I CSK 1777/25
POSTANOWIENIE
Sąd Najwyższy w Izbie Cywilnej w składzie:
SSN Krzysztof Wesołowski
9 stycznia 2026 r.
na posiedzeniu niejawnym 9 stycznia 2026 r. w Warszawie
w sprawie z wniosku T. Ż., M. C. i K. Ż.
z udziałem F. spółki z ograniczoną odpowiedzialnością w S.
i E. spółki akcyjnej w G.
o ustanowienie służebności przesyłu,
na skutek skargi kasacyjnej F. spółki z ograniczoną odpowiedzialnością w S.
od postanowienia Sądu Okręgowego w Słupsku
z 23 kwietnia 2024 r., IV Ca 654/23,
odmawia przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania.
UZASADNIENIE
W związku ze skargą kasacyjną uczestnika postępowania „F.” sp. z o.o. w S.
od postanowienia Sądu Okręgowego w Słupsku z 23 kwietnia 2024 r.
Sąd Najwyższy zważył, co następuje:
Zgodnie z art. 3989 § 1 k.p.c. Sąd Najwyższy przyjmuje skargę kasacyjną do
rozpoznania, jeżeli w sprawie występuje istotne zagadnienie prawne, istnieje
potrzeba wykładni przepisów prawnych budzących poważne wątpliwości lub
wywołujących rozbieżności w orzecznictwie sądów, zachodzi nieważność
postępowania lub skarga kasacyjna jest oczywiście uzasadniona. Cel wymagania
przewidzianego w art. 3984 § 2 k.p.c. może być osiągnięty jedynie przez powołanie
i uzasadnienie istnienia przesłanek umożliwiających realizację publicznoprawnych
I CSK 1777/25
2
funkcji skargi kasacyjnej. Tylko na tych przesłankach Sąd Najwyższy może oprzeć
rozstrzygnięcie o przyjęciu lub odmowie przyjęcia skargi kasacyjnej do
rozpoznania. Dopuszczenie i rozpoznanie skargi kasacyjnej ustrojowo i procesowo
jest uzasadnione jedynie w tych sprawach, w których mogą być zrealizowane jej
funkcje publicznoprawne. Nie w każdej zatem sprawie, nawet w takiej, w której
rozstrzygnięcie oparte jest na błędnej subsumpcji czy wadliwej wykładni prawa,
skarga kasacyjna może być przyjęta do rozpoznania. Podkreślenia wymaga, że
Sąd Najwyższy nie jest trzecią instancją sądową i nie jest jego rolą korygowanie
ewentualnych błędów w zakresie stosowania czy wykładni prawa w każdej
indywidualnej sprawie.
Wniosek o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania skarżący oparł na
przesłankach uregulowanych w art. 3989 § 1 pkt 1, 2 i 4 k.p.c. Przesłanki te nie
zostały spełnione.
Powołanie się na występowanie w sprawie istotnego zagadnienia prawnego,
a więc zagadnienia, które wiąże się z określonym przepisem prawnym i którego
wyjaśnienie ma znaczenie nie tylko dla rozstrzygnięcia przedmiotowej sprawy, ale
także dla rozstrzygnięcia innych podobnych spraw, wymaga jego precyzyjnego
sformułowania i wskazania argumentów prawnych, które prowadzą do rozbieżnych
ocen (zob. m.in. postanowienie Sądu Najwyższego z 10 maja 2001 r., II CZ 35/01,
OSNC 2002, nr 1, poz. 11). Chodzi przy tym o zagadnienie nowe, którego
wyjaśnienie przyczyni się do rozwoju jurysprudencji (zob. postanowienie Sądu
Najwyższego z 10 lutego 2023 r., I CSK 4691/22).
Natomiast oparcie wniosku o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania na
tym, że istnieje potrzeba wykładni przepisów prawnych budzących poważne
wątpliwości lub wywołujących rozbieżności w orzecznictwie sądów, wymaga
wykazania, że określony przepis prawa, mimo iż budzi poważne wątpliwości, nie
doczekał się wykładni albo niejednolita wykładnia wywołuje wyraźnie wskazane
przez skarżącego rozbieżności w orzecznictwie w odniesieniu do identycznych lub
podobnych stanów faktycznych, które należy przytoczyć (zob. postanowienia Sądu
Najwyższego z 13 czerwca 2008 r., III CSK 104/08; z 28 marca 2007 r., II CSK
84/07). Skarżącego obciąża obowiązek przedstawienia odrębnej i pogłębionej
argumentacji prawnej wskazującej na zaistnienie powołanej okoliczności
I CSK 1777/25
3
uzasadniającej przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania, zawierającej
szczegółowy opis tego, na czym polegają poważne wątpliwości interpretacyjne
(por. postanowienia Sądu Najwyższego z 8 lipca 2009 r., I CSK 111/09; z 12
grudnia 2008 r., II PK 220/06).
Uzasadnienie oczywistej zasadności skargi kasacyjnej jako przesłanki jej
przyjęcia do rozpoznania wymaga powołania się na kwalifikowaną postać
naruszenia zaskarżonym orzeczeniem przepisów prawa materialnego lub
procesowego i przeprowadzania wywodu zmierzającego do jego wykazania.
Oczywistość naruszenia ma miejsce wówczas, gdy jest ono widoczne prima facie,
przy wykorzystaniu podstawowej wiedzy prawniczej, bez potrzeby wchodzenia
w szczegóły czy dokonywania pogłębionej analizy tekstu wchodzących w grę
przepisów i doszukiwania się ich znaczenia. Szczególna podstawa przedsądu z art.
3989 § 1 pkt 4 k.p.c. wymaga przy tym samodzielnego, czyli odrębnego od podstaw
kasacyjnych, wskazania i wykazania naruszenia konkretnego przepisu prawa
(procesowego lub materialnego), które jest oczywiste i bez wątpliwości prowadzi do
stwierdzenia, że objęte skargą orzeczenie jest wadliwe i dlatego skarga powinna
zostać przyjęta do rozpoznania (zob. postanowienie Sądu Najwyższego
z 8 października 2025 r., I CSK 369/25).
W ocenie skarżącego „w sprawie występuje istotne zagadnienie prawne
w postaci posiadania lub nie legitymacji czynnej przez nabywcę nieruchomości
w trakcie postępowania o ustanowienie służebności przesyłu z wniosku
dotychczasowych właścicieli nieruchomości. Kwestia ta nie jest unormowana
wprost przez przepisy prawa a jest istotną dla ustanowienia służebności przesyłu.”
Jednocześnie, zdaniem autora skargi kasacyjnej w ramach niniejszej sprawy
„zachodzi potrzeba wykładni przepisów prawnych wywołujących rozbieżności
w orzecznictwie sądów w postaci przepisu art. 192 pkt 2 i 3 w związku z art. 13 § 2
k.p.c., a także przepisu art. 510 § 1 k.p.c., przejawiającą się tym, że jedne sądy
uznają, że nabywca nieruchomości w trakcie postępowania o ustanowienie
służebności przesyłu nie ma legitymacji czynnej i w konsekwencji wniosek ulega
oddaleniu inne zaś uznają, że ma taką legitymację w związku z niestosowaniem
przepisu art. 192 k.p.c. do postępowania w przedmiocie ustanowienia służebności
przesyłu.”
I CSK 1777/25
4
Poza tym, autor skargi kasacyjnej przyjął, że „w wypadku uznania przez
Wysoki Sąd, że ze względu na przewagę sądów uznających, że legitymację
posiada podmiot będący właścicielem nieruchomości w dacie orzekania
(niezależnie od tego czy był i podmiotem składającym wniosek) kwestia ta została
przesadzona pozytywnie dla Uczestnika wnoszę o uznanie za ewentualną
podstawę przyjęcia skargi oczywistą zasadnością skargi wobec posiadania
legitymacji czynnej przez nabywcę nieruchomości w kontekście konstytutywnego
charakteru postanowienia sądu ustanawiającego służebność przesyłu.”
W pierwszej kolejności należy zauważyć, że między twierdzeniem
skarżącego, iż w sprawie występuje istotne zagadnienia prawne oraz, że skarga
kasacyjna jest oczywiście uzasadniona zachodzi wewnętrzna sprzeczność. Sąd
Najwyższy w postanowieniu z dnia 25 kwietnia 2008 r., III CSK 64/08 wyjaśnił, że
powoływanie się na oczywistość skargi i konieczność dokonania wykładni prawa
wzajemnie się wyklucza. Taki sposób konstruowania skargi kasacyjnej jest
pozorowaniem występowania w sprawie okoliczności publicznoprawnych,
w oparciu, o które Sąd Najwyższy dokonuje oceny na podstawie art. 3989 k.p.c.
(postanowienie Sądu Najwyższego z 13 września 2024 r., I CSK 1028/23).
Natomiast odnosząc się do sygnalizowanego przez skarżącego istotnego
zagadnienia prawnego wypada zauważyć, że obowiązkiem wnoszącego skargę jest
wywiedzenie i uzasadnienie występującego w sprawie problemu w sposób zbliżony
do tego, jaki przewidziany jest przy przedstawianiu zagadnienia prawnego przez
sąd odwoławczy na podstawie art. 390 k.p.c. (zob. postanowienie SN z 18 lutego
2015 r., II CSK 428/14). Takiej argumentacji w skardze kasacyjnej zabrakło.
Uzasadnienie wniosku jest pobieżne, niemal zdawkowe i nie powołano w nim
argumentów, które mogłyby świadczyć, że w sprawie spełniona została któraś
z przesłanek przyjęcia sprawy do rozpoznania. Należy wskazać, że nie jest rzeczą
Sądu Najwyższego przy ocenie, czy skarga kasacyjna powinna być przyjęta do
rozpoznania, doszukiwanie się jurydycznej argumentacji mającej wykazać istnienie
istotnego zagadnienia prawnego. Samo zaś sformułowanie zagadnienia prawnego,
bez przedstawienia argumentacji służącej wykazaniu, że to zagadnienie
rzeczywiście występuje i wymaga wyjaśnienia przez Sąd Najwyższy, nie jest
I CSK 1777/25
5
wystarczające (zob. postanowienie Sądu Najwyższego z 25 września 2025 r.,
I CSK 2771/25 ).
W uzasadnieniu wniosku o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania
uczestnik postępowania poprzestał na postawieniu zacytowanego wyżej pytania,
natomiast nie przedstawił pogłębionej argumentacji prawnej nakierowanej na
wykazanie w czym wyraża się „istotność” prezentowanej kwestii. Już te
okoliczności wykluczają możliwość przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania na
podstawie art. 3989 § 1 pkt 1 k.p.c.
Ustosunkowując się zaś do potrzeby wykładni przepisów prawnych
wskazanych przez skarżącego wymaga podkreślenia fakt, że w art. 3989 § 1 pkt 2
k.p.c. chodzi o rozbieżności w wykładni przepisów w odniesieniu do identycznych
lub podobnych stanów faktycznych. Wielokierunkowość stosowania prawa oraz
różnorodność orzecznictwa nie stanowią przyczyny kasacyjnej przewidzianej w art.
3989 § 1 pkt 2 k.p.c. Natomiast wskazywane przez skarżącego orzeczenia, które
w jego ocenie były rozbieżne, nie dotyczą takich samych stanów faktycznych,
a zatem nie mogą być w istocie uznane za rozbieżne. Sąd Okręgowy w Słupsku
stanął na stanowisku, że wstąpienie skarżącego do sprawy nie przyznało mu
legitymacji procesowej czynnej, choć rzeczywiście co do zasady aktualny właściciel
nieruchomości powinien być dysponentem i beneficjentem postępowania. Niemniej
jednak takich uprawnień apelujący uczestnik postępowania nie uzyskał sprawie,
gdyż nie był w niej wnioskodawcą, nie doszło bowiem do skutecznego wstąpienia
przez niego, jako aktualnego właściciela nieruchomości, do tej sprawy.
Wnioskodawcy bowiem nie wyrazili zgody na wstąpienie nabywcy ich
nieruchomości w ich miejsce w toczącym się już postępowaniu o ustanowienie
służebności przesyłu.
Odnosząc się zaś do ostatniej z przytoczonych przez skarżącego przesłanek
przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania należy podkreślić, że o oczywistej
zasadności skargi nie był przekonany sam skarżący, skoro w tym samym zakresie
odwoływał się do istotnego zagadnienia prawnego i wątpliwości orzeczniczych. Nie
ulega natomiast wątpliwości, że ta sama kwestia nie może stanowić źródła
zagadnienia o problemowym i niejasnym charakterze i zarazem podstawę
ewidentnej zasadności skargi kasacyjnej, możliwej do stwierdzenia, bez
I CSK 1777/25
6
prowadzenia bardziej złożonych rozumowań (zob. postanowienie Sądu
Najwyższego z 29 sierpnia 2025 r., I CSK 2636/24). Należy przy tym pamiętać, że
przesłanką przyjęcia skargi kasacyjnej nie jest oczywiste naruszenie konkretnego
przepisu prawa materialnego lub procesowego, lecz sytuacja, w której naruszenie
to spowodowało wydanie oczywiście nieprawidłowego orzeczenia (zob. m.in.
postanowienie Sądu Najwyższego z 8 października 2015 r., IV CSK 189/15
i przywołane tam orzecznictwo).
Bliższa analiza uzasadnienia wniosku o przyjęcie skargi kasacyjnej do
rozpoznania nie pozwala przyjąć, by skarga była - w powyższym rozumieniu -
oczywiście uzasadniona. Przede wszystkim skarżący nie wskazuje jaki jest związek
między konstytutywnym charakterem postanowienia o ustanowieniu służebności
przesyłu a oczekiwaną przez niego legitymacją procesową czynną w sprawie.
Uzasadnienie przedstawione przez Sąd Okręgowego nie pozwala stwierdzić
oczywistych i rażących uchybień, które mogłyby odpowiadać analizowanej
przesłance. W uzasadnieniu wniosku brak jest natomiast takich argumentów, które
wskazywałyby na rażące naruszenie prawa w ustalonym przez Sąd drugiej instancji
i wiążącym Sąd Najwyższy stanie faktycznym.
Wobec powyższego, na podstawie art. 3989 § 2 k.p.c., Sąd Najwyższy orzekł
jak w sentencji.
M.L.
[a.ł]
Krzysztof Wesołowski
