I CSK 2008/25
POSTANOWIENIE
Sąd Najwyższy w Izbie Cywilnej w składzie:
Prezes SN Joanna Misztal-Konecka
14 maja 2026 r.
na posiedzeniu niejawnym 14 maja 2026 r. w Warszawie
w sprawie z powództwa E.P. i J.P.
przeciwko Bankowi spółce akcyjnej w W.
o ustalenie i zapłatę,
na skutek skargi kasacyjnej Bankowi spółki akcyjnej w W.
od wyroku Sądu Apelacyjnego we Wrocławiu
z 11 lutego 2025 r., I ACa 2830/23,
1. odmawia przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania;
2. zasądza od Banku spółki akcyjnej w W. na rzecz E.P. i J.P.
kwoty po 2700 (dwa tysiące siedemset) złotych zwrotu kosztów
postępowania kasacyjnego z odsetkami w wysokości odsetek
ustawowych za opóźnienie za czas po upływie tygodnia od dnia
doręczenia zobowiązanemu niniejszego postanowienia do dnia
zapłaty;
3. nakazuje zwrot z kasy Sądu Apelacyjnego we Wrocławiu na
rzecz Banku spółki akcyjnej w W. 16 102,50 zł (szesnaście tysięcy
sto dwa złote pięćdziesiąt groszy) tytułem części opłaty
kasacyjnej.
(K.W.)
UZASADNIENIE
I CSK 2008/25
2
1. Wyrokiem z 11 lutego 2025 r. Sąd Apelacyjny we Wrocławiu oddalił
apelację pozwanego Banku spółki akcyjnej w W. od wyroku Sądu Okręgowego w
Jeleniej Górze z 13 lipca 2023 r., w sprawie z powództwa E.P. i J.P. o ustalenie i
zapłatę oraz orzekł o kosztach postępowania apelacyjnego.
2. Od wyroku Sądu Apelacyjnego skargę kasacyjną wywiodła strona
pozwana, wskazując na naruszenie art. 58 § 1 w zw. z art. 353 k.c.; art. 3851 § 1
k.c.; art. 3851 § 1 i 2 k.c.; art. 65 § 1 i 2 k.c., art. 56 k.c. w zw. z art 41 ustawy z dnia
28 kwietnia 1936 r. – Prawo wekslowe (dalej: „pr.weksl.”), stosowanego na
zasadzie analogii legis art. 56 k.c. w zw. z art. 358 § 2 k.c., oraz art. 56 k.c. w zw. z
art. 783 k.p.c., art. 7981 k.p.c., art. 1024 § 3 k.p.c., art. 6 ust. 3 ustawy z dnia 23
marca 2017 r. o kredycie hipotecznym, art. 35 ust. 6 ustawy z dnia 5 sierpnia 2015
r. o pracy na morzu, art. 31a ustawy z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów
i usług, art. 137a ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. – Prawo bankowe (dalej:
„pr.bank.”), art. 46 ust. 2 ustawy z dnia 19 sierpnia 2011 r. o usługach płatniczych,
art. 3 ust. 2 oraz art. 30 ust. 1 ustawy z dnia 29 września 1994 r. o rachunkowości,
art. 251 ustawy z dnia 28 lutego 2003 r. – Prawo upadłościowe, art. 4a ustawy z
dnia 29 lipca 2005 r. o ofercie publicznej, art. 83 ust. 1 ustawy z dnia 15 maja 2015
r. – Prawo restrukturyzacyjne, art. 104 ust. 12 ustawy z dnia 6 grudnia 2008 r. o
podatku akcyzowym, art. 12 ust. 2 ustawy z dnia 15 lutego 1992 r. o podatku
dochodowym od osób prawnych, art. 5 ustawy z dnia 16 lutego 2007 r. o ochronie
konkurencji i konsumentów, art. 8 ust. 1 pkt 5 ustawy z dnia 16 grudnia 2005 r. o
funduszu kolejowym, art. 17 ust. 2 rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 10
grudnia 2014 r. w sprawie sprawozdań jednostek sektora finansów publicznych w
zakresie operacji finansowych, art. 6 ustawy z dnia 12 maja 2011 r. o kredycie
konsumenckim, art. 24 ust. 2. ustawy z dnia 10 czerwca 2016 r. o Bankowym
Funduszu Gwarancyjnym, art. 2 ust. 3 ustawy z dnia 27 lipca 2002 r. – Prawo
dewizowe oraz w zw. z nieobowiązującymi: art. 3 ust. 1 ustawy z dnia 20 lipca 2001
r. o kredycie konsumenckim (wersja obowiązująca od lutego 2006 r.) oraz z § 2 i § 4
uchwały Rady Ministrów w sprawie ustalania kursów walut obcych w złotych do
wszystkich rozliczeń związanych z obrotami płatniczymi i handlowymi z zagranicą;
art. 69 ust. 3 pr.bank. w zw. art. 3851 § 1 i 2 k.c.; art. 358 § 2 k.c. w zw. z art. 3851 §
1 i 2 k.c.; art. 58 § 1 i 3 k.c. w zw. z art. 3851 § 1 i § 2 k.c. oraz w zw. z art. 6 ust. 1
I CSK 2008/25
3
dyrektywy Rady 93/13/EWG z dnia 5 kwietnia 1993 r. w sprawie nieuczciwych
warunków w umowach konsumenckich (dalej: „dyrektywa 93/13”); art. 410 § 1 i 2
k.c. w zw. z art. 405 k.c.; art. 455 k.c., a także art. 221 k.c.
3. Skarżący wniósł o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania, powołując
się na występowanie w sprawie przesłanek określonych w art. 3989 § 1 pkt 1, 2 i 4
k.p.c.
Wskazał, że w sprawie występują istotne zagadnienie prawne i potrzeba
wyjaśnienia:
- czy wola konsumenta, który uważa, iż stwierdzenie nieważności całej
umowy nie jest dla niego niekorzystne, przeważa nad wdrożeniem systemu
ochrony, takiego jak zastąpienie nieuczciwego postanowienia przepisem
dyspozytywnym i utrzymanie umowy w mocy, czy też wyłącznie utrzymanie w mocy
klauzuli abuzywnej uwarunkowane jest uprzednią, dobrowolną i świadomą zgodą
konsumenta;
- czy na etapie oceny możliwości obowiązywania umowy po usunięciu
postanowienia abuzywnego, tj. na etapie, poprzedzającym etap zastępowania
postanowienia abuzywnego przepisem dyspozytywnym, dopuszczalne jest
ustalenie treści umowy (stosunku prawnego) w zakresie, który był regulowany
przez abuzywną normę, na podstawie art. 65 § 1 i 2 k.c. lub art. 56 k.c. w zw. z art.
41 pr.weksl. lub art. 56 k.c. w zw. z art. 358 § 2 k.c. lub art. 56 k.c. i innymi
powołanymi wyżej przepisami, z których na zasadzie analogii iuris lub analogii legis
wynika, że w polskim prawie obowiązuje generalna norma, zgodnie z którą wartość
waluty obcej określa się według kursu średniego NBP;
- czy jeżeli bez abuzywnego postanowienia umowa kredytu indeksowanego
do franka szwajcarskiego nie może obowiązywać, to dochodzi do automatycznej
jego substytucji normą dyspozytywną, o ile tylko zastosowanie środków krajowych
zapewnia doprowadzenie do sytuacji jaka miałby miejsce, gdyby umowa nie
zawierała tego abuzywnego postanowienia;
- czy art. 358 § 2 k.c. stanowi szczegółowy przepis dyspozytywny, który
znajduje zastosowanie z mocy prawa w miejsce abuzywnej klauzuli kursowej
I CSK 2008/25
4
określającej sposób ustalenia kursu franka szwajcarskiego, na potrzeby operacji
związanych z indeksowaniem przy wypłacie i przy spłacie kredytu.
W ocenie skarżącego w sprawie istnieje również potrzeba wykładni
przepisów prawnych budzących poważne wątpliwości i wywołujących rozbieżności
w orzecznictwie sądów, tj. art. 3851 § 1 i 2 k.c.
Ponadto skarżący powołał się na oczywistą zasadność skargi kasacyjnej
z uwagi na to, że Sądy orzekające błędnie ustaliły, iż zawarta między stronami
umowa kredytu jest nieważna, podczas gdy na gruncie przedmiotowej sprawy nie
zostały spełnione przesłanki przewidziane w art. 3851 § 1 i 2 k.c., albowiem
w kredytowanej nieruchomości powodowie prowadzili działalność gospodarczą,
a w konsekwencji nieruchomość nie służyła celom mieszkaniowym.
4. W dniu 24 kwietnia 2026 r. doszło do rejestracji zmiany firmy Bank na
Bank1.
Sąd Najwyższy zważył, co następuje:
5. Skarga kasacyjna została ukształtowana w przepisach Kodeksu
postępowania cywilnego jako nadzwyczajny środek zaskarżenia, nakierowany na
ochronę interesu publicznego przez zapewnienie rozwoju prawa, jednolitości
orzecznictwa oraz prawidłowej wykładni, a także usunięcie z obrotu prawnego
orzeczeń wydanych w postępowaniu dotkniętym nieważnością lub oczywiście
wadliwych, nie zaś jako ogólnie dostępny środek zaskarżenia orzeczeń
umożliwiający rozpoznanie sprawy w kolejnej instancji sądowej. Koniecznej selekcji
skarg pod kątem realizacji tego celu służy instytucja tzw. przedsądu, ustanowiona
w art. 3989 k.p.c., w ramach której Sąd Najwyższy dokonuje wstępnej oceny skargi
kasacyjnej. Ten etap postępowania przed Sądem Najwyższym jest ograniczony
wyłącznie do zbadania przesłanek przewidzianych w art. 3989 § 1 pkt 1-4 k.p.c., nie
służy zaś merytorycznej ocenie skargi kasacyjnej. W razie spełnienia co najmniej
jednej z tych przesłanek, przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania jest
usprawiedliwione.
Sąd Najwyższy przyjmuje skargę kasacyjną do rozpoznania, jeżeli w sprawie
występuje istotne zagadnienie prawne, istnieje potrzeba wykładni przepisów
prawnych budzących poważne wątpliwości lub wywołujących rozbieżności
I CSK 2008/25
5
w orzecznictwie sądów, zachodzi nieważność postępowania lub skarga kasacyjna
jest oczywiście uzasadniona (art. 3989 § 1 k.p.c.). Obowiązkiem skarżącego jest
sformułowanie i uzasadnienie wniosku o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania
w nawiązaniu do tych przesłanek (art. 3984 § 2 k.p.c.), gdyż tylko wówczas może
być osiągnięty cel wymagań przewidzianych w art. 3984 § 2 k.p.c. Rozstrzygnięcie
Sądu Najwyższego w kwestii przyjęcia bądź odmowy przyjęcia skargi kasacyjnej do
rozpoznania wynika z oceny czy okoliczności powołane przez skarżącego
odpowiadają tym, o których mowa w art. 3989 § 1 k.p.c.
Dla spełnienia wymagania z art. 3984 § 2 k.p.c. konieczne jest zawarcie
w skardze kasacyjnej odrębnego wniosku o jej przyjęcie do rozpoznania,
zawierającego profesjonalny wywód prawny nawiązujący do wskazanych w art.
3989 § 1 k.p.c. przesłanek przedsądu ze wskazaniem, które z nich występują w
sprawie i z uzasadnieniem stanowiska skarżącego (postanowienie SN z 26 kwietnia
2006 r., II CZ 28/06). Ze względu na odmienny cel instytucji przedsądu i jej odrębne
oraz kwalifikowane przesłanki, wskazanie i uzasadnienie okoliczności decydujących
o przyjęciu lub odmowie przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania nie może
polegać na odwołaniu się do podstaw kasacyjnych i ich uzasadnienia.
W prawidłowo sporządzonej skardze kasacyjnej oba powyższe elementy muszą
pojawić się oddzielnie i autonomicznie. Sąd Najwyższy nie jest bowiem trzecią
instancją sądową i nie rozpoznaje sprawy, a jedynie skargę kasacyjną, będącą
szczególnym środkiem zaskarżenia, wnoszonym i rozpoznawanym nie tylko
w interesie skarżącego, ale przede wszystkim w interesie publicznym.
6. Istotnym zagadnieniem prawnym w rozumieniu art. 3989 § 1 pkt 1 k.p.c.
jest zagadnienie nowe, nierozwiązane dotychczas w orzecznictwie, którego
wyjaśnienie może przyczynić się do rozwoju prawa. Zagadnienie prawne powinno,
przede wszystkim, być sformułowane w oparciu o okoliczności mieszczące się w
stanie faktycznym sprawy wynikającym z dokonanych przez sąd ustaleń
(postanowienie SN z 7 czerwca 2001 r., III CZP 33/01), a jednocześnie być
przedstawione w sposób ogólny i abstrakcyjny tak, aby umożliwić Sądowi
Najwyższemu udzielenie uniwersalnej odpowiedzi, niesprowadzającej się do samej
subsumpcji i rozstrzygnięcia konkretnego sporu (postanowienia SN:
I CSK 2008/25
6
z 15 października 2002 r., III CZP 66/02; z 22 października 2002 r., III CZP 64/02, i
z 5 grudnia 2008 r., III CZP 119/08).
Natomiast oparcie wniosku o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania na
potrzebie wykładni przepisów prawa budzących poważne wątpliwości lub
wywołujących rozbieżności w orzecznictwie sądów (art. 3989 § 1 pkt 2 k.p.c.)
wymaga wykazania, jaki konkretny przepis prawa, zastosowany w danej sprawie,
jest przedmiotem rozbieżnej wykładni w judykaturze sądowej i na czym rozbieżność
ta polega, co wymaga przytoczenia orzeczeń sądów wydanych w takich samych lub
istotnie zbliżonych stanach faktycznych, względnie, jaki konkretny przepis prawa,
zastosowany w danej sprawie, wymaga interpretacji ze strony Sądu Najwyższego,
z czego potrzeba ta wynika i z jakich powodów dotychczasowy dorobek doktryny
i orzecznictwa jest w tej mierze niewystarczający. Nieodzowne jest ponadto,
podobnie jak w przypadku przyczyny kasacyjnej określonej w art. 3989 § 1 pkt 1
k.p.c., wykazanie związku między oczekiwaną od Sądu Najwyższego wykładnią
prawa a wynikiem postępowania kasacyjnego (postanowienia SN: z 15
października 2002 r., II CZ 102/02; z 29 lipca 2015 r., I CSK 980/14, i z 19 czerwca
2018 r., IV CSK 56/18).
7. Skarga kasacyjna strony pozwanej nie zawiera argumentów
dostatecznych dla uznania, że skarżący skutecznie wykazał, że w sprawie
zachodzą powołane przesłanki z art. 3989 § 1 pkt 1 i 2 k.p.c.
Przede wszystkim, skarżący zdaje się nie dostrzegać, że istotna dla
rozpoznawanej sprawy problematyka była w ostatnim czasie przedmiotem wielu
wypowiedzi Sądu Najwyższego oraz Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej.
Stanowczy sprzeciw musi budzić konstrukcja skargi ignorująca aktualne
orzecznictwo, w szczególności liczne wypowiedzi Sądu Najwyższego (wyroki:
z 24 października 2018 r., II CSK 632/17; z 27 lutego 2019 r., II CSK 19/18;
z 11 grudnia 2019 r., V CSK 382/18, OSNC-ZD 2021, nr B, poz. 20; z 4 kwietnia
2019 r., III CSK 159/17; z 30 września 2020 r., I CSK 556/18; z 27 lipca 2021 r., V
CSKP 49/21; z 28 września 2022 r., II CSKP 412/22, OSNC-ZD 2022, nr 4, poz. 54;
z 3 lutego 2022 r., II CSKP 415/22; z 3 lutego 2022 r., II CSKP 459/22; z 9 grudnia
2022 r., II CSKP 1262/22; z 3 marca 2022 r., II CSKP 520/22; z 23 marca 2022 r.,
I CSK 2008/25
7
II CSKP 532/22; z 30 czerwca 2022 r., II CSKP 656/22, OSNC-ZD 2022, nr 4,
poz. 52; z 30 czerwca 2022 r., II CSKP 676/22; z 10 maja 2022 r., II CSKP 694/22;
z 20 maja 2022 r., II CSKP 713/22; z 8 listopada 2022 r., II CSKP 1153/22; z 19
maja 2022 r., II CSKP 1104/22; z 18 sierpnia 2022 r., II CSKP 387/22; z 20 maja
2022 r., II CSKP 403/22; z 23 czerwca 2022 r., II CSKP 487/22; z 26 kwietnia 2022
r., II CSKP 550/22; z 8 listopada 2022 r., II CSKP 674/22; z 26 maja 2022 r., II
CSKP 711/22; z 19 maja 2022 r., II CSKP 792/22; z 20 maja 2022 r., II CSKP
796/22; z 24 czerwca 2022 r., II CSKP 10/22; z 30 czerwca 2022 r., II CSKP 883/22;
z 20 maja 2022 r., II CSKP 943/22; z 8 września 2022 r., II CSKP 1094/22, OSNC-
ZD 2022, nr 4, poz. 53; z 26 stycznia 2023 r., II CSKP 875/22; z 7 lutego 2023 r., II
CSKP 1334/22; z 22 lutego 2023 r., II CSKP 1442/22; z 8 marca 2023 r. II CSKP
1095/22; II CSKP 1095/22; z 26 stycznia 2023 r., II CSKP 722/22; z 8 lutego 2023
r., II CSKP 483/22; z 28 lutego 2023 r., II CSKP 1440/22; z 17 marca 2023 r., II
CSKP 924/22; z 12 kwietnia 2023 r., II CSKP 1531/22; z 6 czerwca 2023 r., II CSKP
1159/22; z 26 stycznia 2023 r., II CSKP 272/22; z 26 stycznia 2023 r., II CSKP
454/22; z 31 stycznia 2023 r., II CSKP 1200/22; z 8 lutego 2023 r., II CSKP 978/22;
z 20 lutego 2023 r., II CSKP 809/22; z 31 marca 2023 r., II CSKP 1052/22; z 31
marca 2023 r., II CSKP 775/22; z 13 maja 2022 r., II CSKP 464/22; z 23 maja 2023
r., II CSKP 973/22; z 30 maja 2023 r., II CSKP 1536/22; z 29 listopada 2023 r., II
CSKP 1461/22; z 18 października 2023 r., II CSKP 1722/22, z 27 marca 2024 r., II
CSKP 1258/22, z 13 listopada 2024 r., II CSKP 854/24; z 9 stycznia 2025 r., II
CSKP 30/23; z 28 lutego 2025 r., II CSKP 278/23; z 16 maja 2025, II CSKP 201/23,
i z 10 października 2025 r. II CSKP 471/24).
W orzecznictwie Sądu Najwyższego nie budzi wątpliwości, że określenie
wysokości należności obciążającej kredytobiorcę z odwołaniem do tabel kursowych
ustalanych jednostronnie przez bank, bez wskazania obiektywnych kryteriów
oznaczania kursu waluty jest nietransparentne, pozostawia pole do arbitralnego
działania banku i obciąża kredytobiorcę nieprzewidywalnym ryzykiem oraz narusza
równorzędność stron umowy kredytu (zob. np. wyroki SN: z 26 maja 2022 r., II
CSKP 650/22, OSNC-ZD 2022, nr 4, poz. 48; z 13 października 2022 r., II CSKP
864/22, OSNC 2023, nr 5, poz. 50, i z 5 lutego 2025 r., II CSKP 1973/22). Takie
postanowienia umowne, kształtując prawa i obowiązki konsumenta w sposób
I CSK 2008/25
8
sprzeczny z dobrymi obyczajami, rażąco naruszając jego interesy są niedozwolone
i nie wiążą konsumenta w świetle art. 3851 k.c. (zob. np. wyroki SN: z 13 maja 2022
r., II CSKP 464/22; z 27 maja 2022 r., II CSKP 314/22; z 9 września 2022 r., II
CSKP 794/22; z 28 października 2022 r., II CSKP 902/22, i z 20 września 2024 r., II
CSKP 1094/23). Postanowienia te należy uznać za niedozwolone niezależnie od
tego, czy swoboda banku w ustaleniu kursu jest pełna, czy też w jakiś sposób
ograniczona, np. w razie wprowadzenia możliwych maksymalnych odchyleń od
kursu ustalanego z wykorzystaniem obiektywnych kryteriów (tak np. SN w wyroku:
z 22 stycznia 2016 r., I CSK 1049/14, OSNC 2016, nr 11, poz. 134; z 24
października 2018 r., II CSK 632/17; z 4 kwietnia 2019 r., III CSK 159/17; z 9 maja
2019 r., I CSK 242/18; z 2 czerwca 2021 r., I CSKP 55/21; z 30 maja 2023 r., II
CSKP 1536/22; z 22 czerwca 2023 r., II CSKP 1484/22; z 23 czerwca 2023 r., II
CSKP 1464/22, i z 12 grudnia 2023 r., II CSKP 1549/22).
Trzeba również podkreślić, że konsekwencją stwierdzenia, iż dane
postanowienie umowne ma charakter niedozwolony w rozumieniu art. 3851 § 1 k.c.,
jest działająca ex lege sankcja bezskuteczności niedozwolonego postanowienia,
połączona z przewidzianą w art. 3851 § 2 k.c. zasadą związania stron umową
w pozostałym zakresie (zob. m.in uchwałę SN z 29 czerwca 2007 r., III CZP 62/07,
OSNC 2008, nr 7-8, poz. 87, oraz uchwałę składu siedmiu sędziów SN z 7 maja
2021 r., III CZP 6/21, OSNC 2021, nr 9, poz. 56, a także m.in. wyroki SN: z 30 maja
2014 r., III CSK 204/13; z 1 marca 2017 r., IV CSK 285/16; z 24 października 2018
r., II CSK 632/17, i z 8 lutego 2023 r., II CSKP 978/22). Uznanie bowiem, że
postanowienia dotyczące przeliczania kwoty kredytu i uiszczanych spłat na walutę
obcą są niedozwolonymi postanowieniami umownymi oznacza, że zgodnie
z art. 3851 § 1 zd. 1 k.c., nie wiążą one kredytobiorców.
W uchwale składu całej Izby Cywilnej Sądu Najwyższego z 25 kwietnia
2024 r., III CZP 25/22 (OSNC 2024, nr 12, poz. 118), rozstrzygnięto, że w razie
uznania, iż postanowienie umowy kredytu indeksowanego lub denominowanego
odnoszące się do sposobu określania kursu waluty obcej stanowi niedozwolone
postanowienie umowne i nie jest wiążące, w obowiązującym stanie prawnym nie
można przyjąć, że miejsce tego postanowienia zajmuje inny sposób określenia
kursu waluty obcej wynikający z przepisów prawa lub zwyczajów (pkt 1), a ponadto
I CSK 2008/25
9
w razie niemożliwości ustalenia wiążącego strony kursu waluty obcej w umowie
kredytu indeksowanego lub denominowanego umowa nie wiąże także w
pozostałym zakresie (pkt 2). Zbędne jest przytaczanie argumentów szeroko
przedstawionych w uzasadnieniu tej uchwały, do której należy odesłać,
przypominając, że według art. 87 § 1 ustawy z dnia 8 grudnia 2017 r. o Sądzie
Najwyższym uchwała składu całej izby, z chwilą jej podjęcia, uzyskuje moc zasady
prawnej, co oznacza, że wiąże inne składy Sądu Najwyższego.
Wejście w życie ustawy antyspreadowej, którą w art. 69 pr.bank. dodano
ustęp 3, nie wpłynęło na ocenę abuzywności postanowień umów kredytu zawartych
wcześniej oraz konsekwencji prawnych wynikających z tej oceny (zob. m.in. wyroki
SN: z 11 grudnia 2019 r., V CSK 382/18, OSNC-ZD 2021, nr B, poz. 20;
z 26 kwietnia 2022 r., II CSKP 550/22; z 10 maja 2022 r., II CSKP 285/22,
i z 28 października 2022 r., II CSKP 894/22; postanowienie SN z 28 listopada 2022
r., I CSK 934/22). Dzieje się tak, ponieważ oceny czy postanowienie umowne jest
niedozwolone, dokonuje się według stanu z chwili zawarcia umowy (zob. uchwała
SN z 20 czerwca 2018 r., III CZP 29/17, OSNC 2019, nr 1, poz. 2) i od tego
momentu klauzule abuzywne nie są wiążące dla konsumenta, chyba że konsument
wyrazi świadomą wolę objęcia go takim postanowieniem umownym. Skutek
niezwiązania klauzulą abuzywną ex tunc, oznacza, że zdarzenia o charakterze
następczym w stosunku do daty zawarcia umowy zawierającej taką klauzulę
pozostają bez znaczenia dla niewiążącego charakteru niedozwolonych
postanowień umownych.
Mając na względzie powyższe rozważania, Sąd Najwyższy stoi na
stanowisku, że zaprezentowane w skardze kasacyjnej problemy prawne były już
dostatecznie wyjaśniane w orzecznictwie. W związku z tym przedstawione w
skardze kasacyjnej zagadnienia prawne nie mają waloru nowości i nie są
zagadnieniami istotnymi, których wyjaśnienie przyczyni się do rozwoju prawa.
Podobnie w treści skargi kasacyjnej nie została skutecznie wykazana potrzeba
dokonania wykładni przytoczonych przepisów prawa. Przytoczone przez
skarżącego wątpliwości również były już przedmiotem analizy orzecznictwa, a
strona pozwana nie przedstawiła argumentów świadczących o dalszym istnieniu
rozbieżności o orzecznictwie sądów.
I CSK 2008/25
10
8. Odnosząc się do powołanej przez skarżącego oczywistej zasadności
skargi kasacyjnej, wskazać trzeba, że w orzecznictwie Sądu Najwyższego
utrwalony jest pogląd, że uzasadnienie oczywistej zasadności skargi kasacyjnej,
jako przesłanki przyjęcia jej do rozpoznania, wymaga powołania się na
kwalifikowaną postać naruszenia zaskarżonym orzeczeniem przepisów prawa
materialnego lub procesowego oraz przeprowadzenia wywodu zmierzającego do
jego wykazania. Oczywistość naruszenia ma miejsce wówczas, gdy jest ono
widoczne prima facie, przy wykorzystaniu podstawowej wiedzy prawniczej, bez
potrzeby wchodzenia w szczegóły czy dokonywania pogłębionej analizy tekstu
wchodzących w grę przepisów i doszukiwania się ich znaczenia. O przyjęciu skargi
kasacyjnej do rozpoznania nie decyduje przy tym samo oczywiste naruszenie
konkretnego przepisu prawa materialnego lub procesowego przez sąd, który wydał
zaskarżone orzeczenie, lecz sytuacja, w której spowodowało ono wydanie
oczywiście nieprawidłowego orzeczenia. Sam zarzut naruszenia (nawet
oczywistego) określonego przepisu (przepisów) nie prowadzi wprost do oceny, że
skarga kasacyjna jest oczywiście uzasadniona (zob. orzecznictwo przytoczone w
motywach postanowienia SN z 6 listopada 2012 r., III SK 16/12).
Skarga kasacyjna nie zawiera argumentów, świadczących o występowaniu
w sprawie tak rozumianej oczywistej zasadności.
W orzecznictwie Sądu Najwyższego wyjaśniono już, że status strony
czynności jako konsumenta nie podlega ocenie in abstracto, lecz w relacji do
konkretnej czynności prawnej, a o przypisaniu go kontrahentowi przedsiębiorcy
decyduje cel, w jakim dokonuje on czynności z przedsiębiorą, który ma być
niezwiązany z działalnością gospodarczą lub zawodową owego kontrahenta (zob.
wyroki SN z: 13 czerwca 2012 r., II CSK 515/11; 3 października 2014 r., V CSK
630/13; 27 maja 2022 r., II CSKP 314/22, OSNC-ZD 2022, nr 4, poz. 50; 18
kwietnia 2023 r., II CSKP 914/22; 8 marca 2024 r., II CSKP 85/24, i 28 marca 2024
r., II CSKP 1605/22).
Sąd Najwyższy wskazywał również, że konsumencki charakter umowy oraz
abuzywność zawartych w niej postanowień ocenia się na chwilę jej zawarcia.
Zarejestrowanie pod adresem nieruchomości, na której zakup zaciągnięty został
I CSK 2008/25
11
kredyt, działalności gospodarczej i wykorzystywanie nieruchomości do celów
prowadzenia działalności gospodarczej, które miało charakter następczy, nie ma
znaczenia dla uznania lub odmowy uznania kredytobiorców za konsumentów
(zob. wyroki SN: z 27 maja 2022 r., II CSKP 314/22, i z 14 czerwca 2023 r., II CSKP
254/22, oraz postanowienie SN z 20 grudnia 2023 r., I CSK 2646/23).
W niniejszej sprawie Sądy meriti ustaliły, że powodowie zawarli umowę
kredytu z 19 listopada 2001 r. na sfinansowanie zakupu domu dla własnych celów
mieszkaniowych. Po zawarciu umowy, powodowie zamieszkali w kredytowanej
nieruchomości i nie prowadzili w niej działalności gospodarczej. Od 1 lutego 2012 r.
powódka rozpoczęła wynajmowanie w zakupionej nieruchomości pokoi z uwagi na
konieczność spłaty większych rat niż w początkowej fazie realizacji umowy.
Działalność tę prowadziła do 15 stycznia 2015 r. Taką działalność prowadził także
powód w okresie od 16 lipca 2012 r. do 25 lipca 2013 r. W okresie od 16 stycznia
2015 r. do 5 maja 2023 r. działalność gospodarczą w przedmiotowej nieruchomości
polegającą na wynajmowaniu pokojów prowadziła córka stron.
Jak wynika z powyższego, nie ulega wątpliwości, że w momencie zawierania
umowy kredytu powodowie posiadali status konsumentów, a następcze
prowadzenie w zakupionej nieruchomości działalności gospodarczej nie ma wpływu
na utrzymanie lub pozbawienie tego statusu, przy ocenie abuzywności postanowień
zawartych w umowie kredytu. Argumentacja przedstawiona przez skarżącego, nie
może więc prowadzić do wniosku, że w sprawie doszło do kwalifikowanego
naruszenia art. 221 k.c., a tym samym w sprawie zachodzi przesłanka, o której
mowa w art. 3989 § 1 pkt 4 k.p.c.
9. Według Sądu Najwyższego, nie ma przy tym innych przyczyn
uzasadniających przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania, w szczególności
nieważności postępowania (art. 3989 § 1 pkt 3 k.p.c.).
Z tych względów Sąd Najwyższy odmówił przyjęcia skargi kasacyjnej do
rozpoznania (art. 3989 § 1 a contrario k.p.c.).
10. O kosztach postępowania kasacyjnego orzeczono zgodnie z art. 98 § 1,
11 i 3 k.p.c. oraz w związku z § 2 pkt 7, § 10 ust. 4 pkt 2 rozporządzenia Ministra
Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności
I CSK 2008/25
12
adwokatów. Natomiast rozstrzygnięcie o zwrocie części opłaty uiszczonej od skargi
kasacyjnej w związku z nieprzyjęciem jej do rozpoznania uzasadnia art. 79 ust. 1
pkt 2 lit. b w zw. z art. 80a u.k.s.c.
Joanna Misztal-Konecka
(K.W.)
[SOP]
