I CSK 2174/24
POSTANOWIENIE
Sąd Najwyższy w Izbie Cywilnej w składzie:
SSN Mariusz Łodko
21 maja 2026 r.
na posiedzeniu niejawnym 21 maja 2026 r. w Warszawie
w sprawie z wniosku K.C.
z udziałem K.C.1, A.W., R.C., K.C.2 i Z.Ł.
o dział spadku i zniesienie współwłasności,
na skutek skargi kasacyjnej Z.Ł.
od postanowienia Sądu Okręgowego w Krakowie
z 15 stycznia 2024 r., II Ca 947/23,
odmawia przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania.
UZASADNIENIE
Uczestniczka Z.Ł. wniosła skargę kasacyjną od postanowienia Sądu
Okręgowego w Krakowie z 15 stycznia 2024 r. Wniosek o jej przyjęcie do
rozpoznania uzasadniła wystąpieniem bliżej określonego istotnego zagadnienia
prawnego (art. 3989 § 1 pkt 1 k.p.c.) związanego z wykładnią art. 1 ustawy z dnia
26 października 1971 r. o uregulowaniu własności gospodarstw rolnych (dalej jako:
„u.u.w.g.r.”). Skarżąca wskazała także na potrzebę wykładni przepisów prawnych
budzących poważne wątpliwości lub wywołujących rozbieżności w orzecznictwie
sądów (art. 3989 § 1 pkt 2 k.p.c.), tj. art. 339 k.c. Powołała się również na oczywistą
zasadność skargi kasacyjnej (art. 3989 § 1 pkt 4 k.p.c.), wynikającą z naruszenia
przez Sąd drugiej instancji art. 378 § 1 w zw. z art. 13 § 2 k.p.c.
I CSK 2174/24
2
W odpowiedzi na skargę kasacyjną wnioskodawczyni K.C. wniosła o
wydanie postanowienia odmawiającego przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania,
ewentualnie o jej oddalenie oraz o zasądzenie kosztów postępowania kasacyjnego.
Sąd Najwyższy zważył, co następuje:
Istotne zagadnienie prawne w rozumieniu art. 3989 § 1 pkt 1 k.p.c. to
zagadnienie nowe, nierozwiązane dotychczas w orzecznictwie, którego wyjaśnienie
może przyczynić się do rozwoju prawa. Powołując się na tę przyczynę kasacyjną
skarżący powinien wskazać przepisy prawa, na których tle zagadnienie się wyłoniło
oraz powołać argumenty prawne wykazujące rozbieżność ocen. Skarżący powinien
przedstawić pogłębioną argumentację prawną w celu wykazania, że zagadnienie
jest istotne, wywołuje poważne wątpliwości interpretacyjne, nie było dotychczas
rozstrzygnięte w judykaturze albo dotychczasowe orzecznictwo wymaga zmiany
i jego rozstrzygnięcie ma znaczenie dla merytorycznego rozstrzygnięcia sprawy
(zob. m.in. postanowienia SN: z 23 sierpnia 2007 r., I UK 134/07, i z 9 lutego
2011 r., III SK 41/10).
Skarga kasacyjna nie spełnia powyższych wymogów. W lakonicznym
uzasadnieniu tej przyczyny kasacyjnej, skarżąca nie przedstawiła jakichkolwiek
argumentów z omówieniem poglądów orzecznictwa, doktryny, jak również
możliwych i rozbieżnych interpretacji oraz jurydycznych racji uzasadniających
pogląd o wystąpieniu w sprawie istotnego zagadnienia prawnego. Skarżąca nie
wykazała, aby w zakresie przedstawionego zagadnienia istniały w orzecznictwie
wątpliwości ani możliwe do przyjęcia rozbieżne interpretacje prawne, wykraczające
poza zwykłe wątpliwości interpretacyjne, które powstają w procesie decyzyjnym.
Skarżąca nie przedstawiła też argumentów wskazujących na to, że rozstrzygnięcie
podnoszonych przez nią kwestii ma znaczenie dla rozwoju prawa lub znaczenie
precedensowe dla rozstrzygnięcia innych podobnych spraw. Powołanie się przez
skarżącą na tę przyczynę kasacyjną jest w istocie pytaniem o trafność stanowiska
Sądu drugiej instancji w związku z rozstrzygnięciem tej konkretnej sprawy oraz
polemiką z tym stanowiskiem.
Zwrócić należy również uwagę, że istotne zagadnienie prawne w rozumieniu
art. 3989 § 1 pkt 1 k.p.c. powinno być sformułowane w oparciu o okoliczności
I CSK 2174/24
3
mieszczące się w stanie faktycznym sprawy, wynikającym z dokonanych przez sąd
ustaleń (zob. postanowienie SN z 20 listopada 2025 r., I CSK 2787/25). Z ustaleń
faktycznych Sądu drugiej instancji, które wiążą Sąd Najwyższy (art. 39813 § 2 k.p.c.)
nie wynika natomiast, aby między skarżącą a jej rodzicami doszło do zawarcia
nieformalnej umowy darowizny obejmującej sporną nieruchomość. Sąd drugiej
instancji uznał, że skarżąca nie przedstawiła materiału dowodowego, z którego
wynikałoby, że do zawarcia takiej umowy doszło zarówno przed, jak i po wydaniu
na rzecz jej rodziców aktu własności ziemi w trybie art. 1 u.u.w.g.r. W konsekwencji
skarżąca – w oparciu o ww. nieformalną umowę darowizny – nie mogła stać się
posiadaczem samoistnym spornej nieruchomości. Rozstrzygnięcie wskazanych
przez skarżącą wątpliwości interpretacyjnych – dotyczących wykładni
art. 1 u.u.w.g.r. – jest zatem bezprzedmiotowe, gdyż nie będzie miało wpływu na
wynik sprawy.
Ubocznie należy wskazać, że w orzecznictwo Sądu Najwyższego
wyjaśniono, iż nabycie własności nieruchomości w trybie art. 1 ust. 1 u.u.w.g.r.
następowało z mocy samego prawa, z dniem wejścia w życie tej ustawy. Sama
decyzja administracyjna, jak i jej ujawnienie w księdze wieczystej miało natomiast
charakter deklaratoryjny (zob. uchwałę SN z 26 listopada 1992 r., III CZP 145/92,
wyrok SN z 18 marca 2009 r., IV CSK 4/09 oraz postanowienie SN z 19 sierpnia
2009 r., III CZP 51/09).
Oparcie wniosku o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania na potrzebie
wykładni przepisów prawnych budzących poważne wątpliwości lub wywołujących
rozbieżności w orzecznictwie sądów wymaga wskazania, że określony przepis
prawa, mimo, iż budzi poważne wątpliwości, nie doczekał się wykładni albo
niejednolita wykładnia wywołuje wyraźnie wskazane przez skarżącego rozbieżności
w orzecznictwie w odniesieniu do identycznych lub podobnych stanów faktycznych,
które należy powołać (zob. postanowienia SN: z 26 czerwca 2015 r., III CSK 77/15,
i z 20 maja 2016 r., V CSK 692/15). Konieczne jest dokonanie analizy rozbieżnych
orzeczeń i wykazanie, że rozbieżność wynika z różnej wykładni przepisu
(zob. postanowienia SN: z 15 października 2002 r., II CZ 102/02; z 28 marca
2007 r., II CSK 84/07; z 11 stycznia 2008 r., I UK 283/07; z 15 kwietnia 2021 r.,
IV CSK 617/20).
I CSK 2174/24
4
Skarga kasacyjna kryteriów tych nie spełnia. Uzasadnienie wniosku
o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania nie zawiera jakiejkolwiek argumentacji
prawnej, w szczególności przez odwołanie się do poglądów judykatury, możliwych
rozbieżnych interpretacji prawnych i racji jurydycznych stojących za każdą z nich,
z którego wynikałoby, że zastosowane przez Sąd meriti przepisy prawa, ze względu
na brak jednolitej czy też ustalonej linii orzeczniczej, wymagają wykładni. Skarżąca
pod pozorem potrzeby wykładni przepisów prawa, w istocie pyta o trafność
stanowiska Sądu drugiej instancji wyrażonego w związku z rozstrzygnięciem tej
konkretnej sprawy. Jej argumenty sprowadzają się do zwykłej polemiki z oceną
prawną dokonaną przez Sąd meriti, z którą skarżąca się nie zgadza, co per se nie
stanowi o potrzebie wykładni przepisów prawa.
Przewidziane w art. 339 k.c. domniemanie, że ten, kto rzeczą faktycznie
włada, jest posiadaczem samoistnym, nie jest domniemaniem, które bezwzględnie
wiąże, niezależnie od okoliczności. Jest to domniemanie, które nie może być
sprzeczne z istniejącym stanem faktycznym, który wprost wyłącza dopuszczalność
takiego domniemania (zob. postanowienie SN z 13 grudnia 2024 r.,
I CSK 4556/23). Jeśli z przyjętych przez sąd meriti wyników postępowania
dowodowego wynika, że posiadanie nieruchomości nie miało charakteru posiadania
właścicielskiego, wówczas przyjąć należy, że doszło do skutecznego obalenia
domniemania z art. 339 k.c. (zob. postanowienie SN z 27 listopada 2020 r.,
III CSK 184/18).
Sąd drugiej instancji uznał, że z materiału dowodowego wynikało, iż
skarżąca pomagała rodzicom zajmować się sporną nieruchomością, co nie
oznacza, że przejęła tę nieruchomość w posiadanie samoistne. Skarżąca nie
przedstawiła dowodów, z których wynikałoby, że jej rodzice wyzbyli się władztwa
nad nieruchomością na jej rzecz. Z całokształtu oceny Sądu meriti wynika, że
objęcie przez skarżącą nieruchomości w posiadanie nastąpiło w ramach stosunków
rodzinnych, zatem było posiadaniem zależnym (zob. postanowienia SN
z 21 kwietnia 2023 r., I CSK 4873/22, i z 12 lutego 2021 r., IV CSK 454/20).
Skarga kasacyjna jest oczywiście uzasadniona, gdy dla przeciętnego
prawnika z samej treści skargi – bez pogłębionej analizy i jurydycznych dociekań –
I CSK 2174/24
5
w sposób jednoznaczny wynika, że wskazane w niej podstawy zasługują na
uwzględnienie z uwagi na kwalifikowany charakter naruszenia przepisów prawa.
Zasadność skargi kasacyjnej jest oczywista, a więc dostrzegalna prima vista dla
każdego prawnika, który bez przeprowadzania wnikliwej analizy powinien dojść do
wniosku, że zaskarżone orzeczenie jest jaskrawo nieprawidłowe
(zob. postanowienie SN z 15 lipca 2015 r., IV CSK 17/15). Powołując się na
oczywistą zasadność skargi kasacyjnej należy wykazać, że popełnione przy
ferowaniu zaskarżonego orzeczenia uchybienia w zakresie stosowania prawa miały
charakter kwalifikowany i nie podlegały różnym ocenom (zob. postanowienia SN:
z 12 grudnia 2000 r., V CKN 1780/00; z 22 marca 2001 r., V CZ 131/00,
i z 10 kwietnia 2018 r., I CSK 730/17). Przy czym, o ile dla uwzględnienia skargi
kasacyjnej wystarczy, że jej podstawa jest usprawiedliwiona, to dla jej przyjęcia do
rozpoznania konieczne jest wykazanie kwalifikowanego naruszenia prawa przez
sąd drugiej instancji, dostrzegalnego w sposób oczywisty dla każdego prawnika
(zob. postanowienie SN z 28 stycznia 2022 r., I CSK 947/22).
Przedstawiona przez skarżącą argumentacja nie przekonuje o oczywistej
zasadności skargi kasacyjnej. Sąd drugiej instancji – wbrew twierdzeniom skarżącej
– ustosunkował się do zarzutów apelacji zarzutów w sposób wskazujący na to, że
zostały w całości rozważone (art. 378 § 1 k.p.c.). Sąd drugiej instancji przekonująco
wyjaśnił, że skarżąca nie wykazała, iż po nabyciu w 1982 r. udziału
w nieruchomości w drodze dziedziczenia po ojcu, podejmowała działania
świadczące zamanifestowaniu pozostałym współwłaścicielom rozszerzenie zakresu
posiadania nieruchomości ponad przysługujący jej udział. Taki stan rzeczy
uniemożliwiał przyjęcie, że skarżąca nabyła udziały pozostałych współwłaścicieli
w drodze zasiedzenia (zob. postanowienie SN z 8 maja 2026 r., I CSK 328/26).
W konsekwencji uzasadnienie wniosku o przyjęcie skargi kasacyjnej do
rozpoznania – lakoniczne i ograniczone do sformułowania wniosku – nie
przekonuje, że zastosowanie powołanych w skardze przepisów prawa
doprowadziło do wydania nieprawidłowego rozstrzygnięcia, oraz że Sąd drugiej
instancji naruszył prawo procesowe i materialne w sposób, który przekłada się na
konieczność uchylenia lub zmiany zaskarżonego orzeczenia. W szczególności, że
wniosek o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania wraz z uzasadnieniem jest
I CSK 2174/24
6
odrębną konstrukcyjnie i funkcjonalnie częścią skargi kasacyjnej i nie jest rzeczą
Sądu Najwyższego poszukiwanie w innych jej częściach argumentów na
uzasadnienie podniesionych w nim twierdzeń, w tym w podstawach kasacyjnych
i ich uzasadnieniu (zob. postanowienie SN z 22 kwietnia 2015 r., IV CSK 613/14).
Z powyższych względów, Sąd Najwyższy na podstawie art. 3989 § 2 k.p.c.
odmówił przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania nie znajdując również
okoliczności, które w ramach przedsądu jest obowiązany brać pod uwagę z urzędu,
w szczególności nieważności postępowania (art. 3989 § 1 pkt 3 k.p.c.).
Biorąc pod uwagę, że przedmiotem zaskarżenia skargą kasacyjną było
postanowienie Sądu drugiej instancji rozstrzygające o apelacji wniesionej od
postanowienia wstępnego Sądu pierwszej instancji, rozstrzygnięcie o kosztach
postępowania kasacyjnego nastąpi w orzeczeniu kończącym postępowanie
w sprawie (art. 108 § 1 w zw. z art. 13 § 2 k.p.c.).
Mariusz Łodko
[wr]
[SOP]
