołujących rozbieżności w orzecznictwie sądów, zachodzi nieważność
postępowania lub skarga kasacyjna jest oczywiście uzasadniona. Nakładając na
skarżącego obowiązek wskazania i uzasadnienia oznaczonej przesłanki przyjęcia
skargi kasacyjnej do rozpoznania, ustawodawca zagwarantował, że skarga
kasacyjna, jako nadzwyczajny środek zaskarżenia prawomocnych orzeczeń, będzie
realizować funkcje publicznoprawne. Ograniczenie ilości przesłanek, wskazanych
w art. 3989 § 1 k.p.c. ma zapewnić, że przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania
ustrojowo i procesowo będzie uzasadnione jedynie w tych przypadkach, w których
mogą być zrealizowane jej funkcje publicznoprawne, a skarga nie stanie się
instrumentem wykorzystywanym w każdej jednostkowej sprawie. Ostatecznie, nie
w każdej sprawie skarga kasacyjna może być przyjęta do rozpoznania.
W przeciwnym razie Sąd Najwyższy stałby się, wbrew obowiązującym przepisom,
sądem trzeciej instancji, a nie jest przecież jego zadaniem dokonywanie korekty
ewentualnych błędów w zakresie stosowania, czy też wykładni prawa, w każdej
indywidualnej sprawie.
Zgodnie z utrwalonym stanowiskiem orzecznictwa, przywołanie przyczyny
kasacyjnej unormowanej w art. 3989 § 1 pkt 1 k.p.c. wymaga poprawnego
zidentyfikowania problemu, w tym odniesienia go do konkretnych przepisów.
Konieczne jest także przedstawienie argumentów prowadzących do rozbieżnych
ocen danego zagadnienia (postanowienie SN z 10 maja 2001 r., II CZ 35/01).
Istotność problemu prawnego wyraża się w tym, że ma on znaczenie
precedensowe dla rozstrzygania podobnych spraw lub rozwoju jurysprudencji
(postanowienie SN z 23 marca 2012 r., I CSK 496/11). Obowiązkiem wnoszącego
I CSK 2201/24
4
skargę jest wywiedzenie i uzasadnienie występującego w sprawie problemu
w sposób zbliżony do tego, jaki przewidziany jest przy przedstawianiu zagadnienia
prawnego przez sąd odwoławczy na podstawie art. 390 k.p.c. (postanowienie SN
z 18 lutego 2015 r., II CSK 428/14).
Natomiast powołanie się na potrzebę wykładni przepisów prawnych
budzących poważne wątpliwości lub wywołujących rozbieżności w orzecznictwie
sądów wymaga wskazania przepisu prawa, którego wykładnia budzi wątpliwości,
określenia zakresu koniecznej wykładni, wykazania, że wątpliwości interpretacyjne
mają poważny charakter i wymagają zajęcia stanowiska przez Sąd Najwyższy,
a jeżeli podstawą wniosku w tym zakresie jest twierdzenie o występujących
w orzecznictwie sądowym rozbieżnościach wynikających z dokonywania przez
sądy różnej wykładni przepisu, konieczne jest wskazanie rozbieżnych orzeczeń,
dokonanie ich analizy i wykazanie, że rozbieżność wynika z różnej wykładni
przepisu (zob. np. postanowienia SN: z 15 października 2002 r., II CZ 102/02;
z 28 marca 2007 r., II CSK 84/07; z 12 grudnia 2008 r., II PK 220/08;
z 15 kwietnia 2021 r., IV CSK 617/20).
Z kolei powołując się na przesłankę oczywistej zasadności skargi kasacyjnej
(art. 3989 § 1 pkt 4 k.p.c.), strona powinna przedstawić stosowną argumentację
prawną zmierzającą do wykazania kwalifikowanego, ewidentnego naruszenia
wskazanych przez nią przepisów prawa, możliwego do stwierdzenia bez
merytorycznej analizy zaskarżonego wyroku oraz podstaw kasacyjnych (zob. m.in.
postanowienia SN z 10 stycznia 2003 r., V CZ 187/02, OSNC 2004, nr 3, poz. 49
i z 11 sierpnia 2011 r., IV CSK 163/11).
Skarżący sami wskazali, że opierają swój wniosek o przyjęcie niniejszej
skargi kasacyjnej do rozpoznania jednocześnie na trzech podstawach
uregulowanych w art. 3989 § 1 pkt 12 oraz 4 k.p.c., w zasadzie wykluczających się.
Jednakże w ich ocenie jest możliwe wzajemne przenikanie i krzyżowanie się
podstaw skargi kasacyjnej z art. 3989 § 1 k.p.c., co zostało zauważone zarówno
w judykaturze, jak i piśmiennictwie.
W orzecznictwie Sądu Najwyższego wskazuje się jednak, między
przesłankami przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania z art. 3989 § 1 pkt 1
I CSK 2201/24
5
z art. 3989 § 1 pkt 4 k.p.c. zachodzi relacja logicznego wykluczania się (zob. m.in.
postanowienia SN:23 stycznia 2025 r., I CSK 4077/23;6 marca 2025 r.,
I CSK 2314/24;15 kwietnia 2025 r., I CSK 441/25).
Sądy meriti dokonały szczegółowego i wszechstronnego rozważenia
materiału dowodowego, doszły do wniosku, że działka, która była przedmiotem
sprzedaży w niniejszej sprawie nie spełniała żadnych przesłanek, o których mowa
w art. 37a ust. 1 ustawy o lasach. Zostało wyjaśnione, że art. 14 ust. 3 ustawy
o lasach w brzmieniu obowiązującym w chwili zawarcia umów sprzedaży spornej
działki stanowił, że grunty przeznaczone do zalesienia określa miejscowy plan
zagospodarowania przestrzennego przez wyznaczenie terenu lasu lub decyzja
o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu. Jak podkreślił Sąd II instancji,
to organy gminy decydują o tym który grunt jest przeznaczony do zalesienia. Nie
można więc wywnioskować, że każdy grunt oznaczony w miejscowym planie
zagospodarowania przestrzennego jako las jest automatycznie przeznaczony do
zalesienia.
Artykuł 37a ust. 1 pkt 1-3 ustawy z dnia 28 września 1991 r. o lasach
w aspekcie prerogatywy Skarbu Państwa – prawa pierwokupu i prawa nabycia lasu
lub gruntu przeznaczonego do zalesienia była przedmiotem rozważań Sądu
Najwyższego (zob. uchwałę 14 czerwca 2019 r., III CZP 6/19, OSNC 2020, nr 3,
poz. 27). W uzasadnieniu tej uchwały Sąd Najwyższy wskazał, że przepisy te
wprowadzają dodatkowe ograniczenia przedmiotowe, związane z charakterem
nieruchomości.
Treść uzasadnienia wniosku o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania
nie przekonuje też o jej oczywistej zasadności. Okoliczności wskazane przez
skarżących nie usprawiedliwiają takiej oceny zaskarżonego orzeczenia. Sąd
Najwyższy nie dopatrzył się rażącego naruszenia powołanych przepisów,
widocznego prima facie. Brak jest jakichkolwiek podstaw, aby twierdzić, że
w niniejszej sprawie doszło do oczywistego naruszenia prawa.
Wobec powyższego nie można uznać, że przesłanki przyjęcia skargi
kasacyjnej do rozpoznania została w sposób właściwy wykazane.
I CSK 2201/24
6
Z tych przyczyn Sąd Najwyższy odmówił przyjęcia skargi do rozpoznania na
podstawie art. 3989 § 2 k.p.c. O kosztach postępowania rozstrzygnięto stosownie
do art. 98 § 1 i 3 i art. 107 oraz art. 108 § 1 w zw. z art. 391 § 1 i art. 39821 k.p.c.
(M.M.)
[SOP]
[a.ł]
